Theo dữ liệu từ hệ thống theo dõi hàng hải MarineTraffic, 2 tàu đã trở thành những phương tiện đầu tiên vượt eo biển kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.
Tàu hàng rời NJ Earth thuộc sở hữu Hy Lạp đi qua Hormuz vào khoảng 15 giờ (giờ Hà Nội), trong khi tàu Daytona Beach treo cờ Liberia đã vượt eo biển sớm hơn, vào khoảng 14 giờ, sau khi rời cảng Bandar Abbas của Iran chỉ hơn một giờ trước đó. Ước tính, 2 tàu này chở khoảng 90.000 đến 130.000 tấn hàng hoá nhiều loại.
Những chuyến đi này được xem là tín hiệu đầu tiên cho thấy các điều khoản mới của thỏa thuận đình chiến đang bắt đầu được triển khai trên thực tế. Theo tuyên bố của Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, các tàu sẽ được phép đi qua Hormuz trong thời gian 2 tuần, nhưng phải có sự phối hợp với lực lượng vũ trang Iran và tuân thủ các “giới hạn kỹ thuật”.
Thỏa thuận này được đạt được chỉ vài giờ trước thời hạn do Tổng thống Donald Trump đưa ra, sau khi ông cảnh báo về hậu quả nghiêm trọng nếu Iran không mở lại eo biển. Đổi lại, Mỹ tuyên bố tạm dừng các cuộc không kích, mở đường cho một lệnh ngừng bắn mong manh.
Tuy nhiên, thực tế trên biển cho thấy phía trước vẫn còn nhiều bất định. Theo ước tính của tạp chí vận tải Lloyd’s List, hiện có hơn 800 tàu đang bị mắc kẹt trong khu vực Vịnh Ba Tư. Nhiều chủ tàu đang chuẩn bị khởi hành trở lại, nhưng quyết định cuối cùng vẫn phụ thuộc vào đánh giá rủi ro của từng thuyền trưởng và công ty vận tải.
Giới bảo hiểm hàng hải cũng tỏ ra thận trọng. Neil Roberts, chuyên gia tại Lloyd’s Market Association, cho biết dù lệnh ngừng bắn là tín hiệu tích cực, nhưng các công ty vẫn sẽ tiếp tục chịu tổn thất và khó có thể quay lại hoạt động bình thường ngay lập tức. Khu vực này vẫn được xem là vùng có rủi ro cao, kéo theo chi phí bảo hiểm tăng mạnh.
Một điểm gây chú ý khác là khả năng Iran áp dụng phí quá cảnh đối với các tàu đi qua Hormuz, điều chưa từng xảy ra trong lịch sử của tuyến đường này. Theo một số nguồn tin, mức phí có thể lên tới khoảng 2 triệu USD mỗi tàu và Tehran dự kiến sử dụng nguồn thu này để phục vụ công tác tái thiết sau chiến sự. Quốc hội Iran hiện cũng đang xem xét luật hóa cơ chế thu phí này.
Trong khi đó, các chi tiết cụ thể của thỏa thuận ngừng bắn vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng. Iran nhấn mạnh việc mở lại eo biển chỉ mang tính “có điều kiện”, trong khi phía Mỹ lại tuyên bố Hormuz đã được “mở hoàn toàn và an toàn”. Sự khác biệt này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ hiểu lầm hoặc căng thẳng tái bùng phát.
Eo biển Hormuz giữ vai trò sống còn đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Mỗi ngày, khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 20% nhu cầu toàn cầu, cùng với khoảng 20% thương mại LNG thế giới đi qua tuyến đường này. Bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể gây ra biến động lớn về giá cả và nguồn cung.
Theo Euronews
