Theo tờ La Tribune, trong bối cảnh ngân sách ngày càng eo hẹp, khoản tiền tiết kiệm hơn 6.550 tỷ euro (7.523 tỷ USD) của người dân Pháp đang được Chính phủ nước này chú ý như một nguồn vốn tiềm năng cho các ưu tiên chiến lược, từ thích ứng với biến đổi khí hậu, chuyển đổi năng lượng đến phát triển điện hạt nhân và quốc phòng.
Ý tưởng này một lần nữa được đặt ra sau khi Bộ trưởng Chuyển đổi Sinh thái Pháp Monique Barbut cho biết đang nghiên cứu khả năng huy động một phần tiền tiết kiệm của người dân thông qua Caisse des dépôts et consignations (CDC) - định chế tài chính công quản lý phần lớn tiền gửi trong các tài khoản tiết kiệm được Nhà nước bảo hộ, để tài trợ cho các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu. Nguồn lực này là rất lớn.
Theo Ngân hàng trung ương Pháp, tính đến quý 1/2026, tổng tiền tiết kiệm của người dân nước này đã vượt 6.550 tỷ euro, cao hơn gấp đôi Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Pháp, ở mức 2.991 tỷ euro năm 2025, đồng thời thuộc hàng cao nhất châu Âu.
Người Pháp vẫn có xu hướng dành một phần lớn thu nhập để tiết kiệm, với tỷ lệ 17,4% trong quý 1 năm nay. Xu hướng này xuất phát từ tâm lý thận trọng trước những biến động liên tiếp trong những năm gần đây, từ đại dịch COVID-19, chiến tranh, bất ổn chính trị đến lạm phát, bên cạnh tác động của tình trạng già hóa dân số.
Đáng chú ý, khoảng 60% trong tổng số 6.550 tỷ euro được đặt vào các kênh an toàn. Người Pháp vốn có tâm lý ngại rủi ro, thường ưu tiên những khoản tiết kiệm có thể rút nhanh như Livret A hoặc các hình thức đầu tư dài hạn được bảo đảm như bảo hiểm nhân thọ.
Trên thực tế, một phần tiền tiết kiệm của người dân đã được sử dụng để phục vụ các chính sách công. CDC hiện quản lý gần 60% tiền gửi trong các tài khoản tiết kiệm được Nhà nước quy định như Livret A (tài khoản tiết kiệm phổ thông được Nhà nước Pháp quy định, tiền lãi được miễn thuế), LDDS (tài khoản tiết kiệm dành cho phát triển bền vững và đoàn kết xã hội, tiền lãi được miễn thuế) và LEP (tài khoản tiết kiệm ưu đãi dành cho người có thu nhập thấp, cũng được miễn thuế), với tổng số tiền gần 940 tỷ euro.
Nguồn vốn này được sử dụng để xây dựng nhà ở xã hội, phát triển đô thị và tài trợ các dự án chuyển đổi sinh thái của chính quyền địa phương. Do đó, đề xuất sử dụng tiền tiết kiệm để thích ứng với biến đổi khí hậu về cơ bản là mở rộng một cơ chế đã có.
Trong những năm gần đây, Pháp cũng tìm cách hướng dòng tiền tiết kiệm vào các lĩnh vực chiến lược khác. Năm 2025, Tổng thống Emmanuel Macron đề xuất huy động nguồn vốn này cho ngành quốc phòng trong bối cảnh các nước thành viên NATO tăng chi tiêu quân sự. Một quỹ dành riêng cho lĩnh vực này được thành lập vào tháng 10/2025 và đến tháng 6/2026 đã huy động được 100 triệu euro.
Năng lượng hạt nhân cũng được hưởng lợi từ nguồn tiền tiết kiệm. Tháng 3 vừa qua, Chính phủ Pháp quyết định sử dụng nguồn vốn từ Livret A để tài trợ 60% chi phí xây dựng sáu lò phản ứng hạt nhân thế hệ mới EPR2 của Tập đoàn Điện lực Pháp (EDF).
Một nguồn vốn lớn khác là bảo hiểm nhân thọ, với tổng giá trị hơn 2.100 tỷ euro. Nhà nước Pháp đã triển khai nhiều biện pháp khuyến khích dòng tiền này hướng tới chuyển đổi sinh thái, như phát hành trái phiếu xanh hoặc phát triển các quỹ mang nhãn Đầu tư có trách nhiệm xã hội (ISR). Tuy nhiên, quyền quyết định đầu tư cuối cùng vẫn thuộc về người gửi tiền.
Đây cũng là một trở ngại đối với tham vọng huy động mạnh hơn nguồn tiết kiệm của người dân. Theo khảo sát năm 2025 của Cercle de l’épargne - trung tâm nghiên cứu chuyên về tiết kiệm và hưu trí tại Pháp, 73% người được hỏi phản đối việc các cơ quan công quyền định hướng cách sử dụng tiền tiết kiệm của họ.
Một khó khăn khác là khả năng hoàn vốn. CDC có thể cho vay nguồn tiền từ Livret A trong thời hạn 25 năm để xây dựng nhà ở xã hội hoặc cơ sở hạ tầng năng lượng vì những dự án này tạo ra nguồn thu đều đặn từ tiền thuê nhà hoặc bán điện để trả nợ. Ngược lại, các khoản đầu tư như mua sắm trang thiết bị cho lực lượng cứu hỏa hay bảo vệ rừng không trực tiếp tạo ra nguồn thu.
Theo chuyên gia kinh tế Philippe Crevel, Giám đốc Cercle de l’épargne, tiền tiết kiệm không thể trở thành nguồn tài chính cho chuyển đổi sinh thái một cách dễ dàng. Muốn huy động nguồn vốn này, các dự án phải có khả năng tạo nguồn thu để hoàn trả vốn, đồng thời nhận được sự đồng thuận của người gửi tiền.
Trong bối cảnh tài chính công chịu nhiều sức ép, 6.550 tỷ euro tiền tiết kiệm của người dân là nguồn lực hấp dẫn đối với Chính phủ Pháp. Tuy nhiên, để hướng dòng tiền khổng lồ này vào các ưu tiên chiến lược, Chính phủ vẫn phải giải quyết hai bài toán lớn: bảo đảm khả năng hoàn vốn và thuyết phục người dân tự nguyện tham gia.
