Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đánh giá kinh tế toàn cầu vẫn cho thấy khả năng chống chịu đáng kể sau 6 tháng xung đột giữa Mỹ và Iran, song mức độ bất định vẫn cao do cú sốc năng lượng chưa chấm dứt, nợ công gia tăng và quá trình giảm lạm phát bị đình trệ.
Phát biểu tại cuộc họp báo ngày 10/9, người phát ngôn IMF Julie Kozack cho biết kinh tế thế giới “đã chống chịu tốt hơn dự báo” trước các cú sốc, đặc biệt là cú sốc năng lượng. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh triển vọng vẫn chịu nhiều rủi ro và sự bất định tiếp tục ở mức cao.
Theo bà Kozack, kinh tế toàn cầu hiện chịu tác động từ hai chiều trái ngược. Một mặt, giá năng lượng và hàng hóa tăng tạo ra cú sốc về nguồn cung, gây sức ép lên hoạt động kinh tế và lạm phát.
Mặt khác, chu kỳ đầu tư vào công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), đang tạo lực đẩy cho nhu cầu và tăng trưởng tại một số nền kinh tế. Tác động của hai xu hướng này khác nhau đáng kể giữa các quốc gia, tùy thuộc mức độ phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu và vị trí trong chuỗi giá trị công nghệ.
IMF đồng thời cảnh báo một số rủi ro lớn đối với kinh tế toàn cầu vẫn hiện hữu, gồm cú sốc năng lượng kéo dài, nợ công tăng cao và tiến trình giảm lạm phát bị chững lại.
Những đánh giá mới nhất này phù hợp với nhận định IMF đưa ra đầu tháng 9 rằng triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 vẫn ở mức khoảng 3%, nhưng đằng sau con số trung bình này là sự khác biệt lớn giữa các nền kinh tế.
IMF cho biết nền kinh tế thế giới đã hấp thụ cú sốc nguồn cung năng lượng tốt hơn dự kiến, nhờ sử dụng các kho dự trữ dầu khí, khai thác thêm các nguồn năng lượng và các biện pháp điều chỉnh nhu cầu.
Tuy nhiên, cơ quan này cảnh báo cú sốc năng lượng chưa kết thúc, trong khi eo biển Hormuz vẫn phần lớn đóng cửa và các kho dự trữ cần được bổ sung.
Một yếu tố đáng chú ý khác là làn sóng đầu tư vào AI. Theo IMF, đầu tư mạnh vào AI, trong đó có các dự án điện nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng của các trung tâm và hệ thống AI, đang thúc đẩy tăng trưởng, đặc biệt tại Mỹ và một số nền kinh tế tham gia sâu vào chuỗi giá trị công nghệ.
Tuy nhiên, nhu cầu năng lượng tăng nhanh cũng tạo thêm sức ép đối với thị trường năng lượng trong bối cảnh nguồn cung vẫn chịu ảnh hưởng từ xung đột.
IMF trước đó dự báo kinh tế toàn cầu tăng trưởng 3% trong năm 2026 và 3,4% trong năm 2027. Cơ quan này cho rằng nền kinh tế thế giới đã chống chịu tốt hơn dự kiến trước tác động của xung đột, song lạm phát toàn cầu vẫn đáng quan ngại khi xu hướng giảm lạm phát đã chững lại.
IMF cũng cảnh báo việc xung đột leo thang trở lại có thể làm giá hàng hóa biến động mạnh, thắt chặt các điều kiện tài chính và gây thêm sức ép đối với các nền kinh tế dễ bị tổn thương.
Bên cạnh đó, IMF đặc biệt lưu ý tình trạng nợ công. Theo đánh giá của Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva ngày 1/9, nợ công toàn cầu hiện đã lên gần 100% GDP, vượt các mức từng ghi nhận sau Chiến tranh thế giới thứ hai và được dự báo tiếp tục tăng. Điều này làm thu hẹp dư địa chính sách của nhiều chính phủ nếu xảy ra thêm các cú sốc kinh tế.
IMF cho rằng việc củng cố khả năng chống chịu cần tiếp tục được ưu tiên, trong đó có khôi phục dư địa tài khóa, tăng cường an ninh năng lượng và thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng.
Những yếu tố này sẽ ngày càng quan trọng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu cùng lúc phải ứng phó với các cú sốc địa chính trị, biến động năng lượng và những thay đổi nhanh chóng do công nghệ AI tạo ra.
Hội nghị thường niên IMF và Nhóm Ngân hàng Thế giới năm 2026 dự kiến diễn ra tại Bangkok (Thái Lan) từ ngày 12-18/10, trong đó khả năng chống chịu và động lực tăng trưởng được xác định là những chủ đề trọng tâm.
