Cột mốc quan trọng trong hành trình xây dựng năng lực công nghệ
Dự án do Viettel triển khai theo nhiệm vụ được Bộ Quốc phòng giao, trên cơ sở Nghị quyết của Chính phủ. Đây là dấu mốc quan trọng, lần đầu tiên Việt Nam hình thành năng lực chế tạo chip bán dẫn trong nước, tạo nền tảng cho mục tiêu từng bước làm chủ công nghệ lõi và phát triển hệ sinh thái bán dẫn trong nước.
Nhà máy được xây dựng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội), trên diện tích 27 ha, với định hướng trở thành hạ tầng quốc gia phục vụ nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và sản xuất chip bán dẫn. Khi đi vào hoạt động, nhà máy có thể đáp ứng cho các ngành công nghiệp quốc gia như: hàng không vũ trụ, viễn thông, Internet vạn vật (IoT), sản xuất ô tô, thiết bị y tế, tự động hóa...
Theo Viettel, một sản phẩm chip bán dẫn hoàn chỉnh phải trải qua 6 công đoạn chính gồm: định nghĩa sản phẩm, thiết kế hệ thống, thiết kế chi tiết, chế tạo chip, đóng gói – đo kiểm và tích hợp – thử nghiệm. Thời gian qua, Việt Nam đã từng bước tham gia vào năm công đoạn; riêng công đoạn chế tạo chip – khâu phức tạp và then chốt nhất – hiện chưa thể thực hiện trong nước. Việc xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn sẽ giúp hoàn thiện và khép kín toàn bộ quy trình sản xuất chip bán dẫn ngay tại Việt Nam.
Dự án được triển khai trong giai đoạn 2026–2030, với lộ trình từ xây dựng nhà máy, tiếp nhận công nghệ đến hoàn thiện quy trình và nâng cao hiệu quả vận hành. Về dài hạn, nhà máy tại Hòa Lạc được quy hoạch để có thể mở rộng quy mô, tạo nền tảng cho Việt Nam từng bước tiếp cận các công nghệ bán dẫn tiên tiến hơn.
Sau lễ khởi công, Tập đoàn Viettel sẽ triển khai dự án với mục tiêu đặt ra là đến hết năm 2027 hoàn thành đầu tư xây dựng, nhận chuyển giao công nghệ và bắt đầu sản xuất thử nghiệm. Giai đoạn từ năm 2028 - 2030 sẽ hoàn thiện, tối ưu quy trình, nâng cao hiệu suất dây chuyền theo các tiêu chuẩn của ngành, từ đó làm cơ sở để nghiên cứu công nghệ chế tạo chip ở tiến trình hiện đại hơn.
Chế tạo chip bán dẫn là một trong những quy trình công nghệ tinh vi và đòi hỏi kỷ luật cao nhất hiện nay. Từ một tấm wafer silic có độ tinh khiết gần như tuyệt đối, chip được hình thành thông qua 1000 bước công nghệ liên tiếp, kéo dài trong 3 tháng. Chỉ một sai lệch nhỏ ở bất kỳ công đoạn nào cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ dây chuyền, đòi hỏi năng lực tổ chức, quản trị và làm chủ công nghệ ở trình độ rất cao.
Với Viettel, việc được giao nhiệm vụ chủ trì triển khai nhà máy chế tạo chip bán dẫn là bước tiếp nối chiến lược phát triển công nghệ lõi mà Tập đoàn đã kiên trì theo đuổi trong nhiều năm. Viettel đã chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực thông qua đào tạo chuyên sâu, hợp tác quốc tế và tiếp nhận chuyển giao công nghệ, đồng thời tích lũy kinh nghiệm từ hoạt động nghiên cứu, thiết kế và ứng dụng chip trong các hệ thống, sản phẩm công nghệ.
Việc khởi công Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao là cột mốc quan trọng trong hành trình xây dựng năng lực công nghệ của Việt Nam, góp phần hiện thực hóa mục tiêu "Tự chủ công nghệ, vững bền tương lai".
Tiến tới xây dựng hệ sinh thái bán dẫn quốc gia
Phát biểu tại lễ khởi công, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh đây không chỉ là một dự án đầu tư, mà là một dấu mốc chiến lược, thể hiện quyết tâm của Việt Nam tham gia sâu, tham gia thực chất vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, để đạt được các mục tiêu của Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050.
Theo Thủ tướng, trong thế giới ngày nay, những con chip tuy nhỏ bé nhưng lại giữ vai trò quyết định các năng lực then chốt, mang tầm chiến lược đối với mỗi quốc gia trên nhiều phương diện như: Năng lực kinh tế, năng lực công nghiệp, năng lực quốc phòng-an ninh và vị thế quốc gia... Nhiều lĩnh vực của đời sống, từ chiếc nồi cơm điện, tủ lạnh, ti vi, điện thoại thông minh, xe điện, đến các hệ thống trí tuệ nhân tạo phức tạp đều gắn chặt chẽ với công nghiệp bán dẫn.
Hiện nay, quy mô của ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đạt 2,3 nghìn tỷ USD và ngành công nghiệp bán dẫn không chỉ thuần túy là một ngành kinh tế, mà đã trở thành vấn đề địa chính trị, an ninh quốc gia, đồng thời là biểu tượng sức mạnh công nghệ của mỗi đất nước. Thực tế cho thấy, bất kỳ quốc gia nào nếu thiếu đi năng lực về công nghiệp chip bán dẫn sẽ bị hạn chế năng lực tự chủ chiến lược, phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh-quốc phòng.
Thủ tướng cho biết, sau nhiều năm nỗ lực triển khai, ngành công nghiệp chip bán dẫn Việt Nam đã đạt được những kết quả quan trọng. Theo đó, đã hình thành các doanh nghiệp có năng lực tự chủ thiết kế một số loại chip (đã có gần 60 doanh nghiệp, trong đó 13 doanh nghiệp trong nước); trở thành trung tâm về đóng gói, kiểm thử chip (đứng thứ 3 thế giới về xuất khẩu chip sang Hoa Kỳ); phát triển, hình thành đội ngũ nhân lực nòng cốt (có gần 6.000 kỹ sư bán dẫn); từng bước phát triển hạ tầng và nghiên cứu tại các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm.
Nhiều tập đoàn công nghệ lớn của thế giới đầu tư, hợp tác tại Việt Nam, từng bước đưa Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu (như Intel, NVIDIA, Samsung, Qualcomm, Marvell, Amkor… và mới đây nhất là Tập đoàn bán dẫn hàng đầu thế giới ASML). Vị thế quốc tế được nhận diện rõ hơn, Việt Nam là điểm đến "nổi lên" trong tái cấu trúc và mở rộng chuỗi cung ứng chip.
Tuy nhiên, Thủ tướng nêu rõ, ngành công nghiệp chip bán dẫn của Việt Nam vẫn thiếu một mắt xích then chốt, đó là năng lực chế tạo chip. Do đó, với việc khởi công Nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao, có thể khẳng định Việt Nam hoàn toàn có thể từng bước làm chủ được công nghệ cao, hoàn thiện một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị bán dẫn là chế tạo chip; đánh dấu bước chuyển mình từ tham gia sang làm chủ, từ lắp ráp sang sáng tạo, góp phần nâng cao tiềm lực, vị thế của Việt Nam trong kỷ nguyên số.
Thủ tướng nêu rõ 5 ý nghĩa quan trọng:
Một là, từng bước làm chủ công nghệ lõi, hình thành năng lực chế tạo chip bán dẫn trong nước, hoàn thiện chuỗi giá trị và giảm phụ thuộc vào bên ngoài.
Hai là, bảo đảm an ninh và độ tin cậy công nghệ, phát triển công nghệ lưỡng dụng.
Ba là, xây dựng hệ sinh thái bán dẫn quốc gia, lấy Nhà máy chế tạo làm hạt nhân để kết nối 3 nhà (Nhà nước, nhà doanh nghiệp và nhà khoa học) trong nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, ứng dụng, thúc đẩy lan tỏa sang các ngành, lĩnh vực khác.
Bốn là, phát triển nguồn nhân lực bán dẫn chất lượng cao, gắn đào tạo với sản xuất, tạo môi trường để đội ngũ kỹ sư, chuyên gia Việt Nam trưởng thành, làm chủ và sáng tạo công nghệ.
Năm là, hạt nhân dẫn dắt, cầu nối và thu hút doanh nghiệp tư nhân, FDI tham gia; từng bước hình thành các chuỗi cung ứng sản phẩm, dịch vụ công nghệ cao.
Thủ tướng đánh giá, thời gian qua, dưới sự lãnh đạo của Bộ Chính trị, đồng chí Tổng Bí thư, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đã nỗ lực chỉ đạo phát triển nhiều sản phẩm trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp quốc phòng theo định hướng tự lực, tự chủ, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại. Tập đoàn Viettel luôn đi đầu, tiên phong trong việc nghiên cứu, phát triển công nghệ cao và đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ như thiết kế, sản xuất thành công một số chip, từng bước làm chủ toàn bộ quy trình thiết kế chip.
Do đó, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định giao nhiệm vụ xây dựng Nhà máy sản xuất chip bán dẫn cho Bộ Quốc phòng và đơn vị triển khai là Tập đoàn Viettel với niềm tin "Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng", "Không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền, đào núi và lấp biển, quyết chí ắt làm nên".
