Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã thông báo triển khai mua ngoại tệ giao ngay từ ngày 11/11/2026, với tỷ giá mua 25.500 VND/USD, cao hơn 4,6% so với mức mua 24.380 VND/USD niêm yết ngày 9/11.
Hoạt động mua ngoại tệ được thực hiện vào thứ Hai và thứ Tư hằng tuần, trường hợp trùng ngày nghỉ sẽ chuyển sang ngày làm việc kế tiếp. Đối tượng giao dịch là các tổ chức tín dụng đang có vị thế mua ngoại tệ, với khối lượng mua đủ để cân bằng vị thế của từng ngân hàng, căn cứ trên số liệu cuối ngày giao dịch liền trước.
Động thái này diễn ra sau khi NHNN thực hiện giao dịch hoán đổi USD/VND kỳ hạn 182 ngày với tổng giá trị lên tới 2 tỷ USD vào ngày 6/11.
Trong báo cáo mới đây, đánh giá về động thái của NHNN, Công ty Chứng khoán ACB (ACBS), cho rằng đây là bước mở rộng đáng chú ý các kênh cung ứng tiền đồng cho hệ thống ngân hàng, trong bối cảnh hơn 3 năm qua NHNN không thực hiện giao dịch mua ngoại tệ quy mô lớn tương tự.
Theo ACBS, điểm đáng chú ý của nghiệp vụ mua USD giao ngay là NHNN đưa tiền đồng vào hệ thống mà không phát sinh nghĩa vụ hoàn trả vào một thời điểm đáo hạn cố định, khác với các nghiệp vụ thị trường mở (OMO) hay giao dịch hoán đổi ngoại tệ có kỳ hạn.
Với tỷ giá mua 25.500 đồng/USD, cứ mỗi 1 tỷ USD được NHNN mua vào sẽ tương ứng khoảng 25.500 tỷ đồng được bơm vào hệ thống ngân hàng. Con số này tương đương khoảng 20% tổng lượng vốn đang lưu hành qua kênh OMO, ở mức 124.862 tỷ đồng tính đến cuối ngày 9/11.
Mức giá NHNN đưa ra cũng tương đối sát với thị trường. Cụ thể, tỷ giá mua 25.500 đồng/USD cao hơn khoảng 0,5% so với tỷ giá mua niêm yết của NHNN ở mức 25.350 đồng/USD, đồng thời gần với tỷ giá giao dịch liên ngân hàng 25.547 đồng/USD ghi nhận ngày 9/11.
Theo đánh giá của đơn vị phân tích, các ngân hàng có động lực bán USD cho NHNN khi tỷ giá thị trường điều chỉnh về quanh mức 25.500 đồng/USD.
Nguồn cung ngoại tệ cải thiện, tạo dư địa để NHNN mua USD
Việc NHNN triển khai mua ngoại tệ diễn ra trong bối cảnh áp lực tỷ giá đã hạ nhiệt đáng kể so với giai đoạn giữa năm.
Tỷ giá USD tại các ngân hàng thương mại đã giảm khoảng 2,3% từ đầu năm đến nay. Tại Vietcombank, tỷ giá bán USD ngày 10/11 ở mức 25.760 đồng/USD, thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh 26.510 đồng/USD ghi nhận vào cuối tháng 7. Trong khi đó, tỷ giá USD trên thị trường tự do giảm khoảng 3,6%.
Nguồn cung ngoại tệ được cải thiện nhờ cán cân thương mại duy trì thặng dư, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) giải ngân tích cực và nguồn vốn vay nước ngoài của ngân hàng, doanh nghiệp. Riêng tháng 9, cán cân thương mại thặng dư 1,3 tỷ USD, trong khi tháng 10 ghi nhận mức thặng dư lên tới 7,31 tỷ USD.
Lũy kế 10 tháng đầu năm 2026, vốn FDI giải ngân đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước. Bên cạnh đó, nguồn kiều hối thường gia tăng vào những tháng cuối năm cũng được kỳ vọng hỗ trợ nguồn cung ngoại tệ.
Trong bối cảnh đồng USD suy yếu và nguồn cung ngoại tệ thuận lợi hơn, NHNN có thêm điều kiện mua USD để vừa bổ sung dự trữ ngoại hối, vừa cung ứng tiền đồng cho hệ thống ngân hàng.
Theo ước tính trong báo cáo, dự trữ ngoại hối Việt Nam đạt khoảng 82,65 tỷ USD vào tháng 8/2026, tương đương 1,8 tháng nhập khẩu, thấp hơn mức tham chiếu khoảng 3 tháng nhập khẩu thường được sử dụng.
“Với dự trữ vẫn còn hạn chế, NHNN có động lực tận dụng môi trường tỷ giá thuận lợi để tái tạo dự trữ ngoại hối đồng thời cung cấp VND cho hệ thống. Động thái này tương tự như năm 2023, khi NHNN mua hơn 6 tỷ USD để bổ sung dự trữ, bơm một lượng VND đáng kể vào hệ thống ngân hàng”, báo cáo của ACBS nêu.
Nguồn cung VND tạo điều kiện cho lãi suất thấp hơn
Theo phân tích của ACBS, việc bổ sung nguồn tiền đồng thông qua mua ngoại tệ giao ngay có ý nghĩa đáng kể đối với thanh khoản hệ thống, nhất là trong bối cảnh mặt bằng lãi suất giữa các kỳ hạn đang có sự phân hóa.
Đến ngày 9/11, lãi suất liên ngân hàng qua đêm ở mức 4,6%/năm và kỳ hạn một tuần ở mức 4,95%/năm, tương đương hoặc chỉ nhỉnh hơn đôi chút so với lãi suất trên kênh OMO. Tuy nhiên, lãi suất các kỳ hạn dài hơn vẫn neo ở mức tương đối cao, khoảng 7-8%/năm.
Diễn biến này cho thấy áp lực thiếu hụt vốn của hệ thống tập trung nhiều hơn ở các kỳ hạn dài, thay vì chỉ nằm ở thanh khoản ngắn hạn. Trong khi đó, các nghiệp vụ OMO với kỳ hạn phổ biến từ 7-91 ngày khó giải quyết triệt để nhu cầu nguồn vốn dài hạn của các ngân hàng.
Khác với giao dịch hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 182 ngày, lượng tiền đồng được cung ứng qua hoạt động mua USD giao ngay không phải hoàn trả khi đến hạn. Điều này có thể giúp các ngân hàng giảm phụ thuộc vào nguồn vốn liên ngân hàng và tiền gửi có chi phí cao, qua đó giảm áp lực chi phí vốn.
Tuy nhiên, nhóm phân tích lưu ý, NHNN vẫn có thể rút bớt thanh khoản thông qua kênh OMO, tín phiếu NHNN hoặc các công cụ khác. Do đó, lượng VND được bơm vào thông qua các giao dịch mua này không tương đương với lượng thanh khoản ròng được giữ lại vĩnh viễn trong hệ thống.
ACBS cho rằng động thái này hỗ trợ đáng kể cho chính sách giảm lãi suất của Chính phủ và NHNN. Trên thực tế, NHNN đang thúc đẩy các ngân hàng giảm mặt bằng lãi suất. Cơ quan này đã yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm lãi suất tiền gửi đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, đồng thời phấn đấu giảm 1,5-2 điểm phần trăm lãi suất cho vay đối với các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và ngành ưu tiên.
Đến cuối tháng 10, lãi suất bình quân đối với các khoản tiền gửi mới đã giảm khoảng 0,4 điểm phần trăm so với giữa tháng, trong khi lãi suất cho vay mới giảm khoảng 0,2-0,5 điểm phần trăm.
Đơn vị phân tích dự báo lãi suất tiền gửi kỳ hạn 6-12 tháng có thể tiếp tục giảm trong quý IV/2026 và quý I/2027 khi nguồn cung tiền đồng được cải thiện. Tuy nhiên, mức độ giảm sẽ phụ thuộc vào quy mô mua ngoại tệ thực tế của NHNN, tốc độ tăng trưởng tín dụng và khả năng cân đối nguồn vốn của từng ngân hàng.
Dư địa nới lỏng vẫn chịu sức ép từ lạm phát và tỷ giá
Dù tạo thêm dư địa hỗ trợ thanh khoản, động thái mua USD giao ngay không đồng nghĩa NHNN sẽ triển khai một chương trình bơm tiền không giới hạn hay chuyển hẳn sang chu kỳ nới lỏng tiền tệ trên diện rộng.
Theo đánh giá của ACBS, quy mô mua ngoại tệ nhiều khả năng sẽ được NHNN điều chỉnh linh hoạt theo diễn biến tỷ giá, trong bối cảnh một số yếu tố vẫn hạn chế dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ.
Thứ nhất, chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn là yếu tố cần theo dõi. Thị trường đang dự báo cao vào khả năng Fed sẽ tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản vào tháng 12/2026. Trong khi đó, chênh lệch lãi suất qua đêm giữa VND và USD đã thu hẹp còn khoảng 0,75 điểm phần trăm vào ngày 9/11, với lãi suất VND ở mức 4,6% và USD ở mức 3,85%. Nếu Fed tiếp tục tăng lãi suất, áp lực lên tỷ giá có thể quay trở lại.
Thứ hai, dòng vốn ngoại vẫn chịu áp lực khi nhà đầu tư nước ngoài bán ròng 24.024 tỷ đồng cổ phiếu trên sàn HOSE trong tháng 10. Đồng thời, nhu cầu ngoại tệ phục vụ nhập khẩu, thanh toán nợ nước ngoài và chuyển lợi nhuận về nước vào cuối năm cũng có thể gia tăng, gây áp lực lên cán cân cung cầu ngoại hối.
Thứ ba, áp lực lạm phát chưa thể xem nhẹ. CPI tháng 10/2026 tăng 5,09% so với cùng kỳ năm trước; bình quân 10 tháng tăng 4,57%, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,24%.
Do đó, nhóm phân tích nhận định việc bơm tiền đồng ra thông qua mua USD nên được xem là biện pháp hỗ trợ thanh khoản có kiểm soát trong điều kiện tỷ giá hối đoái thuận lợi, chứ không phải là tín hiệu cho thấy NHNN đang chuyển hẳn sang chu kỳ nới lỏng tiền tệ trên diện rộng. Quy mô hỗ trợ thực tế của NHNN sẽ phụ thuộc vào dòng vốn USD chảy vào, và điều này lại phụ thuộc vào Fed và những diễn biến trong các xung đột địa chính trị quốc tế.
Đối với ngành ngân hàng, ACBS nhìn nhận việc giảm chi phí huy động vốn có thể giúp bù đắp một phần áp lực lên biên lãi ròng (NIM) khi các ngân hàng thực hiện giảm lãi suất cho vay theo định hướng của NHNN.
Những ngân hàng có vị thế mua ngoại tệ đủ điều kiện bán USD cho NHNN sẽ là nhóm hưởng lợi trực tiếp từ giao dịch này. Trong khi đó, các ngân hàng có tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) cao, phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn liên ngân hàng hoặc tiền gửi có chi phí cao có thể hưởng lợi gián tiếp nếu thanh khoản toàn hệ thống được cải thiện.
Tuy nhiên, mức độ cải thiện NIM sẽ không đồng đều giữa các ngân hàng, phụ thuộc vào tốc độ giảm chi phí huy động so với tốc độ điều chỉnh lợi suất cho vay, cơ cấu kỳ hạn nguồn vốn và tỷ trọng các khoản vay có lãi suất thả nổi.
Về trung hạn, mặt bằng lãi suất thấp hơn cũng có thể giảm áp lực trả nợ cho khách hàng vay vốn, hỗ trợ nhu cầu bất động sản và cải thiện chất lượng tài sản của các ngân hàng. Dù vậy, tác động tích cực đến nợ xấu sẽ cần thời gian để phản ánh rõ hơn trong kết quả kinh doanh.
