Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 5 tháng tăng hơn 11%, cao nhất từ năm 2024 đến nay. Khách quốc tế đạt gần 11 triệu lượt, cao nhất từ trước đến nay, tăng gần 15%.
Đáng chú ý, vốn FDI đăng ký ước đạt trên 24 tỷ USD, tăng 33,4%; vốn thực hiện đạt 9,75 tỷ USD, tăng 9,6%.
Cùng với đó, những nét nổi bật khác của kinh tế-xã hội 5 tháng bao gồm: Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 5 tháng ước đạt 445,12 tỷ USD, cao nhất từ trước đến nay. Số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường 5 tháng đạt 142,6 nghìn, tăng 27,6% so với cùng kỳ, cao hơn số rút lui.
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5 tăng 0,29% so với tháng trước, chủ yếu do giá điện sinh hoạt, xăng dầu và giá thuê nhà cùng tăng. Bình quân 5 tháng đầu năm, CPI tăng 4,31% so với cùng kỳ năm trước, tiến sát mục tiêu kiểm soát lạm phát khoảng 4,5% mà Chính phủ đề ra cho năm 2026.
Chúng tôi có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi (NTU) xung quanh bức tranh kinh tế 5 tháng đầu năm, cũng như dự báo tăng trưởng kinh tế, giải ngân vốn đầu tư công, lạm phát, lãi suất… trong những tháng còn lại của năm 2026.
Áp lực lạm phát sẽ lớn hơn
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng Năm tăng 5,6% so với cùng kỳ năm 2025, tính chung 5 tháng đầu năm, CPI tăng 4,31%. Theo ông, áp lực kiểm soát lạm phát nửa cuối năm sẽ ra sao?
Ông Nguyễn Quang Huy: Tôi cho rằng áp lực kiểm soát lạm phát trong nửa cuối năm 2026 sẽ lớn hơn so với giai đoạn đầu năm, nhưng vẫn nằm trong khả năng điều hành nếu các chính sách được phối hợp đồng bộ và linh hoạt.
Ở trong nước, CPI đang chịu tác động từ nhóm hàng hóa và dịch vụ thiết yếu như điện, nước sinh hoạt, nhà ở cho thuê, vật liệu xây dựng và nhiên liệu. Đây đều là những yếu tố đầu vào quan trọng của nền kinh tế, nên khi tăng giá sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa tới chi phí sản xuất và tiêu dùng.
Tuy nhiên, điều đáng lưu ý hơn nằm ở các yếu tố bên ngoài. Kinh tế thế giới vẫn đang đối mặt với nhiều bất định. Xung đột tại Trung Đông nhiều khả năng tiếp tục diễn biến theo trạng thái vừa đối thoại, vừa đối đầu; trong khi chiến sự Nga - Ukraine chưa có dấu hiệu hạ nhiệt và có thể còn kéo dài sang năm 2027. Những yếu tố này tiếp tục ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng toàn cầu, chi phí vận tải quốc tế và mặt bằng giá năng lượng.
Điều đó đồng nghĩa với việc giá dầu thế giới khó giảm sâu như kỳ vọng, qua đó tiếp tục tạo áp lực lên lạm phát toàn cầu và chi phí nhập khẩu của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Bên cạnh đó, khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục duy trì mặt bằng lãi suất ở mức cao khi lạm phát tại Mỹ có dấu hiệu quay trở lại cũng là yếu tố cần được theo dõi sát. Môi trường lãi suất cao kéo dài có thể ảnh hưởng đến dòng vốn quốc tế, tỷ giá và chi phí vốn trên phạm vi toàn cầu.
Đối với Việt Nam, việc xuất hiện trạng thái nhập siêu trong 5 tháng đầu năm sau nhiều năm xuất siêu, cùng với việc nhà đầu tư nước ngoài bán ròng hơn 60.000 tỷ đồng trên thị trường chứng khoán, là những tín hiệu cần quan tâm. Những yếu tố này có thể tạo áp lực nhất định lên tỷ giá, dự trữ ngoại hối và công tác điều hành chính sách tiền tệ trong thời gian tới.
Tuy nhiên, nền tảng vĩ mô của Việt Nam vẫn tương đối vững. Nguồn cung lương thực, thực phẩm được bảo đảm, nợ công và bội chi ngân sách vẫn trong ngưỡng an toàn, dòng vốn FDI tiếp tục duy trì tích cực. Vì vậy, tôi cho rằng mục tiêu kiểm soát lạm phát quanh mức 4,5% vẫn có thể đạt được nếu công tác điều hành tiếp tục chủ động, linh hoạt và kịp thời.
Ba tác động đầu tư công
GDP Việt Nam ghi nhận con số ấn tượng sau quý I/2026 với mức tăng 7,83% so với cùng kỳ. Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số, Việt Nam cần giải những bài toán gì?
Mức tăng trưởng GDP 7,83% trong quý I là một tín hiệu rất tích cực, cho thấy nền kinh tế đang lấy lại đà tăng trưởng khá mạnh. Tuy nhiên, tăng trưởng hai chữ số là mục tiêu có tính thách thức rất cao và đòi hỏi những cải cách mang tính nền tảng.
Theo tôi, trước hết cần tiếp tục nâng cao năng suất lao động thông qua khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Trong dài hạn, năng suất mới là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Thứ hai là tiếp tục cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tháo gỡ các điểm nghẽn liên quan đến thủ tục hành chính, đất đai, quy hoạch và giải phóng mặt bằng. Đây là dư địa tăng trưởng rất lớn mà Việt Nam vẫn còn có thể khai thác.
Thứ ba là phát triển mạnh khu vực doanh nghiệp tư nhân trong nước. Một nền kinh tế muốn tăng trưởng nhanh và bền vững cần có những doanh nghiệp đầu tàu đủ sức cạnh tranh trong khu vực và quốc tế.
Thứ tư là tận dụng hiệu quả làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu để thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, gắn với chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao giá trị gia tăng nội địa.
Đặc biệt, một trong những nhiệm vụ chiến lược của giai đoạn tới là phát triển mạnh mẽ thị trường vốn cả về quy mô, chất lượng và tính minh bạch.
Muốn đạt tăng trưởng hai chữ số, nền kinh tế không thể chỉ dựa vào tín dụng ngân hàng. Cần tiếp tục hoàn thiện thị trường chứng khoán, thị trường trái phiếu doanh nghiệp, phát triển các quỹ đầu tư, quỹ hưu trí và các định chế tài chính dài hạn để thu hút hiệu quả nguồn vốn trong nước và quốc tế.
Một thị trường vốn phát triển lành mạnh sẽ giúp huy động tổng động viên các nguồn lực cho đầu tư phát triển, giảm áp lực lên hệ thống tín dụng, nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các biến động bên ngoài và tạo nền tảng tài chính bền vững cho mục tiêu tăng trưởng cao.
Ông kỳ vọng kế hoạch giải ngân đầu tư công gần 995.000 tỷ đồng - con số kỷ lục, và cơ chế chấm điểm KPI các bộ, ngành, địa phương về thực hiện giải ngân vốn như thế nào?
Tôi đánh giá rất cao việc Chính phủ đưa tiêu chí giải ngân đầu tư công vào hệ thống đánh giá KPI của các bộ, ngành và địa phương. Điều này cho thấy quyết tâm chuyển từ tư duy phân bổ vốn sang tư duy thực thi và chịu trách nhiệm về kết quả.
Với quy mô vốn đầu tư công lớn nhất từ trước tới nay, năm 2026 có thể trở thành năm bản lề đối với quá trình nâng cấp hạ tầng quốc gia.
Nếu được triển khai hiệu quả, đầu tư công sẽ tạo ra ba tác động quan trọng.
Thứ nhất, tạo động lực tăng trưởng trực tiếp thông qua các ngành xây dựng, vật liệu, cơ khí, logistics và dịch vụ liên quan.
Thứ hai, tạo hiệu ứng lan tỏa để thu hút đầu tư tư nhân và FDI khi hạ tầng giao thông, logistics và kết nối vùng được cải thiện.
Thứ ba, nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế thông qua việc giảm chi phí vận chuyển, giảm thời gian lưu thông hàng hóa và tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực xã hội.
Tuy nhiên, điều quan trọng nhất không chỉ là giải ngân nhanh mà còn phải giải ngân hiệu quả. Mỗi đồng vốn đầu tư công cần được chuyển hóa thành năng lực sản xuất mới, năng suất mới và không gian phát triển mới cho nền kinh tế.
Lãi suất có thể tăng nhẹ
Trong các chỉ số kinh tế vĩ mô 5 tháng đầu năm, ông ấn tượng nhất với chỉ số nào và vì sao?
Tôi đặc biệt quan tâm tới dòng vốn FDI và chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP).
FDI phản ánh niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với triển vọng kinh tế Việt Nam trong trung và dài hạn. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, việc Việt Nam tiếp tục duy trì sức hấp dẫn đối với dòng vốn đầu tư quốc tế là tín hiệu rất tích cực.
Bên cạnh đó, IIP là chỉ báo phản ánh tương đối sát sức khỏe của khu vực sản xuất. Khi sản xuất công nghiệp duy trì đà tăng trưởng cùng với xuất khẩu và FDI, nền kinh tế sẽ có nền tảng tăng trưởng thực chất và bền vững hơn.
Tuy nhiên, tôi cũng đặc biệt lưu ý tới những tín hiệu mới xuất hiện trong năm nay như trạng thái nhập siêu quay trở lại và xu hướng bán ròng kéo dài của nhà đầu tư nước ngoài. Đây chưa phải là những yếu tố đáng lo ngại, nhưng là những chỉ báo cần theo dõi sát để có giải pháp điều hành phù hợp nhằm bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh môi trường quốc tế còn nhiều bất định.
Ông dự báo mặt bằng lãi suất nửa cuối năm 2026 sẽ ra sao?
Theo tôi, mặt bằng lãi suất trong nửa cuối năm sẽ chịu tác động đồng thời từ cả mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng và yêu cầu duy trì ổn định kinh tế vĩ mô.
Một mặt, Chính phủ đang đặt mục tiêu tăng trưởng cao, do đó việc duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý để hỗ trợ doanh nghiệp, sản xuất và đầu tư vẫn là ưu tiên quan trọng.
Mặt khác, áp lực lạm phát gia tăng, Fed duy trì lãi suất ở mức cao, nhập siêu quay trở lại, khối ngoại bán ròng mạnh và những bất ổn địa chính trị toàn cầu có thể tạo áp lực lên tỷ giá và dòng vốn quốc tế.
Trong bối cảnh đó, việc duy trì chênh lệch lãi suất hợp lý giữa VND và USD sẽ tiếp tục là bài toán quan trọng đối với cơ quan điều hành.
Tôi cho rằng mặt bằng lãi suất huy động có thể tăng nhẹ tại một số kỳ hạn nhằm bảo đảm thanh khoản và ổn định tỷ giá. Tuy nhiên, khả năng xuất hiện một chu kỳ tăng lãi suất mạnh là không cao bởi yêu cầu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế vẫn đang được đặt lên hàng đầu.
Về dài hạn, giải pháp căn cơ vẫn là tiếp tục phát triển thị trường vốn theo hướng minh bạch, hiện đại và hiệu quả hơn. Khi doanh nghiệp có thêm nhiều kênh huy động vốn trung và dài hạn thông qua thị trường chứng khoán, trái phiếu và các quỹ đầu tư, áp lực cung ứng vốn sẽ không còn dồn quá lớn lên hệ thống ngân hàng.
Đây không chỉ là giải pháp cho bài toán lãi suất, mà còn là điều kiện quan trọng để huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực xã hội, phục vụ mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và hướng tới khát vọng phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới.
