Lãi hàng nghìn tỷ dù doanh thu hoạt động bảo hiểm sụt giảm
Thị trường bảo hiểm Việt Nam sau giai đoạn lao dốc vào năm 2023 với doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường tụt xuống con số -7,8% (chủ yếu do ảnh hưởng từ đại dịch Covid và đặc biệt là cuộc khủng hoảng niềm tin về bảo hiểm), đã dần phục hồi vào năm 2024 và lấy lại đà tăng trưởng dương trong năm 2025.
Tuy nhiên, soi vào kết quả kinh doanh của một số doanh nghiệp bảo hiểm ngoại có thể thấy một thực tế là doanh thu thuần từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm tiếp tục xu hướng đi xuống, trong khi chi phí tăng lên khiến mảng kinh doanh cốt lõi thua lỗ. Bù lại, mảng đầu tư tài chính tiếp tục đóng vai trò “cứu cánh” cho lợi nhuận của các doanh nghiệp.
Điển hình, theo báo cáo tài chính riêng năm 2025 đã được kiểm toán của Công ty TNHH Bảo hiểm Nhân thọ Prudential Việt Nam công bố mới đây, năm 2025, doanh thu thuần từ hoạt động bảo hiểm của công ty đạt 19.577 tỷ đồng, giảm 15,8% so với cùng kỳ.
Diễn biến này chủ yếu đến từ sự sụt giảm của phí bảo hiểm gốc, khi chỉ đạt 20.125 tỷ đồng, giảm 15,3% so với năm trước, kéo theo doanh thu thuần bảo hiểm giảm tương ứng. Trong khi đó, tổng chi phí liên quan lên tới 21.159 tỷ đồng, khiến Prudential lỗ gộp 1.582 tỷ đồng từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm và vẫn chưa thoát khỏi tình trạng lỗ gộp kéo dài. Trước đó, năm 2024, doanh nghiệp cũng ghi nhận lỗ gộp 1.653 tỷ đồng ở mảng cốt lõi.
Ngược lại, mảng đầu tư tài chính tiếp tục đóng vai trò là “trụ đỡ” cho kết quả kinh doanh của Prudential Việt Nam với doanh thu tài chính đạt 12.080 tỷ đồng, tăng nhẹ so với cùng kỳ, trong khi chi phí tài chính chỉ ở mức 666 tỷ đồng. Qua đó, doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận thuần từ hoạt động tài chính lên tới 11.413 tỷ đồng.
Sau khi trừ các chi phí và thuế, công ty đạt lợi nhuận sau thuế 3.870 tỷ đồng, tăng 41% so với năm trước và là mức cao kỷ lục trong lịch sử hoạt động.
Công ty TNHH Manulife Việt Nam cũng ghi nhận doanh thu thuần từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm giảm 8,5% trong năm 2025, đạt 15.638 tỷ đồng. Chi phí hoạt động kinh doanh của mảng này vượt xa doanh thu, lên tới 18.589 tỷ đồng, tăng nhẹ 1% so vơi cùng kỳ, khiến công ty lỗ gộp 2.951 tỷ đồng (năm 2024 lỗ gộp 2.126 tỷ đồng).
Dù doanh thu tài chính tăng nhẹ hơn 1% lên 7.652 tỷ đồng nhưng chi phí tài chính cũng tăng mạnh hơn 20,7%, lên 1.740 tỷ đồng.
Kết quả, trừ chi phí và thuế, Manulife Việt Nam lãi ròng 2.817 tỷ đồng trong năm 2025, giảm 20% so với năm 2024.
Tương tự, với Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ Dai-ichi Việt Nam, doanh thu từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm trong năm 2025 cũng thu hẹp 8% so với năm trước, xuống 17.457 tỷ đồng. Chi phí hoạt động kinh doanh bảo hiểm dù tăng gần 8% lên 14.513 tỷ nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với doanh thu, giúp công ty không bị lỗ gộp như Prudential hay Manulife. Tuy nhiên, lãi thuần từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm của Dai-ichi Việt Nam vẫn giảm 44% so với năm trước, xuống 2.944 tỷ đồng.
Trong năm 2025, doanh thu tài chính của Dai-ichi Việt Nam tăng 14% lên 4.284 tỷ đồng. Kết quả trừ chi phí và thuế, Dai-ichi Life lãi ròng 1.663 tỷ đồng, giảm 23% so với năm trước.
Đối diện thách thức cạnh tranh mới
Dù lợi nhuận phân hóa, song đến cuối năm 2025, tổng tài sản của các “ông lớn” bảo hiểm ngoại trên vẫn tiếp tục “phình to”. Trong đó, tổng tài sản của Prudential Việt Nam tại ngày 31/12/2025 đạt 198.854 tỷ đồng, tăng 5,2% so với năm trước; tổng tài sản của Manulife Việt Nam cũng tăng 13,3% sau một năm lên 156,146 tỷ đồng, trong khi Dai-ichi Việt Nam tăng 7%, lên 80.426 tỷ đồng.
Việc gia tăng quy mô của các doanh nghiệp bảo hiểm đầu ngành diễn ra trong bối cảnh thị trường bảo hiểm Việt Nam có sự phục hồi đáng kể trong năm 2025. Theo số liệu của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV), tính đến cuối năm 2025, tổng tài sản toàn thị trường bảo hiểm ước đạt trên 1,11 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 8,6% so với cùng kỳ năm trước; tổng đầu tư trở lại nền kinh tế đạt gần 959 nghìn tỷ đồng, 10,3%. Tổng doanh thu phí bảo hiểm ước đạt 233 nghìn tỷ đồng, tăng 2,21%. Trong khi chi trả quyền lợi bảo hiểm tăng mạnh trên 15%, lên khoảng 93,6 nghìn tỷ đồng.
Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng quy mô, áp lực cạnh tranh trong ngành đang ngày càng “nóng” lên khi có thêm những tên tuổi mới muốn gia nhập thị trường. Nổi bật, phải kể đến kế hoạch góp vốn thành lập công ty bảo hiểm nhân thọ có vốn điều lệ 2.000 tỷ đồng của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank).
Theo lãnh đạo VPBank, bảo hiểm nhân thọ sẽ là một trong hai mảnh ghép (cùng với quản lý quỹ) còn thiếu của ngân hàng. Đặc biệt, bảo hiểm nhân thọ là lĩnh vực có sự gắn bó lâu dài với khách hàng.
Trước đó, năm 2022, VPBank đã thâu tóm bảo hiểm phi nhân thọ OPES để chính thức trở thành ngân hàng mẹ. Hiện VPBank sở hữu 99,42% tại OPES, công ty này có vốn điều lệ 1.900 tỷ đồng.
Trong khi VPBank nhắm tới thị trường bảo hiểm nhân thọ, Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) lại chốt phương án thành lập Công ty TNHH Bảo hiểm phi nhân thọ ACB (ACB Insurance) với vốn điều lệ ở mức 500 tỷ đồng. Trong đó, Công ty TNHH Quản lý nợ và Khai thác tài sản Ngân hàng Á Châu (ACBA) nắm 91% vốn điều lệ của ACB Insurance và Công ty TNHH Chứng khoán ACB (ACBS) nắm 9% còn lại.
Nói về quyết định thành lập công ty bảo hiểm, tại đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, ông Từ Tiến Phát, Tổng Giám đốc ACB cho biết, trong quý I/2026 hoạt động bancassurance của ACB ghi nhận doanh thu tăng 33% so với cùng kỳ và kỳ vọng mảng này đóng góp hơn 1.000 tỷ đồng trong năm nay. Điều này cho thấy tiềm năng rất lớn của thị trường, khi tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm tại Việt Nam mới chỉ khoảng 2-3%.
“Chúng tôi nhìn nhận đây là khoản đầu tư mang lại hiệu quả tổng thể cho tập đoàn, không chỉ riêng một công ty bảo hiểm. ACB kỳ vọng công ty bảo hiểm sẽ đóng góp đáng kể vào hoạt động của tập đoàn từ năm 2026 trở đi”, Tổng Giám đốc ACB nhấn mạnh.
Thực tế, trước VPBank hay ACB đã có những ngân hàng phát triển mảng bảo hiểm để hoàn thiện hệ sinh thái. Một số tên tuổi như Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Ngân hàng TMCP Kỹ thương (Techcombank) đã sở hữu đầy đủ cả hai mảng bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ.
Trong đó, MB hiện sở hữu 2 công ty bảo hiểm là Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Quân đội (MIC) và Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ MB Ageas (MBAL). BIDV sở hữu BIC trong lĩnh vực phi nhân thọ và BIDV-Metlife hoạt động ở mảng bảo hiểm nhân thọ. Techcombank đã thành lập Bảo hiểm phi nhân thọ Techcombank (TCGIns) vào năm 2024 và Bảo hiểm nhân thọ Techcombank (TCLife) vào tháng 9/2025.
Sự xuất hiện của các công ty bảo hiểm gắn với ngân hàng được xem là một mảnh ghép mới cho thị trường bảo hiểm Việt Nam, đồng thời phản ánh một sự thay đổi sâu hơn trong cách thị trường vận hành - bảo hiểm đang dần trở thành một phần trong hệ sinh thái tài chính do ngân hàng kiểm soát.
Các ngân hàng với lợi thế lớn ở hệ sinh thái, như ACB có hơn 8 triệu khách hàng cá nhân và doanh nghiệp, MB có khoảng 35 triệu khách hàng thông qua ngân hàng số và các dịch vụ tài chính liên quan, VPBank cũng ước tính phục vụ khoảng 30 triệu khách hàng, trong khi Techcombank có khoảng 13 triệu khách hàng cá nhân… sẽ có nền tảng phân phối đáng chú ý nếu muốn tích hợp sâu các sản phẩm bảo hiểm để cung cấp cho hàng chục triệu khách hàng.
Lợi thế này giúp các ngân hàng không cần tạo ra một kênh phân phối mới, trong khi ở mô hình truyền thống, công ty bảo hiểm phải mất thời gian dài để xây dựng hệ thống phân phối, đòi hỏi lực lượng đại lý lớn, chi phí tuyển dụng và đào tạo liên tục, cùng các chương trình marketing để tiếp cận khách hàng mới. Tại các công ty bảo hiểm thuộc ngân hàng, bảo hiểm có thể được tích hợp ngay vào hệ sinh thái khách hàng đã tồn tại.
Bên cạnh đó, ngân hàng còn sở hữu một tài sản chiến lược khác mà các công ty bảo hiểm độc lập khó có được - dữ liệu tài chính chi tiết của khách hàng. Thông tin về dòng tiền, lịch sử chi tiêu, khoản vay và tài sản tài chính… giúp hiểu sâu hơn về dữ liệu tín dụng của khách hàng, qua đó, có thể thiết kế sản phẩm bảo hiểm hợp lý hơn, thậm chí cá nhân hóa sản phẩm cho từng nhóm khách hàng và có thể tích hợp như một phần tự nhiên của các giao dịch tài chính.
Trong bối cảnh trên, đề duy trì thị phần, các công ty bảo hiểm truyền thống ngoài việc củng cố lợi thế thương hiệu và kinh nghiệm thị trường, sẽ phải xem xét lại mô hình kinh doanh với việc tái định nghĩa vai trò của lực lượng đại lý, nhân viên bán hàng. Đồng thời, đầu tư mạnh hơn vào nền tảng số, mở rộng hợp tác với các nền tảng công nghệ, thương mại điện tử, tạo ra những kênh phân phối mới, hay phát triển các sản phẩm… để tiếp cận những phân khúc khách hàng mới ngoài hệ thống ngân hàng.
Tựu trung lại, việc xuất hiện thêm những mô hình mới là tín hiệu mở ra một chu kỳ tái cấu trúc sâu rộng của thị trường bảo hiểm Việt Nam mà ở đó có thể có sự song hành và cạnh tranh giữa hai mô hình chủ đạo. Một bên là các hệ sinh thái tài chính do ngân hàng dẫn dắt, nắm ưu thế về dữ liệu và kênh phân phối. Bên còn lại, là các doanh nghiệp bảo hiểm với thế mạnh về phát triển sản phẩm và quản trị rủi ro. Việc mỗi bên thích ứng ra sao trước cấu trúc thị trường đang thay đổi sẽ là yếu tố then chốt quyết định diện mạo ngành trong giai đoạn tới.
