Ngày 18/9/2026, tại Hà Nội, Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước phối hợp với FTSE Russell tổ chức Hội nghị “Việt Nam chính thức tham gia vào rổ chỉ số toàn cầu – FTSE Russell Global Equity Index Series” (FTSE GEIS).
Sự kiện diễn ra chỉ ba ngày trước thời điểm việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp theo phân loại của FTSE Russell chính thức có hiệu lực.
Rất nhiều tổ chức quốc tế đến Hà Nội tham dự hội nghị, trong đó đáng chú ý có 2 “gã khổng lồ” quản lý tài sản hàng đầu thế giới là Vanguard và BlackRock. Điều này càng khẳng định rằng sự kiện nâng hạng của Việt Nam không chỉ là sự thay đổi về phân loại thị trường, mà còn là cơ hội để thị trường chứng khoán Việt Nam tiến gần hơn tới hệ thống phân bổ vốn quốc tế.
Hai “đế chế” quản lý hàng chục nghìn tỷ USD
Trong thế giới tài chính, BlackRock và Vanguard là những tổ chức có quy mô vượt xa phần lớn các công ty quản lý tài sản thông thường. Vanguard đã vượt mốc 10 nghìn tỷ USD tài sản quản lý, phục vụ hàng chục triệu nhà đầu tư trên toàn thế giới. Tổ chức này được biết đến rộng rãi nhờ chiến lược đầu tư chỉ số, quỹ tương hỗ và ETF có chi phí thấp.
Mô hình của Vanguard đã góp phần phổ biến hóa đầu tư thụ động, trong đó nhà đầu tư không nhất thiết phải lựa chọn từng cổ phiếu mà có thể mua một sản phẩm mô phỏng cả thị trường hoặc một nhóm thị trường.
Một ví dụ là Vanguard Total World Stock ETF, sản phẩm theo dõi FTSE Global All Cap Index, qua đó tiếp cận hàng nghìn cổ phiếu trên phạm vi toàn cầu. Khi một thị trường mới được đưa vào hệ thống chỉ số phù hợp, các sản phẩm đầu tư toàn cầu có thể xem xét điều chỉnh danh mục theo phương pháp và quy định riêng.
Trong khi đó, BlackRock hiện quản lý khoảng 15,3 nghìn tỷ USD tài sản, bao gồm các danh mục đầu tư cho khách hàng tổ chức, nhà đầu tư cá nhân, quỹ hưu trí, quỹ tài sản quốc gia và nhiều sản phẩm đầu tư khác nhau.
BlackRock không chỉ nổi tiếng với hoạt động quản lý tài sản chủ động mà còn sở hữu hệ sinh thái ETF iShares – một trong những thương hiệu ETF lớn nhất thế giới. Các sản phẩm của iShares hiện diện trong nhiều chiến lược đầu tư theo chỉ số, từ cổ phiếu Mỹ, cổ phiếu toàn cầu cho tới các thị trường mới nổi.
Với quy mô tài sản lên tới hàng chục nghìn tỷ USD, BlackRock có khả năng tiếp cận và phân bổ vốn vào nhiều thị trường, ngành nghề và loại tài sản trên toàn cầu. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa toàn bộ số tài sản này có thể được đầu tư vào cổ phiếu Việt Nam. Lượng vốn thực tế phụ thuộc vào chiến lược của từng quỹ, tiêu chí đầu tư, quy mô thị trường và tỷ trọng Việt Nam…
FTSE GEIS: Việt Nam bước vào bản đồ phân bổ vốn toàn cầu
Việc Việt Nam chính thức tham gia FTSE GEIS từ ngày 21/9/2026 là một bước chuyển quan trọng trong quá trình hội nhập của thị trường chứng khoán. FTSE Russell xây dựng lộ trình đưa cổ phiếu Việt Nam vào các chỉ số theo 4 giai đoạn, từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027. Tỷ trọng tích lũy lần lượt là 10%, 30%, 65% và 100%.
Từ quy mô các quỹ liên quan, SSI Research tính toán lượng vốn ETF mới có thể phân bổ vào cổ phiếu Việt Nam vào khoảng 2,21 tỷ USD. Tuy nhiên, ông Thomas Nguyen, Giám đốc Thị trường Nước ngoài tại Chứng khoán SSI cho rằng con số dự phóng 2,21 tỷ USD có thể quá thận trọng bởi đây chỉ là phần vốn thụ động.
Dựa trên kinh nghiệm trên các thị trường quốc tế, ông Thomas Nguyen cho rằng quy mô dòng vốn chủ động có thể lớn hơn đáng kể so với dòng vốn thụ động. Ông lựa chọn một kịch bản thận trọng là khoảng 10 tỷ USD chảy vào thị trường Việt Nam trong 12 tháng tới dù phép tính đưa ra con số cao hơn, trong đó chỉ riêng quỹ Vanguard có thể rót 3 tỷ USD.
Rõ ràng, khi Việt Nam chuyển sang nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, phạm vi các quỹ chủ động trên toàn thế giới có thể đầu tư vào cổ phiếu Việt Nam cũng được mở rộng. Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa một thị trường chỉ được nhắc đến trong các báo cáo đầu tư và một thị trường đã có vị trí trong hệ thống chỉ số được sử dụng làm chuẩn tham chiếu trên toàn cầu.
Tuy nhiên, cần phải nhấn mạnh rằng, việc nâng hạng không đồng nghĩa mọi quỹ quốc tế sẽ lập tức mua cổ phiếu Việt Nam. Dòng vốn còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giới hạn sở hữu nước ngoài, thanh khoản, khả năng tiếp cận thị trường, chất lượng doanh nghiệp, các yếu cầu và nguyên tắc đầu tư…
Cơ hội lớn, nhưng không phải tấm vé tự động hút vốn
Trong nhiều năm, câu chuyện nâng hạng thị trường thường được gắn với kỳ vọng về dòng vốn ngoại mới. Kỳ vọng này có cơ sở, nhưng cần được nhìn nhận một cách thận trọng. Việt Nam có thể hưởng lợi từ việc mở rộng phạm vi tiếp cận của các nhà đầu tư quốc tế. Các doanh nghiệp niêm yết có nền tảng tốt, thanh khoản cao và đáp ứng các tiêu chí của bộ chỉ số có cơ hội được nhiều tổ chức toàn cầu đưa vào hệ thống nghiên cứu và xem xét đầu tư.
Tuy nhiên, việc được nâng hạng chỉ là điều kiện mở cửa. Để thu hút dòng vốn dài hạn, thị trường cần tiếp tục cải thiện chất lượng hàng hóa, minh bạch thông tin, hạ tầng giao dịch, cơ chế thanh toán, khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và tính ổn định của môi trường đầu tư.
Với các tổ chức lớn như Vanguard và BlackRock, quy mô thị trường không phải yếu tố duy nhất quyết định phân bổ vốn. Các tiêu chí về thanh khoản, khả năng giao dịch, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, giới hạn sở hữu và mức độ phù hợp với chiến lược đầu tư đều có vai trò quan trọng.
Sự hiện diện của hai tổ chức này tại Hà Nội nhân sự kiện FTSE Russell chính thức nâng hạng Việt Nam không hẳn là một cam kết về lượng vốn sẽ chảy vào Việt Nam. Đây là một bước ngoặt thực sự đáng chú ý về mức độ hội nhập ngày càng sâu của thị trường chứng khoán Việt Nam với các hệ thống đầu tư quốc tế.
