Chiều 30/10, phát biểu về huy động nguồn lực vàng trong dân tại phiên thảo luận về tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2025, dự toán ngân sách nhà nước, phương án phân bổ ngân sách trung ương năm 2026, đại biểu Quốc hội Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) dẫn thông tin của Hội đồng vàng thế giới, người dân Việt Nam hiện nắm giữ khoảng 400-500 tấn vàng, tương đương 35-40 tỷ USD, chiếm gần 8% GDP.
Mỗi năm, Việt Nam tiêu thụ trung bình 55 tấn vàng, nằm trong nhóm quốc gia tiêu thụ vàng cao nhất khu vực. Tuy nhiên, phần lớn lượng vàng này vẫn nằm trong két - một nguồn lực khổng lồ chưa được chuyển hóa thành vốn cho nền kinh tế.
Năm 2024 và những tháng đầu năm nay, có thời điểm chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới vượt hơn 14 triệu đồng/lượng, thậm chí 20 triệu. Do đó, đại biểu đề nghị ổn định thị trường vàng, thu hẹp chênh lệch giá trong và ngoài nước xuống dưới 5 triệu đồng/lượng trong vòng 6-12 tháng; kiểm soát đầu cơ, tăng cung thông qua nhập khẩu có kiểm soát.
Đại biểu Thạch Phước Bình cũng cho rằng, nên thành lập sở giao dịch vàng quốc gia - đây là bước đột phá thể chế. Người dân có thể gửi vàng vật chất vào kho lưu ký chuẩn hóa, nhận chứng chỉ điện tử để giao dịch, cầm cố hoặc quy đổi. Lúc này, Nhà nước quản lý được dòng vàng thật mà vẫn đảm bảo quyền sở hữu của người dân.
Ông đề nghị phát hành chứng chỉ vàng lưu ký, quỹ đầu tư vàng, trái phiếu vàng được bảo chứng bằng vàng vật chất trong kho. Người dân có thể góp vàng hoặc đầu tư bằng tiền đồng, hưởng lợi nhuận theo giá vàng, biến “vốn tĩnh” thành “vốn động”.
"Nếu chỉ 10-15% lượng vàng trong dân được đưa vào hệ thống tài chính, tương đương 5-7 tỷ USD, thì đó sẽ là nguồn vốn quý giá cho phát triển hạ tầng, chuyển đổi số và đổi mới công nghệ, mà không cần tăng vay nợ công", ông Bình nói.
Tuy nhiên, ông Bình nhận định không thể huy động nguồn lực của dân nếu chưa quản lý minh bạch nguồn lực của Nhà nước, cũng như không thể khai thác vốn trong dân nếu chưa tạo được niềm tin rằng đồng vốn ấy sẽ được sử dụng hiệu quả, an toàn và sinh lợi cho đất nước.
Trong phiên thảo luận tại nghị trường sáng 30/10, Phó thủ tướng Lê Thành Long đề cập đến biến động giá vàng thời gian qua và các biện pháp nhằm ổn định thị trường vàng.
Biến động thị trường vàng trong nước, theo Phó thủ tướng, do tác động từ tình hình địa chính trị, chính sách kinh tế và thương mại của các quốc gia lớn không nhất quán. Ngoài ra, còn có yếu tố tâm lý người dân, phản ứng trước diễn biến của thị trường.
Để ổn định thị trường vàng, Phó thủ tướng cho biết Chính phủ đã đưa ra nhiều biện pháp, gồm tăng thanh tra, kiểm tra. Nghị định 232 sửa đổi, bổ sung Nghị định 24 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng có hiệu lực từ 10/10, trong đó xóa bỏ cơ chế Nhà nước độc quyền vàng miếng. Bên cạnh đó, khung pháp lý về sàn giao dịch vàng đang được Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu, trình Chính phủ.
9 tháng đầu năm nay, giá trị giao dịch mua bán vàng đạt khoảng 23.300 tỷ đồng. Theo Phó thủ tướng, thị trường giao dịch vàng dự kiến được hình thành vào năm 2026. Theo đó, sàn giao dịch vàng thí điểm giao dịch theo 3 giai đoạn. Giai đoạn đầu, mô hình này tập trung vào các sản phẩm vàng vật chất và chỉ hoạt động trong phạm vi nội địa, chưa kết nối với các mô hình trên quốc tế. Ở giai đoạn tiếp theo, nhà quản lý sẽ cho giao vàng nguyên liệu, rồi có thêm vàng miếng, cuối cùng mới là sản phẩm phái sinh.
Đề xuất kinh doanh vàng miếng, vàng trang sức chịu thuế
Cũng trong tuần qua, Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) lại ước tính dự trữ vàng của nước ta tới hơn 2.000 tấn. "Theo ước tính khiêm tốn của VAFI, dự trữ vàng của nước ta khoảng trên 2.000 tấn”, VAFI nêu. Đồng thời cho biết: “đa phần 2.000 tấn vàng này mua xong, được người dân để dưới "gầm giường", không trở lại hệ thống ngân hàng thương mại. Trong khi đó, chính sách miễn thuế với kinh doanh vàng (kinh doanh vàng miếng là chủ yếu) đã làm tăng mạnh tình trạng vàng hóa nền kinh tế".
VAFI đã gửi văn bản kiến nghị Chính phủ và Quốc hội cần có chính sách thuế với kinh doanh vàng miếng và vàng trang sức để góp phần ổn định thị trường này. "VAFI đề nghị kinh doanh vàng trang sức và vàng miếng phải chịu thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ như các hàng hóa thông thường một cách bình đẳng về nghĩa vụ chịu thuế. Kinh doanh vàng miếng và vàng trang sức chịu thuế GTGT 10%", đại diện hiệp hội này kiến nghị.
Theo VAFI, hiện Việt Nam đang miễn thuế với kinh doanh vàng miếng, trong khi nhiều nước đều có chính sách mạnh chống vàng hóa nền kinh tế nhằm ổn định tỉ giá, bảo vệ đồng nội tệ và đẩy mạnh dòng vốn nhàn rỗi đi vào hệ thống ngân hàng và thị trường chứng khoán. Nhờ đó, cộng đồng doanh nghiệp, người dân và nền kinh tế các nước được hưởng lợi về đi vay lãi suất thấp.
