Theo tờ trình của Chính phủ, xung đột tại Trung Đông đã làm cho giá năng lượng, đặc biệt là dầu mỏ và khí đốt biến động mạnh, nguồn cung xăng dầu bị gián đoạn, giá dầu thô thế giới có xu hướng tiếp tục tăng cao.
Các tác động này đã ảnh hưởng lớn đến nguồn cung và thị trường xăng dầu trong nước, làm giá xăng dầu tăng cao trong thời gian ngắn, ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và sinh hoạt, thu nhập của người dân.
Trong thời gian vừa qua, để góp phần đa dạng hóa nguồn cung, bình ổn giá xăng dầu trong nước, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo sử dụng nhiều công cụ về chính sách tài khóa. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp cấp bách áp dụng trong thời gian ngắn, trong khi tình hình xung đột ở Trung Đông vẫn tiếp tục diễn biến khó lường và tác động trực tiếp đến thị trường xăng dầu trong nước.
Vì vậy, để đảm bảo mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, ổn định tâm lý và đời sống người dân cũng như doanh nghiệp, cần xây dựng chính sách có thời hạn dài hơn để trình Quốc hội ban hành theo thẩm quyền. Bộ Tài chính trình Chính phủ để trình Quốc hội sớm xem xét, thông qua dự án Nghị quyết ngay tại đầu kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Theo đó, dự thảo Nghị quyết quy định mức thuế BVMT, thuế GTGT, thuế TTĐB đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay như sau: Mức thuế BVMT đối với xăng (trừ ethanol), dầu diezel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut là 0 đồng/lít. Xăng, dầu diezel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế GTGT nhưng được khấu trừ thuế GTGT đầu vào. Mức thuế suất thuế TTĐB đối với xăng các loại là 0%.
Thảo luận về nội dung này, các ý kiến đề nghị Chính phủ có các giải pháp tổng thể, đồng bộ từ điều hành giá, minh bạch hóa các thành phần cấu thành giá xăng dầu cơ sở đến bảo đảm chuỗi cung ứng.
Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng; kiểm soát hóa đơn điện tử minh bạch, chặt chẽ để xác nhận tính thực tế của các chi phí đầu vào của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, tránh trục lợi chính sách... nhằm nâng cao hiệu quả trong ban hành và thực hiện chính sách, bảo đảm thực hiện đúng các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước.
Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành một Nghị quyết riêng của Quốc hội về chính sách điều chỉnh một số quy định về thuế BVMT, thuế GTGT, thuế TTĐB đối với xăng dầu và nhiên liệu bay theo đề xuất của Chính phủ.
Việc này nhằm kịp thời bổ sung các giải pháp đồng bộ, hiệu quả, góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực do khan hiếm nhiên liệu và biến động tăng giá, ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì mục tiêu tăng trưởng.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, quyết định về mức thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu và nhiên liệu bay với mức thuế suất như đề xuất của Chính phủ, áp dụng từ ngày 16/04/2026 đến hết ngày 30/06/2026.
Giao Chính phủ quyết định điều chỉnh, rút ngắn hoặc kéo dài hiệu lực của Nghị quyết; cân nhắc bổ sung quy định trong trường hợp khẩn cấp và giao Chính phủ điều chỉnh mức thuế tại Nghị quyết, báo cáo lại Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp thu ý kiến để hoàn thiện hồ sơ dự án Nghị quyết trình Quốc hội xem xét, quyết định. Đặc biệt, cần bổ sung các giải pháp tổng thể, đồng bộ về điều hành giá, minh bạch hóa các thành phần cấu phần trong giá xăng dầu, đảm bảo chuỗi cung ứng, tăng cường kiểm tra xử lý nghiêm hành vi đầu cơ găm hàng và kiểm soát hóa đơn điện tử chặt chẽ.
Đồng thời, phải đảm bảo khả năng cân đối ngân sách trong phạm vi bội chi ngân sách của năm 2026 đã được Quốc hội quyết định; xem xét trong tổng thể cùng với điều hành chính sách kinh tế vĩ mô nói chung như chính sách tài khóa, tiền tệ và điều hành giá các mặt hàng Nhà nước quản lý để đạt được mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định vĩ mô.
