Ngày 6/5, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) bang Chicago, ông Austan Goolsbee, cảnh báo rằng kỳ vọng quá lớn về làn sóng bùng nổ do trí tuệ nhân tạo (AI) dẫn dắt có thể khiến nền kinh tế Mỹ rơi vào tình trạng tăng trưởng “quá nóng,” buộc Fed phải tăng lãi suất thay vì cắt giảm.
Phát biểu tại hội nghị do Milken Institute tổ chức, ông Goolsbee cho biết nếu doanh nghiệp và người tiêu dùng đẩy mạnh đầu tư, chi tiêu trước khi năng suất thực sự cải thiện nhờ AI, áp lực lạm phát có thể gia tăng. Ông nói: “Trong kịch bản đó, Fed chưa chắc đã cần hạ lãi suất. Ngược lại, Fed có thể sẽ phải tăng lãi suất.”
Theo ông Goolsbee, nếu AI thực sự mang lại hiệu quả như kỳ vọng, công nghệ này có thể giúp nền kinh tế trở nên giàu có hơn. Tuy nhiên, ông cho rằng vẫn cần thận trọng và theo dõi sát diễn biến thực tế.
Việc năng suất lao động gia tăng nhờ AI và khả năng xu hướng này kéo dài đang trở thành chủ đề tranh luận lớn trong giới hoạch định chính sách và thị trường tài chính.
Một số ý kiến cho rằng bài học từ thập niên 1990 cho thấy tăng trưởng năng suất nhanh hơn có thể giúp hạ lãi suất vì làm giảm lạm phát. Ông Kevin Warsh, người được xem là ứng viên tiềm năng cho vị trí Chủ tịch Fed trong tương lai, cho rằng AI sẽ thúc đẩy năng suất mạnh đến mức kéo lạm phát đi xuống, tạo điều kiện để Fed giảm lãi suất.
Trong khi đó, bà Cathie Wood, Giám đốc điều hành công ty đầu tư Ark Invest, nhận định AI có thể giúp Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) thực của Mỹ tăng bền vững tới 8% nhờ cải thiện năng suất và tạo ra các “xu hướng giảm phát mạnh.”
Tuy nhiên, ông Goolsbee cho rằng cần đặt câu hỏi liệu làn sóng bùng nổ hiện nay dựa trên hiệu quả thực tế của công nghệ hiện có hay chỉ là sự suy diễn rằng tốc độ cải tiến gần đây sẽ tiếp tục kéo dài trong tương lai. Nếu là trường hợp thứ hai, hiệu quả có thể sẽ giảm dần theo thời gian.
Ông viện dẫn về xe tự lái, khi trước đây từng có dự báo rằng công nghệ này sẽ phổ biến đến mức mọi tài xế chuyên nghiệp tại Mỹ có thể mất việc chỉ trong vòng 5 năm.
Song điều đó đã không xảy ra nhanh như vậy, khi công nghệ đã gặp phải giới hạn về hiệu quả.
Ông Goolsbee cũng đặt câu hỏi liệu mức chi tiêu khổng lồ hiện nay cho các trung tâm dữ liệu có đang phản ánh kỳ vọng quá mức về tiềm năng tăng trưởng của AI hay không.
Theo ông Goolsbee, việc Fed nên tăng hay giảm lãi suất sẽ phụ thuộc vào việc tăng trưởng năng suất là điều bất ngờ hay đã được thị trường dự báo từ trước.
Ông nhắc lại rằng vào giữa thập niên 1990, khi dữ liệu năng suất chưa phản ánh rõ xu hướng cải thiện, cựu Chủ tịch Fed Alan Greenspan đã cho rằng năng suất thực tế phải đang tăng lên để giải thích cho các số liệu về lợi nhuận, việc làm và lạm phát thời điểm đó.
Trong bối cảnh đó, theo ông Goolsbee, việc hạ lãi suất là phản ứng hợp lý. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp và người tiêu dùng đều kỳ vọng năng suất sẽ tăng mạnh trong tương lai, điều này có thể thay đổi hành vi của họ ngay từ hiện tại, khiến việc điều hành lãi suất trở nên phức tạp hơn.
Ông Goolsbee nhấn mạnh rằng cần theo dõi sát các dự báo và kỳ vọng về mức độ tăng năng suất. Theo ông, kỳ vọng càng lớn thì lãi suất có thể sẽ càng phải tăng để ngăn nền kinh tế tăng trưởng quá nóng.
