Các ngân hàng trung ương trên thế giới đang đẩy mạnh mua vàng dự trữ trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng, nguy cơ trừng phạt tài chính và những bất định liên quan đến vai trò của đồng USD trong hệ thống tài chính quốc tế.
Theo báo cáo mới công bố của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), các ngân hàng trung ương hiện nắm giữ hơn 36.000 tấn vàng. Trong bốn năm qua, lượng vàng mua ròng của khối này đạt trung bình khoảng 1.000 tấn mỗi năm, gần gấp đôi mức bình quân của thập niên trước.
Khảo sát của WGC cho thấy 89% nhà quản lý dự trữ ngoại hối tin rằng lượng vàng nắm giữ của các ngân hàng trung ương toàn cầu sẽ tiếp tục tăng trong 12 tháng tới. Đặc biệt, 45% số đơn vị được hỏi cho biết có kế hoạch gia tăng dự trữ vàng của riêng mình trong năm tới, mức cao nhất kể từ khi cuộc khảo sát được thực hiện.
Theo WGC, vàng hiện đã vượt trái phiếu Chính phủ Mỹ để trở thành một trong những tài sản dự trữ được các ngân hàng trung ương ưu tiên nhất. Đồng thời, 74% số người tham gia khảo sát dự báo tỷ trọng của đồng USD trong dự trữ ngoại hối toàn cầu sẽ giảm trong vòng 5 năm tới.
Ông Shaokai Fan, phụ trách bộ phận ngân hàng trung ương của WGC, nhận định vàng ngày càng được xem là công cụ chiến lược để đa dạng hóa dự trữ và tăng khả năng chống chịu trước các rủi ro địa chính trị. Theo ông, các ngân hàng trung ương hiện không còn coi vàng là tài sản mang tính biểu tượng mà là một thành phần quan trọng trong chiến lược quản lý dự trữ quốc gia.
Các chuyên gia kinh tế cho rằng làn sóng mua vàng tăng mạnh bắt đầu rõ nét từ sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát năm 2022. Việc Nga bị loại khỏi hệ thống thanh toán quốc tế SWIFT và một phần lớn dự trữ ngoại hối của nước này bị phong tỏa đã làm gia tăng lo ngại về tính dễ tổn thương của các tài sản dự trữ bằng ngoại tệ.
Trong bối cảnh đó, nhiều nền kinh tế mới nổi như Trung Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ và Nga đã tăng cường tích lũy vàng nhằm đa dạng hóa dự trữ và giảm phụ thuộc vào các tài sản định giá bằng đồng USD. Không giống ngoại tệ hay trái phiếu nước ngoài, vàng ít chịu tác động trực tiếp từ các biện pháp trừng phạt tài chính quốc tế.
Bên cạnh việc tăng mua vàng, nhiều ngân hàng trung ương cũng đang chuyển một phần dự trữ về lưu giữ trong nước hoặc đa dạng hóa địa điểm cất giữ ở nước ngoài. Theo giới phân tích, xu hướng này phản ánh sự thận trọng ngày càng lớn trước những biến động địa chính trị và kinh tế toàn cầu, đồng thời cho thấy niềm tin vào trật tự tài chính quốc tế hiện nay đang có dấu hiệu suy giảm.
