Theo Bộ Xây dựng, thời gian qua, phần lớn địa phương đã thực hiện công bố giá vật liệu xây dựng và chỉ số giá xây dựng theo quy định. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng một số địa phương công bố chậm, đặc biệt đối với chỉ số giá xây dựng; thậm chí có địa phương mới công bố đến quý IV/2025. Bên cạnh đó, giá công bố của một số loại vật liệu như cát, đá xây dựng chưa phản ánh đầy đủ diễn biến thực tế của thị trường.
Để bảo đảm tiến độ các công trình trọng điểm, nâng cao hiệu quả đầu tư và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát, Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương tiếp tục tăng cường quản lý, bình ổn và kiểm soát giá vật liệu xây dựng; đồng thời xử lý kịp thời các hành vi găm hàng, thao túng giá đối với các loại vật liệu chủ yếu như thép, xi măng, cát, đá xây dựng và nhựa đường. Việc công bố giá vật liệu và chỉ số giá xây dựng cần bám sát diễn biến của thị trường, tạo cơ sở cho việc lập, quản lý chi phí đầu tư xây dựng.
Đáng chú ý, Bộ Xây dựng cho biết giá nhiên liệu trong tháng 6/2026 đã giảm đáng kể so với thời điểm trước đó, đặc biệt là dầu diesel và xăng E5. Đây là yếu tố quan trọng tác động đến chi phí vận chuyển và giá thành nhiều loại vật liệu xây dựng. Vì vậy, các địa phương cần khẩn trương rà soát, khảo sát giá thực tế để công bố mức giá phù hợp, tránh tình trạng giá công bố không theo kịp diễn biến thị trường.
Bộ Xây dựng cũng yêu cầu các địa phương thực hiện việc khảo sát, thu thập và công bố thông tin về giá vật liệu xây dựng, xác định và công bố chỉ số giá xây dựng theo đúng quy định tại Nghị định số 206/2026/NĐ-CP và các thông tư hướng dẫn mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Được biết, từ đầu năm đến nay, thị trường vật liệu xây dựng biến động mạnh với nhiều đợt tăng giá, gây áp lực lên các nhà thầu.
Trong khi giá nhiên liệu hạ nhiệt góp phần giảm áp lực chi phí vận chuyển, giá của một số loại vật liệu vẫn chịu tác động bởi nhu cầu từ các dự án hạ tầng quy mô lớn, nguồn cung khai thác và chi phí đầu vào. Cát xây dựng tại một số địa phương vẫn duy trì ở mức cao do nguồn cung hạn chế, trong khi giá đá xây dựng và nhựa đường có sự khác biệt giữa các khu vực tùy theo nhu cầu thi công và khoảng cách vận chuyển.
Nhận định về nguyên nhân của sự biến động này, ông Thái Duy Sâm, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam cho rằng, thị trường đang chịu tác động mạnh mẽ từ "gọng kìm" chi phí đầu vào và sự điều tiết cung - cầu.
Đối với mặt hàng thép, việc các nhà máy chủ động điều chỉnh giảm giá thép ở thời điểm hiện tại được xem là bước đi linh hoạt nhằm kích cầu, trong bối cảnh phân khúc xây dựng dân dụng vẫn đang giữ tâm lý thận trọng. Ngược lại, đối với các mặt hàng như xi măng, đá và cát, áp lực tăng giá lại chủ yếu xuất phát từ chi phí sản xuất nội địa và tính đặc thù của nguồn cung. Việc giá điện và giá than liên tục neo cao, cùng với việc siết chặt quản lý khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường đã vô tình tạo nên những điểm nghẽn về nguồn cung.
Sự lệch pha lớn giữa nhu cầu giải ngân vốn đầu tư công cực lớn cho hạ tầng và năng lực cung ứng thực tế tại chỗ chính là tác nhân đẩy giá nhóm vật liệu thô này lên cao.
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực xây dựng, việc công bố giá vật liệu xây dựng sát với thực tế thị trường có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh hàng loạt dự án giao thông và đầu tư công đang được triển khai. Giá công bố là cơ sở để lập dự toán, điều chỉnh chi phí và thanh quyết toán hợp đồng. Nếu thông tin chậm cập nhật hoặc không phản ánh đúng diễn biến thị trường, chủ đầu tư và nhà thầu có thể gặp khó khăn trong quản lý chi phí, thậm chí phát sinh tranh chấp trong quá trình thực hiện dự án.
Các chuyên gia cũng cho rằng, cùng với việc tăng cường kiểm soát thị trường, việc xây dựng cơ sở dữ liệu giá vật liệu xây dựng theo hướng số hóa, cập nhật thường xuyên sẽ giúp nâng cao tính minh bạch của thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp chủ động hơn trong công tác lập kế hoạch đầu tư và triển khai dự án.
