Hai siêu tàu chở dầu rỗng đã bất ngờ quay đầu khi đang trên hành trình đi qua eo biển Hormuz để tiến vào Vịnh Ba Tư, trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran không đạt được kết quả, làm gia tăng rủi ro đối với hoạt động vận tải năng lượng tại khu vực.
Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy, ba tàu chở dầu thô cỡ lớn đã bắt đầu tiếp cận eo biển từ phía Vịnh Oman vào cuối ngày thứ Bảy 11/4 theo giờ địa phương. Đến sáng Chủ nhật 12/4, các tàu này tiến gần khu vực đảo Larak – điểm kiểm soát quan trọng do Iran giám sát trước khi đi vào Vịnh Ba Tư.
Tuy nhiên, hai tàu trong số đó là Agios Fanourios I (dự kiến đến Iraq) và Shalamar mang cờ Pakistan (hướng đến đảo Das, UAE) đã bất ngờ đổi hướng và quay trở lại. Trong khi đó, tàu thứ ba là Mombasa B tiếp tục di chuyển qua khu vực giữa đảo Larak và Qeshm – tuyến đường được phía Iran cho phép – nhưng chưa công bố điểm đến cụ thể.
Nguyên nhân chính xác dẫn đến việc thay đổi lộ trình chưa được xác nhận. Trước đó, cả Iraq và Pakistan đều được phía Iran chấp thuận cho phép tàu đi qua eo biển. Tuy nhiên, động thái quay đầu diễn ra đúng thời điểm các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran tại Islamabad (Pakistan) chính thức thất bại.
Eo biển Hormuz từ lâu được coi là tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Kể từ khi căng thẳng gia tăng trong khu vực, hoạt động vận tải qua đây đã bị gián đoạn nghiêm trọng, khiến thị trường năng lượng toàn cầu chịu nhiều áp lực.
Việc mở lại hoàn toàn eo biển là một trong những nội dung trọng tâm trong các cuộc đàm phán giữa các bên. Tuy nhiên, đây cũng là điểm bất đồng lớn khi Iran vẫn duy trì kiểm soát chặt chẽ hoạt động đi lại và chỉ cho phép một số tàu được xác minh đi qua.
Ngay sau khi đàm phán đổ vỡ, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra cảnh báo cứng rắn về khả năng kiểm soát tuyến hàng hải này. Trong một tuyên bố trên mạng xã hội, ông cho biết Mỹ có thể tiến hành các biện pháp nhằm chặn bắt những tàu thuyền có liên quan đến các khoản phí mà Washington cho là “không hợp pháp”.
Cùng với đó, phía Mỹ cũng cho biết sẽ triển khai các hoạt động đảm bảo an toàn hàng hải, bao gồm xử lý các mối nguy tiềm ẩn tại khu vực eo biển.
Trong những tuần gần đây, nhiều tàu thương mại đã phải thay đổi kế hoạch di chuyển do tình hình an ninh liên tục biến động. Một số tàu chở hàng và tàu LNG từng tiếp cận khu vực cũng buộc phải quay đầu hoặc trì hoãn hành trình.
Dù vậy, vẫn có những tín hiệu tích cực nhất định. Trước đó, một số tàu chở dầu từ Trung Quốc và châu Âu đã rời Vịnh Ba Tư thành công sau khi được cho phép đi qua eo biển.
Diễn biến mới nhất cho thấy, dù có những thời điểm nới lỏng, rủi ro tại eo biển Hormuz vẫn ở mức cao và phụ thuộc lớn vào tiến triển ngoại giao giữa các bên liên quan. Điều này tiếp tục khiến thị trường năng lượng toàn cầu đối mặt với nhiều biến số khó lường trong ngắn hạn.
