Hiện tại, giá vàng giao ngay dao động quanh mức 4.838 USD/ounce, giảm khoảng 10% so với đỉnh thiết lập vào cuối tháng 1, chính thức bước vào vùng điều chỉnh. Diễn biến này khá bất thường khi căng thẳng địa chính trị vẫn đang leo thang, yếu tố vốn thường đẩy giá vàng tăng mạnh.
Sự đảo chiều này phần nào phản ánh những thay đổi trong hành vi của các ngân hàng trung ương, vốn từng là lực đỡ quan trọng cho thị trường vàng suốt thời gian qua.
Theo các chuyên gia, nguyên nhân chính đến từ áp lực chi phí gia tăng trên toàn cầu. Giá dầu tăng cao khiến nhiều nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng rơi vào tình trạng căng thẳng tài chính, trong khi biến động tỷ giá buộc các ngân hàng trung ương phải can thiệp mạnh hơn để bảo vệ đồng nội tệ. Trong bối cảnh đó, vàng, tài sản có tính thanh khoản cao, trở thành nguồn vốn sẵn có để giải quyết các nhu cầu cấp bách.
Nicky Shiels, trưởng bộ phận chiến lược kim loại tại MKS Pamp cho hay: “Trong nhiều năm, các ngân hàng trung ương tích lũy vàng như một ‘kho dự trữ an toàn’. Nhưng khi khủng hoảng xảy ra, họ buộc phải sử dụng chính tài sản này để chi trả cho năng lượng, quốc phòng hoặc ổn định tiền tệ.”
Thực tế cho thấy xu hướng bán vàng hiện nay tập trung chủ yếu ở các nền kinh tế mới nổi, những quốc gia chịu áp lực lớn hơn từ đồng USD mạnh và chi phí vay vốn gia tăng.
Thổ Nhĩ Kỳ là ví dụ rõ nét nhất. Chỉ riêng trong tháng 3, nước này đã giảm dự trữ vàng tới 131 tấn thông qua các giao dịch hoán đổi và bán trực tiếp nhằm hỗ trợ đồng lira, vốn tiếp tục suy yếu kể từ khi chiến sự bùng phát.
Tại Nga, lượng vàng dự trữ cũng được điều chỉnh giảm trong những tháng gần đây, nhiều khả năng để bù đắp thâm hụt ngân sách. Ghana cũng đã bán một phần dự trữ nhằm tăng thanh khoản ngoại tệ. Ngay cả Ba Lan, quốc gia từng là một trong những bên mua vàng lớn nhất, cũng từng cân nhắc bán vàng để tài trợ chi tiêu quốc phòng.
Sự chuyển hướng này đặc biệt đáng chú ý bởi trong những năm gần đây, ngân hàng trung ương là một trong những lực mua vàng lớn nhất. Từ năm 2022 đến 2024, khối này liên tục mua hơn 1.000 tấn vàng mỗi năm - mức cao kỷ lục, góp phần đẩy giá vàng lên đỉnh. Tuy nhiên, đến năm 2025, lượng mua đã giảm xuống còn 863 tấn khi thị trường bước vào giai đoạn biến động mạnh.
Ngoài yếu tố bán ra từ các ngân hàng trung ương, thị trường vàng còn chịu áp lực từ các nhà đầu tư tư nhân rút vốn và lợi suất trái phiếu Mỹ tăng cao. Khi các tài sản sinh lời như trái phiếu trở nên hấp dẫn hơn, vàng, vốn không mang lại lãi suất, mất đi một phần sức hút. Sự kết hợp của các yếu tố này đã tạo nên làn sóng điều chỉnh giá trong thời gian gần đây.
Song, nhiều chuyên gia cho rằng xu hướng bán vàng hiện tại mang tính chiến thuật nhiều hơn là thay đổi cấu trúc dài hạn. Trên thực tế, việc các ngân hàng trung ương bán vàng trong thời kỳ khủng hoảng lại càng khẳng định vai trò của kim loại quý này như một “tài sản cuối cùng” có thể huy động khi cần thiết. Khi áp lực giảm bớt, nhu cầu tích lũy vàng có thể quay trở lại.
Một số ý kiến cũng cho rằng nếu giá vàng tiếp tục giảm sâu, các quốc gia có dự trữ lớn như Trung Quốc có thể tranh thủ mua vào, tạo lực đỡ cho thị trường. Trong quá khứ, Trung Quốc thường tận dụng các đợt điều chỉnh để gia tăng dự trữ vàng, củng cố vị thế tài chính trong dài hạn.
Theo CNBC
