Số liệu được công bố ngày 20/6 cho thấy lượng xuất khẩu một số loại đất hiếm của Trung Quốc sang Nhật Bản trong tháng 5/2026 gần như không đáng kể, cho thấy tình trạng gián đoạn nguồn cung đất hiếm từ Trung Quốc sang Nhật Bản vẫn chưa được cải thiện sau nhiều tháng chịu tác động từ căng thẳng ngoại giao giữa hai nước.
Giống nhiều nền kinh tế khác, Nhật Bản vẫn phụ thuộc nhiều vào nguồn nhập khẩu các loại đất hiếm nặng quan trọng từ Trung Quốc để phục vụ hoạt động sản xuất.
Những năm gần đây, việc kiểm soát xuất khẩu các nguyên tố đất hiếm như dysprosium, terbium và yttrium - được sử dụng trong các hợp kim và lớp phủ chuyên dụng - cùng một số kim loại hiếm khác đã trở thành một trong những công cụ gây ảnh hưởng ngoại giao hiệu quả nhất của Trung Quốc.
Theo dữ liệu hải quan Trung Quốc công bố ngày 20/6, nước này không xuất khẩu oxit terbium và oxit dysprosium sang Nhật Bản kể từ tháng 11/2025.
Trong khi đó, lượng xuất khẩu oxit yttrium sang Nhật Bản từ tháng 12/2025 đến nay chỉ ở mức rất thấp.
Trung Quốc bắt đầu áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với một số loại đất hiếm nặng và các loại nam châm có chứa những những nguyên tố này từ tháng 4/2025.
Đến tháng 1/2026, Trung Quốc công khai siết chặt hoạt động xuất khẩu sang Nhật Bản và tiếp tục áp dụng thêm hai đợt hạn chế trong tháng tiếp theo, nhắm vào các tập đoàn lớn của nước này.
Các biện pháp hạn chế xuất khẩu của Trung Quốc đã làm gián đoạn nguồn cung đối với một số loại nam châm đất hiếm và thúc đẩy các doanh nghiệp Nhật Bản tìm kiếm các nguồn cung đất hiếm nặng thay thế bên ngoài Trung Quốc.
Động thái này cũng làm gia tăng lo ngại về mức độ phụ thuộc của các nền kinh tế phát triển vào nguồn khoáng sản chiến lược từ Trung Quốc.
Đất hiếm nặng là nguyên liệu quan trọng trong sản xuất nam châm hiệu suất cao, được sử dụng trong xe điện, tuốc-bin điện gió, robot công nghiệp, thiết bị điện tử và nhiều lĩnh vực công nghệ cao khác.
Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gia tăng và nhu cầu đối với các công nghệ xanh tiếp tục mở rộng, việc đảm bảo nguồn cung đất hiếm đang trở thành ưu tiên chiến lược của Nhật Bản cũng như nhiều nền kinh tế lớn trên thế giới.
