Trong khi một số tàu dầu đã được phép đi qua eo biển Hormuz, Iran vẫn duy trì lập trường cứng rắn với khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), khi chưa cho phép bất kỳ tàu nào chở LNG đi qua trong nhiều tuần kể từ khi xung đột bùng phát. Diễn biến này đang làm gia tăng lo ngại về nguy cơ thiếu hụt năng lượng trên toàn cầu.
Theo các nguồn tin thương mại, 2 tàu chở LNG của Qatar đã từng có dấu hiệu rời Vịnh Ba Tư vào đầu tuần, nhưng chỉ vài giờ sau đã buộc phải quay đầu. Nguyên nhân là do không được phía Iran cấp phép.
Sự việc cho thấy một “lệnh cấm ngầm” đối với LNG đang được áp dụng, kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành không kích Iran vào cuối tháng 2.
Trong thời gian qua, lưu lượng tàu qua Hormuz đã giảm mạnh. Tuy nhiên, một số tàu chở dầu vẫn được phép đi qua với sự chấp thuận của Tehran. Trái lại, toàn bộ dòng chảy LNG, vốn chiếm khoảng 1/5 nguồn cung toàn cầu, gần như bị chặn hoàn toàn.
Hiện tại, hơn một chục tàu LNG đã chở đầy hàng đang phải neo đậu rải rác trong Vịnh Ba Tư, chờ đợi cơ hội được di chuyển. Một số tàu có thể đã tắt tín hiệu định vị hoặc bị nhiễu sóng, khiến việc theo dõi trở nên khó khăn. Tuy nhiên, dữ liệu vận tải cho thấy chỉ có duy nhất 1 tàu LNG đi qua Hormuz trong tháng này và tàu đó không chở hàng.
Tình hình càng trở nên nghiêm trọng hơn khi Qatar, một trong những nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới, buộc phải đóng cửa tổ hợp xuất khẩu Ras Laffan sau các cuộc tấn công từ phía Iran. Dù vậy, nếu eo biển Hormuz được mở lại, Qatar vẫn có thể nhanh chóng nối lại xuất khẩu bằng cách giải phóng các lô hàng đã sẵn sàng và khởi động lại một phần hoạt động.
Việc gián đoạn nguồn cung LNG đang khiến thị trường năng lượng toàn cầu đảo chiều nhanh chóng. Từ chỗ dư cung tiềm năng, thị trường nay phải đối mặt với nguy cơ thiếu hụt. Nhiều quốc gia đã buộc phải tìm kiếm nguồn thay thế.
Nhật Bản và Bangladesh đang quay trở lại sử dụng than, nguồn năng lượng rẻ hơn nhưng gây ô nhiễm cao hơn. Trong khi đó, Đài Loan (Trung Quốc) đã chi hàng trăm triệu USD để mua LNG giao ngay trên thị trường quốc tế nhằm đảm bảo nguồn cung.
Dữ liệu cho thấy xuất khẩu LNG toàn cầu trong tháng 3 đã giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 6 tháng, trong khi nhập khẩu của châu Á cũng giảm mạnh nhất kể từ năm 2022. Điều này phản ánh tác động lan rộng của việc Hormuz bị siết chặt.
Ở chiều ngược lại, một số quốc gia như Pakistan, Thái Lan và Ấn Độ đã đạt được thỏa thuận với Iran nhằm đảm bảo quyền tiếp cận các tàu chở dầu bị mắc kẹt. Gần đây, một số tàu có liên hệ với Nhật Bản và Pháp cũng đã được phép đi qua eo biển, dù chi tiết các thỏa thuận vẫn chưa được công bố.
Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump đã nhấn mạnh rằng việc đảm bảo tự do hàng hải qua Hormuz phải là một phần trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào với Iran. Ông gọi việc mở lại eo biển là “ưu tiên rất lớn”.
