Theo báo cáo của Cục Hàng không Việt Nam, xung đột quân sự leo thang tại Trung Đông diễn ra từ ngày 28/2 đến nay đã khiến giá nhiên liệu hàng không Jet A-1 biến động mạnh nhất trong nhiều năm trở lại đây. Chỉ trong vòng 2 tuần, giá Jet A-1 khu vực châu Á đã tăng lên hơn 200 USD/thùng (tăng hơn 100% so với giai đoạn trước khi xảy ra xung đột).
Hiện, giá Jet A-1 khu vực châu Á vẫn đang ở vùng đỉnh và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, tiếp tục gây áp lực lớn lên hoạt động khai thác của các hãng hàng không Việt Nam.
Căn cứ tình hình thực tế về biến động giá nhiên liệu, Cục Hàng không Việt Nam cho rằng: Việc triển khai cơ chế phụ thu nhiên liệu là giải pháp cấp bách, linh hoạt, có tính tạm thời nhằm ứng phó với biến động bất lợi của giá nhiên liệu.
Phụ thu nhiên liệu khi giá dầu đạt từ 100 USD/thùng
Trên cơ sở tham khảo mô hình của Nhật Bản và điều chỉnh các chỉ số phù hợp với tình hình thực tế về chi phí khai thác cũng như lấy ý kiến các hãng bay Việt Nam, Cục Hàng không Việt Nam đề xuất việc phụ thu nhiên liệu thực hiện khi mức giá dầu Jet A-1 đạt từ 100 USD/thùng; bước giá các bậc phụ thu là 10 USD/thùng.
Ngoài ra, chi phí nhiên liệu thực tế cho mỗi khách tương ứng với các mức giá dầu khác nhau trên các nhóm đường bay nội địa theo cự ly vận chuyển, từ đó tính toán mức chênh lệch chi phí nhiên liệu phát sinh thêm cho mỗi khách giữa mức giá dầu Jet A-1 cơ sở là 90 USD/thùng - là mức giá mức giá dầu cơ sở Jet A-1 trung bình trong hai năm gần đây và cũng là mức giá mà các hãng hàng không có thể cân đối hoạt động sản xuất kinh doanh.
Thời gian áp dụng phụ thu cho dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hạng phổ thông cơ bản trong 3 tháng với mục đích chia sẻ gánh nặng chi phí phát sinh tăng thêm do biến động giá nhiên liệu giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng (50%-50%), thể hiện sự bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Lấy ví dụ cụ thể, Cục Hàng không dẫn tham chiếu tới chặng bay Nhật Bản-Hàn Quốc khoảng 2 giờ bay, mức phụ thu cho khung nhiên liệu 180 USD/thùng là 55 USD/chặng và mức phụ thu cho khung nhiên liệu 90 USD/thùng là 15 USD, chênh lệch 40 USD/chặng tương đương 1,1 triệu đồng.
Trong khi đó theo kiến nghị của Cục Hàng không, chặng bay Hà Nội-TPHCM (chặng bay đông khách nhất) có tổng giờ bay tương đương, mức phụ thu đề xuất là 311.000 đồng/chặng.
Biện pháp tình thế, chỉ áp dụng trong thời gian ngắn
Cục Hàng không Việt Nam cũng đánh giá việc phụ thu nhiên liệu có ưu điểm linh hoạt, có thể áp dụng nhanh chóng sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận, phù hợp với tính chất biến động ngắn hạn của giá Jet A-1. Giải pháp này mang tính tạm thời, có thể điều chỉnh hoặc bãi bỏ theo diễn biến thị trường, qua đó hạn chế tác động dài hạn đến mặt bằng giá; phụ thu có thể được nhìn nhận là biện pháp tình thế, nên có khả năng giảm áp lực phản ứng của dư luận so với việc điều chỉnh tăng giá trần.
Bên cạnh đó, phụ thu nhiên liệu được đề xuất áp dụng trong thời gian ngắn (khoảng 3 tháng), do đó tác động đến chỉ số tiêu dùng (CPI) bình quân năm tiếp tục được giảm thiểu, đồng thời tác động lan tỏa gián tiếp đến các nhóm hàng hóa, dịch vụ khác là hạn chế và không mang tính hệ thống.
"Vì vậy, có cơ sở để nhận định rằng việc áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vận chuyển hành khách hàng không nội địa không gây áp lực đáng kể lên mặt bằng giá tiêu dùng," báo cáo của Cục Hàng không Việt Nam nêu rõ.
Tuy nhiên, cơ quan này cũng cho biết, việc phụ thu nhiên liệu bay hiện chưa có hành lang pháp lý rõ ràng, cần thực hiện các thủ tục báo cáo cấp có thẩm quyền trong trường hợp giải quyết các vấn đề cấp bách, quan trọng.
Nhằm tiếp tục hỗ trợ hoạt động vận tải hàng không trước diễn biến bất lợi từ giá nhiên liệu Jet A-1, Cục Hàng không Việt Nam đã kiến nghị cấp có thẩm quyền ban hành Nghị quyết cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vận chuyển hành khách hàng không nội địa (ngoài mức giá tối đa quy định); giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan hướng dẫn, tổ chức triển khai thực hiện, bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, phù hợp với diễn biến chi phí nhiên liệu thực tế; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm tính hiệu lực, hiệu quả của chính sách, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.
