Đầu tư công tăng tốc, ngành xây lắp vẫn có dư địa tăng trưởng
Theo MBS Research, trong quý III/2026, ngành xây lắp tiếp tục hưởng lợi từ đà tăng tốc của giải ngân đầu tư công, dù mức độ hưởng lợi được đánh giá đã giảm so với giai đoạn 2024-2025. Theo thống kê từ Bộ Tài chính, giải ngân đầu tư công trong 8 tháng năm 2026 đạt 513.300 tỷ đồng, tăng 25% so với cùng kỳ và tương đương 50,2% kế hoạch năm.
Đáng chú ý, phần lớn các dự án chiến lược được triển khai theo phương thức Đối tác công tư (PPP), trong đó có các công trình phục vụ APEC, sân bay Gia Bình và đường sắt Bến Thành - Cần Giờ. Trên cơ sở tiến độ hiện tại, MBS Research cho rằng giải ngân đầu tư công có thể đạt khoảng 99% kế hoạch năm, tương ứng 1.013.000 tỷ đồng, tăng 13% so với cùng kỳ nhờ các đại dự án.
Cùng với đầu tư công, triển vọng xây dựng dân dụng cũng được đánh giá khả quan hơn khi nguồn cung nhà ở xã hội dự kiến tăng 50% so với cùng kỳ. Đặc biệt, các đại dự án hạ tầng như đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh, Trục Đại lộ Cảnh quan sông Hồng và Khu phức hợp Olympic được kỳ vọng trở thành động lực thúc đẩy ngành xây dựng trong giai đoạn 2026-2030.
Ở phân khúc nhà ở xã hội, nguồn cung được dự báo tăng mạnh, đạt khoảng 158.000 căn, tăng 50% so với cùng kỳ. Cùng với đó, các sản phẩm thấp tầng tại những khu đô thị như Hạ Long Xanh và Cần Giờ cũng được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho hoạt động xây dựng.
Tuy nhiên, đà phục hồi của ngành không diễn ra đồng đều giữa các doanh nghiệp. MBS Research đánh giá mức độ hưởng lợi của các doanh nghiệp xây lắp niêm yết trong quý III/2026 có sự phân hóa, phụ thuộc vào quy mô backlog, danh mục dự án cũng như khả năng kiểm soát chi phí.
Trong đó, CTCP Xây dựng Coteccons (HoSE: CTD) tiếp tục ghi nhận lợi thế nhờ hợp tác với các chủ đầu tư lớn tại những dự án hạ tầng và dân dụng như cầu Cần Giờ, sân bay Gia Bình. Nhờ vậy, backlog của CTD tăng 62% so với cùng kỳ, lên 68.000 tỷ đồng. Tương tự, CII và HHV cũng hưởng lợi từ các dự án mở rộng cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận, với backlog tăng lần lượt 10% và 12% so với cùng kỳ. Trái lại, backlog của VCG giảm khoảng 10% so với cùng kỳ, xuống 18.000 tỷ đồng do các dự án cao tốc giảm.
Tuy nhiên, áp lực chi phí đang trở thành yếu tố đáng lưu ý đối với triển vọng lợi nhuận của nhóm xây lắp. Giá nguyên vật liệu như thép và xi măng tăng trong bối cảnh nhu cầu xây dựng đi lên, qua đó gây sức ép lên biên lợi nhuận gộp. Cụ thể, giá thép tăng 7% so với cùng kỳ, trong khi giá xi măng tăng 10%; cùng với đó, chi phí sản xuất và vận chuyển cũng cao hơn.
Trong bối cảnh này, MBS Research cho rằng các doanh nghiệp thực hiện những dự án có kỹ thuật phức tạp như CTD có thể duy trì biên gộp ổn định hơn nhờ giá thầu cao. Việc ký kết hợp đồng nguyên vật liệu với giá cố định trong 6-12 tháng cũng giúp giảm thiểu tác động từ mức tăng của giá nguyên vật liệu.
Theo dự báo, biên gộp của CTD có thể đi ngang ở mức 4,3% nhờ trúng thầu tại các dự án có quy mô lớn và kỹ thuật phức tạp. Trong khi đó, VCG dự kiến ghi nhận biên gộp 3,3%, giảm 0,5 điểm phần trăm so với cùng kỳ. Biên gộp mảng xây lắp của CII và HHV cũng được dự báo giảm lần lượt 0,3 và 0,4 điểm phần trăm.
Nhìn chung, MBS Research nhận định lợi nhuận ròng ngành xây lắp suy giảm trong bối cảnh biên lợi nhuận gộp điều chỉnh do tác động của giá nguyên vật liệu tăng cao. Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp còn chịu ảnh hưởng từ việc không còn ghi nhận các khoản lợi nhuận bất thường từng xuất hiện trong năm trước.
CTD, HHV duy trì tăng trưởng, trong khi VCG chịu áp lực từ nền cao
Từ những yếu tố trên, kết quả kinh doanh quý III/2026 được dự báo có sự phân hóa rõ nét giữa các doanh nghiệp xây lắp.
Với CTD, doanh thu quý III/2026 được MBS Research dự báo tăng 30% so với cùng kỳ, lên 9.690 tỷ đồng, trong bối cảnh backlog tăng 62%. Biên gộp được dự báo duy trì ở mức 4,3% nhờ các dự án mới có biên lợi nhuận cao. Tuy nhiên, do không còn ghi nhận lợi nhuận từ thoái vốn, lợi nhuận ròng quý III/2026 dự kiến giảm 32% so với cùng kỳ, xuống 200 tỷ đồng. Lũy kế cả năm, lợi nhuận ròng được dự báo đạt 780 tỷ đồng, tăng 11%.
Trong khi đó, CII được kỳ vọng cải thiện lợi nhuận nhờ mảng BOT khả quan hơn, dù mảng xây lắp dự kiến giảm nhẹ 5% so với cùng kỳ do biên gộp thu hẹp. Theo dự báo, lợi nhuận ròng quý III/2026 của CII đạt 13 tỷ đồng, tăng 18%, nhưng cả năm dự kiến ở mức 120 tỷ đồng, giảm 9%.
Đối với VCG, áp lực lớn hơn đến từ mức nền so sánh cao của năm 2025. Lợi nhuận ròng quý III/2026 được dự báo giảm mạnh khi doanh thu mảng xây lắp giảm 10% so với cùng kỳ, trong bối cảnh backlog suy giảm và doanh nghiệp không còn ghi nhận khoản lợi nhuận hơn 3.000 tỷ đồng từ thoái vốn dự án. Theo đó, lợi nhuận ròng quý III/2026 của VCG dự kiến đạt 195 tỷ đồng, giảm 94%; cả năm đạt 1.230 tỷ đồng, giảm 69%.
Ở chiều ngược lại, HHV được dự báo duy trì tăng trưởng nhờ động lực từ mảng xây lắp. Các dự án lớn như cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh và Trung Lương - Mỹ Thuận (giai đoạn 2) được kỳ vọng đóng góp tích cực, trong khi mảng BOT duy trì ổn định so với cùng kỳ. Nhờ đó, lợi nhuận ròng quý III/2026 của HHV được dự báo đạt 160 tỷ đồng, tăng 8%, còn cả năm đạt 670 tỷ đồng, tăng 10%.
Như vậy, dù cùng hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư công và sự phục hồi của hoạt động xây dựng, triển vọng lợi nhuận của các doanh nghiệp xây lắp trong quý III/2026 được dự báo không đồng nhất. Backlog, khả năng kiểm soát chi phí và mức nền lợi nhuận của từng doanh nghiệp sẽ tiếp tục là những yếu tố quyết định sự khác biệt về kết quả kinh doanh.
