VN-Index đang trải qua một trong những giai đoạn khó chịu nhất kể từ đầu năm. Chỉ trong chưa đầy một tháng, chỉ số đã mất khoảng 150 điểm từ đỉnh lịch sử 1.928 điểm. Áp lực càng lớn khi ngay trong phiên đầu tuần, cú sốc tài chính toàn cầu xuất hiện đi kèm nỗi lo ngại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) có thể quay lại chu kỳ tăng lãi suất đã ngay lập tức "thổi bay" gần 50 điểm của chỉ số.
Nhìn lại giai đoạn trước, sự ảm đạm thị trường đã xuất hiện ngay từ lúc VN-Index liên tục lập kỷ lục. Không ít nhà đầu tư đã phải chịu cảnh "chỉ số lên đỉnh, tài khoản xuống đáy" khi không nắm các mã vốn hoá lớn như Vingroup. Khi thị trường đảo chiều điều chỉnh, mức thua lỗ lại càng nặng nề hơn.
Tâm lý chán nản cũng hiện rõ qua diễn biến thanh khoản. Nếu như giai đoạn hưng phấn trước đây, giá trị giao dịch trên thị trường thường xuyên đạt mức hàng tỷ USD mỗi phiên thì hiện nay chỉ còn quanh 10.000-12.000 tỷ đồng. Dòng tiền đứng ngoài quan sát ngày càng nhiều, trong khi lực cầu bắt đáy vẫn dè dặt không dám xuống tiền.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi lớn nhất với nhà đầu tư hiện nay không còn là "mua cổ phiếu nào", mà là nên hành động thế nào khi thị trường liên tục phát đi những tín hiệu bất ổn.
Thận trọng và kiên nhẫn
Trong bối cảnh tâm lý nhà đầu tư đang trở nên thận trọng hơn, ông Nguyễn Tiến Dũng - Trưởng phòng Phân tích Chứng khoán MB (MBS) cho rằng các dữ liệu kinh tế Mỹ tích cực hơn dự báo đang buộc thị trường phải chấp nhận thực tế rằng mặt bằng lãi suất cao có thể kéo dài lâu hơn kỳ vọng. Việc duy trì trạng thái "Higher for Longer" không chỉ là một rào cản tâm lý mà còn phản ánh sự thay đổi trong cấu trúc chi phí vốn của giai đoạn 2026-2027.
Chuyên gia cho rằng thị trường chứng khoán toàn cầu vẫn đối mặt với áp lực điều chỉnh, đặc biệt ở nhóm cổ phiếu công nghệ và bán dẫn sau giai đoạn tăng nóng. Cùng với đó, áp lực lạm phát, chi phí vốn cao và những bất ổn vĩ mô tiếp tục tạo sức ép lên triển vọng thị trường.
Với thị trường trong nước, nhà đầu tư cần thận trọng với hiện tượng "cưa chân bàn" khi dòng vốn ngoại vẫn chưa cho thấy dấu hiệu ngừng bán ròng. Với việc điều chỉnh liên tiếp từ vùng đỉnh lịch sử, các tín hiệu ngắn hạn vẫn đang nghiêng theo hướng kém tích cực.
Lời khuyên cho nhà đầu tư được chuyên gia MBS đưa ra là "thận trọng và kiên nhẫn". Nhà đầu tư được khuyến nghị chủ động hạ dần tỷ trọng ở những nhịp hồi, đưa danh mục về trạng thái an toàn và duy trì tỷ lệ tiền mặt cao để sẵn sàng giải ngân khi thị trường chiết khấu về các vùng giá hấp dẫn hơn.
Không vội vàng "bắt đáy" sớm
Còn theo ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Ngân hàng Đầu tư Chứng khoán An Bình (ABS), việc VN-Index giảm mạnh nhưng dòng tiền vẫn chưa cho thấy tín hiệu nhập cuộc quyết liệt phản ánh tâm lý thận trọng, thậm chí bi quan của nhà đầu tư.
Mặt bằng giá hiện tại vẫn chưa đủ hấp dẫn để thu hút dòng tiền quay trở lại, nhất là khi các thị trường quốc tế mới bước vào giai đoạn điều chỉnh và rủi ro giảm điểm vẫn còn hiện hữu.
Kịch bản có xác suất cao hơn là VN-Index sẽ tiếp tục có thêm một nhịp chiết khấu trước khi tìm được vùng cân bằng quanh 1.760 điểm. Trong trường hợp tiêu cực hơn, VN-Index vẫn có khả năng lùi về vùng 1.710 điểm, dù đây không phải là kịch bản được đánh giá cao nhất.
Chuyên gia ABS khuyên nhà đầu tư không nên vội vàng giải ngân bắt đáy sớm. Đối với những nhà đầu tư đang nắm giữ tỷ trọng tiền mặt lớn có thể cân nhắc giải ngân thăm dò khoảng 10-20% danh mục nếu thị trường tiếp tục điều chỉnh. Tuy nhiên, việc giải ngân nên được thực hiện từng phần với tỷ trọng thấp nhằm duy trì nguồn lực để gia tăng vị thế nếu thị trường xuất hiện các vùng giá hấp dẫn hơn trong thời gian tới.
"Đúng thì nắm giữ, còn sai cắt càng sớm càng tốt"
Dưới góc nhìn khác, chuyên gia Nguyễn Trọng Đình Tâm cho rằng để tồn tại và sinh lời trên thị trường chứng khoán, việc nắm giữ đúng nhóm cổ phiếu dẫn dắt trong các pha tăng là chưa đủ. Một yếu tố quan trọng không kém là nhà đầu tư phải biết “hãm phanh” đúng lúc, nhằm bảo toàn lợi nhuận và hạn chế các quyết định sai lầm trong giai đoạn thị trường khó lường.
Vị chuyên gia cho rằng thị trường chứng khoán luôn mang tính “tương đối”. Dù nhà đầu tư sử dụng phương pháp cơ bản, kỹ thuật hay các mô hình đã được nghiên cứu chuyên sâu, vẫn luôn tồn tại xác suất sai. Thực tế thị trường có hàng triệu biến số và luôn thay đổi, vì vậy việc mua xong cổ phiếu nhưng diễn biến không đúng kỳ vọng là điều khó tránh.
Do đó, một nguyên tắc đơn giản nhưng quan trọng được ông Tâm nhấn mạnh là: “Đúng thì ưu tiên nắm giữ, còn sai thì cắt càng sớm càng tốt”. Đây là cách để nhà đầu tư tối ưu hiệu suất danh mục, thay vì cố chấp giữ các vị thế đã đi ngược kịch bản ban đầu.
