Mảnh ghép mới trong hệ sinh thái các ngân hàng
Tại tờ trình đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) thường niên 2026 vừa công bố, Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) dự kiến trình cổ đông về phương án chi tiết việc thành lập Công ty TNHH Bảo hiểm phi nhân thọ ACB (ACB Insurance) với vốn điều lệ ở mức 500 tỷ đồng.
Trong đó, Công ty TNHH Quản lý nợ và Khai thác tài sản Ngân hàng Á Châu (ACBA) sẽ nắm 91% vốn điều lệ của ACB Insurance. Phần còn lại 9% vốn sẽ do Công ty TNHH Chứng khoán ACB (ACBS) nắm giữ. Đây sẽ là công ty thứ 5 trong hệ sinh thái tài chính của ACB.
Thực tế, phương án thành lập công ty bảo hiểm phi nhân thọ đã được ACB lấy ý kiến cổ đông từ cuối năm 2025. Theo phương án này, ACB dự kiến thành lập Công ty TNHH Bảo hiểm phi nhân thọ ACB (ACB Insurance) do ngân hàng nắm 100% vốn. Tuy nhiên, ở phương án vừa thay đổi, công ty bảo hiểm sẽ do 2 công ty con ACBA và ACBS góp vốn. ACB cho biết, lý do điều chỉnh nhằm nâng cao vai trò các công ty con trong tập đoàn và tối ưu tỷ lệ an toàn vốn (CAR) trong nội bộ tập đoàn.
Theo đánh giá của ACB, thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam còn dư địa tăng trưởng lớn khi một số phân khúc quan trọng chưa được khai thác tối đa, như bảo hiểm trách nhiệm bắt buộc cho xe máy, bảo hiểm nhà ở tư nhân và bảo hiểm tai nạn cá nhân. Trong khi đó, nhu cầu bảo vệ tài sản, sức khỏe và rủi ro kinh doanh ngày càng gia tăng.
Trong khi ACB nhắm tới thị trường bảo hiểm phi nhân thọ, thì Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) lại nhận thấy tiềm năng từ thị trường bảo hiểm nhân thọ. Vào trung tuần tháng 3/2026, HĐQT nhà băng này vừa chính thức thông qua phương án góp vốn thành lập công ty bảo hiểm nhân thọ, khởi động việc triển khai theo kế hoạch đã được cổ đông VPBank thông qua từ ĐHĐCĐ thường niên năm 2025.
VPBank chưa công bố thông tin chi tiết về cơ cấu cổ đông. Song, theo phương án đã được phê duyệt, công ty bảo hiểm nhân thọ dự kiến có vốn điều lệ 2.000 tỷ đồng, hoạt động trong các lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ cơ bản, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm liên kết chung cùng các nghiệp vụ liên quan. Tỷ lệ sở hữu của VPBank và các bên liên quan có thể lên tới 100%, tùy theo phương án hợp tác và quy định pháp lý.
Theo lãnh đạo VPBank, bảo hiểm nhân thọ sẽ là một trong hai mảnh ghép (cùng với quản lý quỹ) còn thiếu của ngân hàng. Đặc biệt, bảo hiểm nhân thọ là lĩnh vực có sự gắn bó lâu dài với khách hàng. Do đó, việc thành lập công ty riêng sẽ giúp VPBank chủ động hơn trong mô hình kinh doanh, lựa chọn khách hàng và mở rộng hợp tác với các đối tác chiến lược.
Trước đó, năm 2022, VPBank đã thâu tóm bảo hiểm phi nhân thọ OPES để chính thức trở thành ngân hàng mẹ. Hiện VPBank sở hữu 99,42% tại OPES, công ty này có vốn điều lệ 1.900 tỷ đồng.
Trên thị trường, số lượng ngân hàng sở hữu đầy đủ cả hai mảng bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ vẫn khá khiêm tốn khi mới chỉ có một số cái tên như Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) và Ngân hàng TMCP Kỹ thương (Techcombank).
Trong đó, MB hiện sở hữu 2 công ty bảo hiểm là Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Quân đội (MIC) và Công ty TNHH Bảo hiểm nhân thọ MB Ageas (MBAL). BIDV sở hữu BIC trong lĩnh vực phi nhân thọ và BIDV-Metlife hoạt động ở mảng bảo hiểm nhân thọ.
Techcombank cũng mở rộng hệ sinh thái tài chính bằng việc thành lập các đơn vị bảo hiểm riêng gồm Bảo hiểm phi nhân thọ Techcombank (TCGIns) vào năm 2024 và Bảo hiểm nhân thọ Techcombank (TCLife) vào tháng 9/2025, trong đó, TCLife có vốn điều lệ ban đầu 1.300 tỷ đồng.
Tái định hình thị trường bảo hiểm?
Trong nhiều thập kỷ, thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam chủ yếu do các công ty bảo hiểm quốc tế (khoảng 14 doanh nghiệp) cùng một số “ông lớn” trong nước như Bảo Việt nhân thọ, BIDV-Metlife giữ vai trò trung tâm. Các doanh nghiệp này mở rộng thị trường thông qua hai kênh phân phối chính: lực lượng đại lý/tư vấn viên cá nhân quy mô lớn và các thỏa thuận bancassurance với ngân hàng.
Trong khi đó, thị trường bảo hiểm phi nhân thọ tính đến tháng 6/2025, có sự tham gia của 33 doanh nghiệp, nhưng chỉ có 5 công ty dẫn đầu chiếm gần 50% thị phần (PVI chiếm 18,43% thị phần, Bảo Việt 12,22% thị phần, Bảo Minh 7,03% thị phần, MIC 6,06% thị phần và BIC 5,55% thị phần). Khoảng cách giữa nhóm dẫn đầu và phần còn lại vẫn rất lớn.
Trong bối cảnh trên, sự xuất hiện của các công ty bảo hiểm gắn với ngân hàng được xem là một mảnh ghép mới cho thị trường bảo hiểm tại Việt Nam, đồng thời phản ánh một sự thay đổi sâu hơn trong cách thị trường vận hành - bảo hiểm đang dần trở thành một phần trong hệ sinh thái tài chính do ngân hàng kiểm soát.
Tại đề án phát triển, ACB cho biết việc thành lập công ty bảo hiểm phi nhân thọ giúp ngân hàng chủ động thiết kế sản phẩm phù hợp tệp khách hàng hiện hữu, nâng cao kiểm soát chất lượng dịch vụ và tối ưu quy trình khai thác - bồi thường.
Lợi thế lớn nhất của ngân hàng nằm ở hệ sinh thái sẵn có. Tính đến cuối năm 2025, ACB có hơn 8 triệu khách hàng cá nhân và doanh nghiệp, cùng 389 chi nhánh và phòng giao dịch trên toàn quốc.
Tương tự, đến cuối năm 2025, MB đang tiếp cận quy mô 35 triệu khách hàng thông qua ngân hàng số và các dịch vụ tài chính liên quan. Hệ sinh thái của VPBank cũng ước tính phục vụ khoảng 30 triệu khách hàng, trong khi Techcombank hiện có khoảng 13 triệu khách hàng cá nhân.
Đây là nền tảng phân phối đáng chú ý nếu các ngân hàng muốn tích hợp sâu các sản phẩm bảo hiểm để cung cấp cho hệ thống hàng chục triệu khách hàng.
Ngoài ra, việc phát triển thêm các sản phẩm bảo hiểm cũng mở ra khả năng đa dạng hóa nguồn thu ngoài lãi cho cách ngân hàng - bổ sung các dòng thu từ phí bảo hiểm, đầu tư từ quỹ bảo hiểm, dịch vụ giám định và tái bảo hiểm - trong bối cảnh biên lãi tín dụng ngày càng chịu nhiều áp lực. Bên cạnh đó, ngân hàng còn nhìn thấy khả năng tối ưu từ công nghệ, dữ liệu khách hàng, năng lực quản trị rủi ro và hệ sinh thái tài chính sẵn có.
Một lợi thế khác với các ngân hàng khi phát triển công ty bảo hiểm riêng là không cần tạo ra một kênh phân phối mới, trong khi ở mô hình truyền thống, công ty bảo hiểm phải mất thời gian dài để xây dựng hệ thống phân phối, đòi hỏi lực lượng đại lý lớn, chi phí tuyển dụng và đào tạo liên tục, cùng các chương trình marketing để tiếp cận khách hàng mới. Tại các công ty bảo hiểm thuộc ngân hàng, bảo hiểm có thể được tích hợp ngay vào hệ sinh thái khách hàng đã tồn tại.
Bên cạnh đó, ngân hàng còn sở hữu một tài sản chiến lược khác mà các công ty bảo hiểm độc lập khó có được - dữ liệu tài chính chi tiết của khách hàng. Thông tin về dòng tiền, lịch sử chi tiêu, khoản vay và tài sản tài chính… giúp ngân hàng hiểu sâu hơn về dữ liệu tín dụng của khách hàng, qua đó, có thể thiết kế sản phẩm bảo hiểm hợp lý hơn, thậm chí cá nhân hóa sản phẩm cho từng nhóm khách hàng.
Đồng thời, trong hệ sinh thái ngân hàng, bảo hiểm còn được tích hợp như một phần tự nhiên của các giao dịch tài chính. Khi khách hàng vay mua nhà, bảo hiểm nhân thọ có thể được tích hợp vào kế hoạch tài chính. Khi khách hàng vay tiêu dùng, bảo hiểm tín dụng có thể gắn trực tiếp với khoản vay. Khi khách hàng đầu tư hoặc quản lý tài sản, các sản phẩm bảo hiểm đầu tư trở thành một phần của danh mục tài chính…
Ngoài ra, việc các ngân hàng đẩy mạnh quá trình số hóa, kết hợp dữ liệu với công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, bảo hiểm có thể được triển khai trực tiếp trong các ứng dụng ngân hàng. Điều này cũng góp phần giúp việc tiếp cận bảo hiểm trở nên tự nhiên hơn trong các quyết định tài chính hàng ngày của khách hàng.
Tựu trung lại, xu hướng ngân hàng sở hữu công ty bảo hiểm riêng với lợi thế nắm trong tay cả dữ liệu và kênh phân phối, vai trò của các thỏa thuận bancassurance truyền thống sẽ suy giảm, đồng thời thúc đẩy mô hình tài chính tích hợp phát triển mạnh mẽ. Trong dài hạn, đây không chỉ là bước đi chiến lược của từng ngân hàng, mà còn là tín hiệu của sự dịch chuyển mới, mở ra một chu kỳ tái cấu trúc sâu rộng của cả ngành tài chính - bảo hiểm.
