Ngày 30/9/2026, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ban hành Thông tư 50/2026/TT-NHNN, có hiệu lực từ ngày 1/12/2026, quy định các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Theo đó, LDR tối đa được nâng từ 85% lên 95%, đồng thời phương pháp xác định tử số và mẫu số của tỷ lệ này cũng được điều chỉnh.
Đáng chú ý, quy định mới đặt LDR trong mối quan hệ với các tiêu chuẩn thanh khoản theo hướng tiếp cận Basel III. Từ năm 2028, LCR và NSFR được áp dụng theo lộ trình; khi ngân hàng đồng thời đạt 100% đối với cả 2 tỷ lệ này, ngân hàng không phải tuân thủ giới hạn LDR, dù vẫn phải tính toán và báo cáo chỉ tiêu này.
Nhìn từ góc độ trên, quy định mới không chỉ tạo thêm dư địa cho hoạt động tín dụng mà còn thúc đẩy các ngân hàng chuyển mạnh hơn sang quản trị thanh khoản dựa trên chất lượng và tính ổn định của nguồn vốn.
Nâng LDR lên 95% đi cùng những chuẩn an toàn mới
Nếu chỉ nhìn vào con số, việc nâng LDR từ 85% lên 95% được xem là một sự nới lỏng trong điều hành. Tuy nhiên, theo TS. Huỳnh Thanh Điền, giảng viên tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, nếu xét đồng thời cách xác định tử số và mẫu số, đây không đơn thuần là việc mở rộng khả năng cho vay của các ngân hàng.
Theo chuyên gia Huỳnh Thanh Điền, ở tử số, dư nợ cho vay được điều chỉnh theo hướng loại trừ một số khoản theo quy định mới. Chẳng hạn, một số khoản cho tổ chức tín dụng khác vay và dư vay tái cấp vốn của NHNN không nhằm hỗ trợ thanh khoản không được tính vào tử số. Trong khi đó, ở mẫu số, cách xác định nguồn vốn cũng được điều chỉnh, trong đó loại trừ một số khoản tiền gửi có tính chất đặc thù.
“Nhìn vào tỷ lệ LDR tăng từ 85% lên 95% có thể tạo cảm giác quy định đang được nới lỏng, nhưng thực tế không hoàn toàn như vậy. Mức tăng khả năng cho vay sẽ chỉ ở những ngân hàng có chất lượng tín dụng và khả năng huy động vốn tốt. Với những ngân hàng có chất lượng tín dụng yếu hoặc thường xuyên phải vay mượn để cân đối nguồn vốn, quy định mới thậm chí có thể khiến khả năng cho vay bị hạn chế hơn trước”, TS. Huỳnh Thanh Điền phân tích.
Một điểm đáng chú ý trong cách tính mới là tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước cũng được xử lý theo tỷ lệ nhất định khi xác định mẫu số LDR. Theo quy định, 80% giá trị khoản tiền gửi này được loại khỏi mẫu số, trừ trường hợp Thống đốc NHNN quyết định tỷ lệ khác.
Theo TS. Huỳnh Thanh Điền, vì vậy, mức trần 95% cần được nhìn cùng với cấu trúc bảng cân đối của từng ngân hàng. Hai ngân hàng có cùng quy mô tín dụng và tiền gửi nhưng khác nhau về cơ cấu nguồn vốn, chất lượng tài sản và khả năng thanh khoản có thể chịu tác động khác nhau từ cùng một quy định.
“Có thể hiểu, Thông tư 50 nới trần cho vay nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu chặt chẽ hơn về chất lượng nguồn vốn và khả năng thanh khoản của ngân hàng. Những ngân hàng huy động được nguồn tiền ổn định, đặc biệt là tiền gửi có kỳ hạn dài, sẽ có điều kiện mở rộng cho vay. Ngược lại, những ngân hàng thường xuyên thiếu hụt nguồn tiền sẽ khó gia tăng tín dụng nếu không cải thiện được khả năng huy động vốn”, TS. Điền nói.
Ở góc độ thị trường, MBS Research cho rằng việc nâng trần LDR diễn ra trong bối cảnh áp lực cân đối nguồn vốn của hệ thống ngân hàng đã gia tăng. Tại 27 ngân hàng được MBS theo dõi, LDR cuối quý II/2026 tăng 118 điểm cơ bản so với cuối quý I và tăng 255 điểm cơ bản so với đầu năm. Theo MBS, việc nâng trần LDR lên 95% sẽ giúp giảm áp lực thanh khoản và tạo thêm dư địa tăng trưởng tín dụng cho các ngân hàng.
Tuy nhiên, mức độ tác động sẽ không giống nhau giữa các ngân hàng, do còn phụ thuộc vào cấu trúc bảng cân đối và nguồn vốn. Những ngân hàng có nguồn vốn ổn định và khả năng quản trị thanh khoản tốt sẽ có điều kiện tận dụng dư địa mới, trong khi các ngân hàng chịu áp lực huy động vốn có thể vẫn gặp giới hạn trong mở rộng tín dụng.
LCR, NSFR nâng yêu cầu quản trị thanh khoản
Cùng với LDR, 2 chỉ số LCR và NSFR là điểm thay đổi quan trọng trong quy định mới. Theo lộ trình, từ ngày 1/10/2028, các ngân hàng không đăng ký áp dụng sớm sẽ bắt đầu thực hiện LCR và NSFR.
LCR được áp dụng từ mức 50% năm 2028, tăng lên 60% năm 2029, 70% năm 2030, 80% năm 2031, 90% năm 2032 và đạt 100% từ năm 2033.
Đối với NSFR, tỷ lệ tối thiểu là 90% năm 2028, 95% năm 2029 và 100% từ năm 2030. Ngân hàng có thể đăng ký áp dụng sớm các tỷ lệ này.
Theo TS. Huỳnh Thanh Điền, ngoài LDR, LCR và NSFR là 2 chỉ số quan trọng cần được chú ý trong quy định mới, bởi đây là những yêu cầu hướng tới nâng cao khả năng chống chịu thanh khoản của ngân hàng.
Đối với NSFR, tỷ lệ này được xây dựng trên tương quan giữa nguồn vốn ổn định sẵn có và nguồn vốn ổn định cần thiết. Khi tỷ lệ đạt mức cao hơn, ngân hàng có nền tảng nguồn vốn ổn định hơn để tài trợ cho các tài sản và hoạt động của mình.
Theo chuyên gia Huỳnh Thanh Điền, yêu cầu này sẽ thúc đẩy ngân hàng quan tâm nhiều hơn đến kỳ hạn và tính ổn định của nguồn vốn, thay vì chỉ chú trọng quy mô nguồn vốn. Để đáp ứng NSFR, ngân hàng có thể phải tăng tỷ trọng các nguồn vốn ổn định, chẳng hạn tiền gửi ổn định hoặc nguồn vốn dài hạn, đồng thời điều chỉnh cơ cấu tài sản phù hợp.
Trong khi đó, LCR phản ánh khả năng ngân hàng sử dụng các tài sản có tính thanh khoản cao để đáp ứng dòng tiền ra ròng dự kiến trong 30 ngày. Khi yêu cầu LCR tăng dần lên 100%, ngân hàng phải duy trì lượng tài sản thanh khoản chất lượng cao đủ để đáp ứng các nghĩa vụ thanh toán trong điều kiện căng thẳng.
“Việc đặt ra các yêu cầu về thanh khoản như vậy sẽ buộc ngân hàng phải thận trọng hơn trong hoạt động cho vay, đặc biệt là trong thẩm định và lựa chọn các khoản vay. Những ngân hàng có nguồn vốn và tài sản thanh khoản yếu sẽ khó mở rộng tín dụng”, TS. Điền nhận định.
MBS Research cũng lưu ý việc áp dụng LCR và NSFR sẽ làm thay đổi cách các ngân hàng quản lý bảng cân đối. Với LCR, yêu cầu tăng dần lên 100% đồng nghĩa ngân hàng phải duy trì lượng tài sản thanh khoản chất lượng cao lớn hơn. Trong khi đó, NSFR yêu cầu ngân hàng duy trì nguồn vốn ổn định để tài trợ cho tài sản, qua đó có thể thúc đẩy các ngân hàng tăng tỷ trọng nguồn vốn có kỳ hạn dài.
Theo MBS, quá trình này có thể làm phát sinh thêm chi phí tuân thủ khi ngân hàng phải nắm giữ tài sản thanh khoản chất lượng cao, kéo dài kỳ hạn nguồn vốn hoặc đầu tư cho hệ thống quản trị tài sản và nguồn vốn (ALM). Những ngân hàng có cơ cấu nguồn vốn ngắn hạn sẽ chịu áp lực lớn hơn trong việc cải thiện NSFR.
Nếu LDR tập trung vào mối quan hệ giữa tín dụng và nguồn tiền, LCR và NSFR bổ sung yêu cầu về khả năng đáp ứng nghĩa vụ thanh toán trong ngắn hạn và mức độ ổn định của nguồn vốn trong dài hạn. Nói cách khác, ngân hàng muốn mở rộng bảng cân đối không chỉ cần có thêm nguồn vốn mà còn phải duy trì được khả năng thanh khoản tương ứng.
Dư địa tín dụng gắn với chất lượng quản trị
Việc nâng LDR lên 95% không đồng nghĩa tất cả ngân hàng đều có thể mở rộng cho vay ở mức tương ứng. Dư địa tín dụng thực tế sẽ phụ thuộc vào khả năng huy động vốn, cơ cấu nguồn vốn và năng lực quản trị thanh khoản của từng ngân hàng.
Theo TS. Huỳnh Thanh Điền, những ngân hàng có nguồn tiền gửi ổn định sẽ có điều kiện tận dụng dư địa LDR mới. Trong khi đó, với những ngân hàng có nguồn vốn chưa thực sự ổn định, yêu cầu mới có thể đặt ra nhu cầu củng cố lại cơ cấu nguồn vốn, qua đó làm tăng chi phí vốn huy động.
“Không nên chỉ nhìn vào con số tỷ lệ được nâng lên để đánh giá tác động của quy định. Cần nhìn vào bản chất của nền kinh tế và sức khỏe của hệ thống ngân hàng. Khi đặt các yếu tố này trong cùng một bức tranh, tác động của quy định mới sẽ rõ hơn”, TS. Điền nhấn mạnh.
Ở góc độ này, Thông tư 50 có thể tạo ra sự phân hóa rõ hơn giữa các ngân hàng. Những ngân hàng có nền tảng huy động tốt, cơ cấu nguồn vốn ổn định và quản trị thanh khoản hiệu quả sẽ có điều kiện sử dụng dư địa tín dụng. Trong khi đó, các ngân hàng có nguồn vốn thiếu ổn định sẽ phải ưu tiên củng cố thanh khoản và cơ cấu lại nguồn vốn trước khi mở rộng tín dụng.
Theo MBS Research, việc nâng LDR lên 95% tạo thêm dư địa cho tăng trưởng tín dụng, nhưng tác động sẽ phụ thuộc đáng kể vào cấu trúc nguồn vốn và bảng cân đối của từng ngân hàng. Trong dài hạn, việc áp dụng LCR và NSFR có thể khiến các ngân hàng phải cân đối lại giữa mục tiêu tăng trưởng tín dụng, chi phí huy động và lượng tài sản thanh khoản nắm giữ.
Từ góc độ chi phí, MBS cho rằng các yêu cầu thanh khoản mới có thể làm tăng chi phí vốn và chi phí tuân thủ đối với một số ngân hàng. Ngược lại, đây cũng là động lực để các ngân hàng nâng cao năng lực quản trị thanh khoản, quản trị tài sản - nguồn vốn và kiểm soát chênh lệch kỳ hạn.
Từ góc nhìn của TS. Huỳnh Thanh Điền, trọng tâm của quy định mới là tăng cường an toàn hệ thống ngân hàng, thay vì đơn thuần thúc đẩy tăng trưởng tín dụng. Việc LDR được nâng lên tạo thêm dư địa cho vay, nhưng dư địa này được đặt trong khuôn khổ quản trị thanh khoản chặt chẽ hơn.
Về điều hành tín dụng, TS. Huỳnh Thanh Điền cho rằng tín dụng trong bối cảnh hiện nay cần được kiểm soát theo hướng có chọn lọc. Tín dụng vẫn cần được đưa vào nền kinh tế nhưng nên tập trung vào các dự án tốt, lĩnh vực sản xuất - kinh doanh và những chương trình quan trọng, thay vì mở rộng thiếu chất lượng.
Nhìn tổng thể, điểm đáng chú ý của Thông tư 50 không chỉ nằm ở việc nâng LDR từ 85% lên 95%, mà ở sự thay đổi trong cách tiếp cận quản trị an toàn ngân hàng. LDR tạo thêm dư địa cho hoạt động tín dụng, trong khi LCR và NSFR từng bước đặt ra yêu cầu cao hơn về khả năng thanh khoản và tính ổn định của nguồn vốn.
Dư địa tín dụng trong thời gian tới sẽ ngày càng gắn với chất lượng quản trị của từng ngân hàng. Đây là bước chuyển từ việc chỉ kiểm soát ngân hàng được cho vay bao nhiêu sang chú trọng hơn đến nguồn vốn được sử dụng, mức độ ổn định của nguồn vốn và khả năng đáp ứng các nghĩa vụ thanh khoản.
