Hoạt động quản lý quỹ đầu tư chứng khoán tại Việt Nam đã có bước phát triển đáng kể trong những năm qua, từng bước đóng góp vào sự vận hành ổn định và bền vững của thị trường. Hiện nay, thị trường có 43 công ty quản lý quỹ, với tổng tài sản quản lý hơn 800.000 tỷ đồng, tăng hơn 7 lần so với năm 2014, tương ứng tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 20%/năm.
Dù vậy, quy mô ngành vẫn còn khiêm tốn nếu so với các thị trường trong khu vực như Thái Lan hay Malaysia khi tỷ lệ tài sản quản lý trên GDP mới chỉ ở mức hơn 6%. Điều này cho thấy dư địa phát triển của ngành quỹ tại Việt Nam vẫn còn rất lớn.
Trong bối cảnh đó, phát triển ngành quỹ đầu tư được định hướng trở thành trụ cột của thị trường tài chính, đóng vai trò kênh dẫn vốn trung – dài hạn quan trọng cho nền kinh tế. Yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi dư địa mở rộng tín dụng ngân hàng dần thu hẹp, với tỷ lệ dư nợ tín dụng/GDP đã ở mức cao, khoảng 146%.
Ngưỡng 6.000 USD - “điểm bùng nổ” của dòng tiền vào tài sản tài chính
Tại Hội nghị phát triển thị trường chứng khoán năm 2026, bà Nguyễn Thị Thu Hiền - Tổng Giám đốc Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS) cho biết tiềm năng phát triển của thị trường quỹ tại Việt Nam còn rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã ban hành Đề án 3168 cùng hàng loạt khung pháp lý quan trọng, tạo điều kiện để thị trường chứng khoán nói chung và ngành quỹ nói riêng phát triển nhanh hơn.
"Một điểm đáng chú ý được nhấn mạnh là Việt Nam đang sắp đến “ngưỡng” quan trọng khi GDP bình quân đầu người chạm mốc 6.000 USD. Kinh nghiệm từ Thái Lan hay Malaysia cho thấy khi vượt qua mốc này, tỷ trọng đầu tư vào tài sản tài chính sẽ tăng mạnh, có thể gấp 4 lần", đại diện TCBS cho hay.
Điều này đồng nghĩa với việc tài sản tài chính sẽ trở thành một phần rất quan trọng trong đời sống của người dân, qua đó kéo theo sự thay đổi rõ rệt trong hành vi đầu tư của người dân theo hướng dài hạn và chuyên nghiệp hơn thay vì tập trung vào biến động lên xuống của cổ phiếu.
Ở góc độ rộng hơn, bà Hiền cho rằng tiền trong dân (tiết kiệm, vàng) còn nhiều, nhưng bài toán cốt lõi vẫn là làm sao dẫn dắt nguồn vốn này vào nền kinh tế một cách hiệu quả.
Về giải pháp, lãnh đạo TCBS nhấn mạnh vai trò của giáo dục tài chính. Đây không thể là trách nhiệm riêng của cơ quan quản lý hay các thành viên thị trường mà cần sự tham gia đồng bộ của nhiều bên, trong đó có cả truyền thông. Khi người dân hiểu rõ hơn về sản phẩm tài chính, họ sẽ chủ động đa dạng hóa danh mục, nâng cao trách nhiệm với quyết định đầu tư của mình và góp phần giúp thị trường phát triển bền vững.
Liên quan đến chính sách cụ thể, bà Hiền cho rằng quỹ hưu trí tự nguyện là kênh đầu tư dài hạn rất tốt nhưng chưa phát triển tương xứng. Một trong những nguyên nhân là mức ưu đãi thuế hiện tại (khoảng 3–5 triệu đồng/tháng) còn thấp, do đó đề xuất xem xét nâng mức này để khuyến khích cả cá nhân và doanh nghiệp tham gia nhiều hơn. Bên cạnh đó, cần đẩy nhanh quá trình phát triển các sản phẩm như quỹ chỉ số, ETF nhằm đa dạng hóa lựa chọn cho nhà đầu tư.
Ngành quản lý quỹ như “startup” tăng trưởng nhanh với dư địa lớn
Bà Nguyễn Ngọc Anh - Tổng giám đốc Công ty Quản lý quỹ SSI cho biết các nhà đầu tư nước ngoài thường đặt câu hỏi về sự hiện diện của startup, fintech hay các “kỳ lân” tại Việt Nam. Tuy nhiên, ở góc nhìn của mình, bà cho rằng ngành quản lý quỹ hoàn toàn có thể được xem như một “startup” hoặc “unicorn” khi đang tăng trưởng rất nhanh và sở hữu dư địa phát triển còn rất lớn. Thực tế, mức độ cạnh tranh trong ngành hiện chưa cao do quy mô thị trường vẫn còn nhỏ so với tiềm năng.
Đại diện doanh nghiệp cũng đánh giá cao những bước tiến về khung pháp lý trong thời gian qua, khi nhiều vướng mắc của ngành quỹ đã được tháo gỡ. Theo đó, định hướng phát triển đã rõ ràng, vấn đề còn lại nằm ở khâu triển khai – yếu tố được xem là then chốt quyết định ngành có đạt được tốc độ tăng trưởng như kỳ vọng hay không.
Từ góc độ toàn ngành, doanh nghiệp đề xuất các công ty quản lý quỹ được tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển thị trường. Sau khi rào cản pháp lý được tháo gỡ, các quỹ đã có thể tham gia vào các đợt IPO và phát hành của doanh nghiệp, qua đó trở thành một kênh dẫn vốn quan trọng cho nền kinh tế. Trong thời gian tới, khi các sản phẩm mới như phái sinh hay quyền chọn được triển khai, các công ty quản lý quỹ kỳ vọng sẽ tiếp tục được đồng hành để góp phần phát triển thị trường.
Ngoài ra, trong bối cảnh thị trường có thể biến động mạnh, đại diện doanh nghiệp cũng đề xuất xem xét cơ chế cho phép các quỹ và công ty quản lý quỹ linh hoạt hơn trong việc sử dụng vốn, qua đó có thể tham gia hỗ trợ ổn định thị trường trong những giai đoạn khó khăn.
