Theo dữ liệu thị trường, giá vàng miếng SJC từng có thời điểm lên tới 191,3 triệu đồng/lượng, trước khi hạ về khoảng 142,4 triệu đồng/lượng vào ngày 12/6/2026.
Như vậy, so với vùng đỉnh, giá vàng SJC đã giảm khoảng 48,9 triệu đồng/lượng, tương đương mức giảm gần 26%.
Diễn biến này gây thiệt hại cho những nhà đầu tư mua vàng ở vùng giá cao. Tuy nhiên, với APT, giá vàng giảm lại giúp giá trị quy đổi khoản nợ gốc bằng vàng hạ xuống.
Theo tài liệu của APT, khủng hoảng tài chính kéo dài của công ty bắt nguồn từ khoản vay tại Ngân hàng Phương Nam vào đầu năm 2009. Ngân hàng đã sáp nhập vào Sacombank, nên hiện nghĩa vụ nợ liên quan được ghi nhận tại Sacombank.
Khoản vay của APT gồm tiền mặt và 5.833 lượng vàng SJC để bổ sung vốn lưu động. Tại thời điểm vay, giá vàng chỉ khoảng 17,7 triệu đồng/lượng, tương đương giá trị quy đổi ban đầu của phần vàng vay là hơn 103 tỷ đồng.
Tuy nhiên, do khoản vay kéo dài nhiều năm chưa thể tất toán, nghĩa vụ nợ gốc bằng vàng của APT biến động rất mạnh theo giá vàng thị trường. Khi giá vàng tăng, số tiền quy đổi khoản nợ cũng tăng theo.
Tại cuối năm 2025, APT ghi nhận giá vàng SJC quy đổi ở mức 152,8 triệu đồng/lượng. Với 5.833 lượng vàng, phần dư nợ gốc bằng vàng khi đó lên tới khoảng 891 tỷ đồng.
Nếu tính theo vùng đỉnh lịch sử 191,3 triệu đồng/lượng, khoản nợ gốc 5.833 lượng vàng của APT có thể được quy đổi lên gần 1.116 tỷ đồng.
Nhưng khi giá vàng SJC giảm về khoảng 142,4 triệu đồng/lượng vào ngày 12/6/2026, giá trị quy đổi phần nợ gốc này còn khoảng 831 tỷ đồng.
Như vậy, riêng phần nợ gốc bằng vàng, APT tạm “nhẹ gánh” khoảng 285 tỷ đồng so với thời điểm giá vàng lập đỉnh.
So với cuối năm 2025, khi giá vàng SJC được quy đổi ở mức 152,8 triệu đồng/lượng, việc giá vàng giảm về 142,4 triệu đồng/lượng giúp phần nợ gốc bằng vàng của APT tạm giảm khoảng 60,7 tỷ đồng, từ 891,3 tỷ đồng xuống còn khoảng 830,6 tỷ đồng.
Dù vậy, mức giảm này chưa đủ để làm thay đổi căn bản tình trạng tài chính của doanh nghiệp. So với giá trị quy đổi ban đầu hơn 103 tỷ đồng vào năm 2009, phần nợ gốc bằng vàng hiện vẫn cao gấp hơn 8 lần.
Áp lực của APT không chỉ nằm ở nợ gốc. Theo số liệu cuối năm 2025, lãi vay liên quan đến khoản vay vàng đã lên tới hơn 1.558 tỷ đồng. Nếu tính cả khoản vay tiền đồng và lãi phát sinh, tổng nghĩa vụ gốc và lãi liên quan đến các khoản vay tại ngân hàng lên tới hàng nghìn tỷ đồng.
Khoản nợ này đã kéo tụt toàn bộ kết quả tài chính của APT. Năm 2025, doanh nghiệp vẫn ghi nhận doanh thu thuần khoảng 265 tỷ đồng, tăng 5,9% so với năm trước. Lợi nhuận trước thuế từ hoạt động kinh doanh thuần túy đạt 13,3 tỷ đồng, tăng hơn gấp đôi so với năm 2024.
Tuy nhiên, việc đánh giá lại số dư khoản vay vàng theo giá thị trường đã làm phát sinh khoản lỗ chênh lệch tỷ giá hơn 1.000 tỷ đồng. Kết quả, APT lỗ sau thuế 1.153 tỷ đồng trong năm 2025, kéo lỗ lũy kế lên hơn 2.700 tỷ đồng.
Đến cuối năm 2025, vốn chủ sở hữu của APT âm hơn 2.600 tỷ đồng, trong khi tổng tài sản chỉ còn khoảng 195 tỷ đồng. Nợ phải trả lên tới hơn 2.800 tỷ đồng, cao gấp nhiều lần quy mô tài sản hiện có.
Trước tình trạng này, ban lãnh đạo APT thừa nhận khả năng trả các khoản nợ quá hạn hiện nằm ngoài năng lực tự có của doanh nghiệp. Phương án xử lý được công ty đưa ra là tiếp tục phối hợp với ngân hàng để tìm kiếm đối tác mua lại nợ, qua đó tái cấu trúc dòng vốn và giảm áp lực tài chính.
APT cũng đang đối mặt với vụ kiện đòi phát mại tài sản từ Sacombank. Ngoài ra, doanh nghiệp còn có vụ kiện liên quan đến khoản lãi hơn 24 tỷ đồng từ cổ đông lớn là Tổng công ty Thương mại Sài Gòn - Satra.
Trường hợp của APT cho thấy một nghịch lý hiếm gặp: giá vàng giảm khiến nhà đầu tư nắm giữ vàng thiệt hại, nhưng lại giúp doanh nghiệp có nghĩa vụ nợ bằng vàng tạm thời giảm áp lực trên sổ sách. Dù vậy, đây mới chỉ là tác động ngắn hạn. Bài toán lớn nhất với APT vẫn là xử lý khoản nợ quá hạn và tìm được phương án tái cấu trúc khả thi với ngân hàng.
