Thị trường chứng khoán đang đối mặt với những biến số vĩ mô phức tạp từ giá dầu thế giới cùng áp lực nội tại khi chỉ số VN-Index phụ thuộc lớn vào một nhóm cổ phiếu đơn lẻ trong bối cảnh dư nợ margin đạt đỉnh.
Áp lực vĩ mô từ trạng thái “bình thường mới”
Theo ông Bùi Văn Huy - Phó Giám đốc FIDT cho rằng căng thẳng địa chính trị gia tăng tại eo biển Hormuz đã đẩy giá dầu vượt mốc 105 USD/thùng, gây áp lực trực tiếp lên thị trường chứng khoán Mỹ và quốc tế. Mặc dù xung đột Mỹ - Iran có dấu hiệu hạ nhiệt, nhưng việc giá dầu vẫn neo cao buộc chúng ta phải làm quen với trạng thái “bình thường mới”, khi các biến số vĩ mô hình thành một mặt bằng giá cao hơn.
Theo nghiên cứu, nếu không có các biện pháp hỗ trợ giảm thuế xăng dầu, giá dầu Brent duy trì quanh 100 USD/thùng có thể khiến lạm phát năm 2026 của Việt Nam nằm trong vùng 4 - 4,5%, sát ngưỡng mục tiêu của Chính phủ. Điều này thu hẹp đáng kể dư địa điều hành chính sách tiền tệ.
Dù cơ quan điều hành nỗ lực hạ nhiệt lãi suất, nhưng thực tế lãi suất theo cung - cầu thị trường khó giảm sâu. Lãi suất huy động giảm rất ít và lãi suất cho vay có thể phải đến cuối năm mới hạ nhiệt, gây áp lực trực tiếp lên các kênh tài sản từ cổ phiếu, trái phiếu đến bất động sản.
"Xanh vỏ đỏ lòng" và áp lực margin kỷ lục
Thị trường tháng 4 ghi nhận những động lực rất lớn nhưng kết quả không tích cực như kỳ vọng, ngoại trừ sự tăng giá của nhóm Vingroup. Các câu chuyện về nâng hạng (nhưng khối ngoại vẫn bán ròng), lãi suất hạ nhiệt (nhưng không lan tỏa) hay mùa kết quả kinh doanh quý I đến nay đều đã đi qua.
"Khi những động lực lớn nhất đã phản ánh mà thị trường vẫn không mấy tích cực, khả năng diễn biến tiêu cực trong thời gian tới là rất cao. Quan sát lịch sử, thị trường thường có 2 sóng tăng và 2 sóng giảm lớn mỗi năm. Trong bối cảnh chỉ số neo cao, các yếu tố tích cực đã cạn kiệt, thị trường nhiều khả năng sẽ đối diện với áp lực điều chỉnh mạnh", ông Bùi Văn Huy nêu quan điểm.
Đáng chú ý, dư nợ margin toàn thị trường đã đạt đỉnh kỷ lục, trong khi thanh khoản có dấu hiệu hạ nhiệt. Một thị trường có độ rộng kém, chỉ số neo cao nhưng thanh khoản giảm và margin cao là bối cảnh đòi hỏi sự cẩn trọng tối đa.
Việc thị trường tăng điểm chủ yếu nhờ lực kéo từ nhóm Vingroup là hiện tượng phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư vào "sếu đầu đàn" – nhóm được tin tưởng giao các dự án hạ tầng, bất động sản và tiêu dùng trọng điểm theo định hướng tăng trưởng của Chính phủ. Tuy nhiên, cần lưu ý mặt bằng định giá hiện tại của nhóm này không còn rẻ.
Ông Huy cho rằng rủi ro nằm ở hiện tượng “xanh vỏ đỏ lòng”. Nhiều phiên chỉ số tăng điểm nhưng có đến hàng trăm mã giảm giá, cho thấy VN-Index đang phản ánh kém sức khỏe thực tế của thị trường. Khi chỉ số phụ thuộc quá lớn vào một nhóm cổ phiếu, chỉ cần nhóm này chững lại hoặc bị chốt lời, VN-Index sẽ hụt chân rất nhanh. Bên cạnh đó, việc tài khoản của đa số nhà đầu tư nhỏ lẻ thua lỗ dù chỉ số tăng sẽ gây ra tâm lý chán nản, thất vọng và mất niềm tin vào thị trường.
Trong bối cảnh vĩ mô “bình thường mới” với nền lãi suất cao và thanh khoản không dồi dào, việc tham gia thị trường khi chỉ số neo cao là rất khó khăn. Nếu nhóm Vingroup điều chỉnh, áp lực sẽ đè nặng lên toàn bộ thị trường; còn nếu trạng thái “xanh vỏ đỏ lòng” tiếp diễn thì hiệu quả đầu tư cũng không cao.
Hiện tại, chuyên gia cho rằng chưa ghi nhận nhóm cổ phiếu nào đủ sức dẫn dắt diện rộng để dòng tiền có thể tự tin nhập cuộc. Nhà đầu tư nên kiên nhẫn chờ đợi các nhịp điều chỉnh mạnh để đưa thị trường về vùng giá hấp dẫn hơn. Khi đó, các nhóm ngành được ưu tiên quan sát sẽ là Ngân hàng, Tiêu dùng và Đầu tư công. Cần đặc biệt lưu ý ngưỡng margin kỷ lục hiện nay, vì thị trường không thể dựa mãi vào sự co kéo của một nhóm cổ phiếu đơn lẻ để duy trì đà tăng.
