Vừa lao dốc về vùng thấp nhất nhiều tháng sau thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran, giá dầu lại bật tăng cuối tuần qua khi vòng đàm phán tại Thụy Sĩ đổ vỡ. Diễn biến này là một lời nhắc nhở rằng cú sốc năng lượng chưa thật sự khép lại, và mỗi ngân hàng trung ương phải tự tìm lời giải cho riêng mình.
Chính trên phông nền bất định ấy, ba quyết định lãi suất gần như đồng thời trong tuần qua đã hé lộ một bức tranh nhiều sắc độ về cách mỗi nền kinh tế ứng phó với cùng một biến số.
Tại London, Ngân hàng trung ương Anh giữ nguyên lãi suất ở mức 3,75%. Trong khi đó, tại Jakarta và Manila, hai ngân hàng trung ương lại quyết định nâng lãi suất, đưa lãi suất điều hành của Indonesia tăng tổng cộng 1 điểm phần trăm chỉ trong 4 tuần lên 5,75%, và của Philippines lên 4,75%. Sự khác biệt trong các động thái đó phản ánh một thực tế của đời sống kinh tế toàn cầu: mỗi nền kinh tế có dư địa chính sách riêng.
Với nước Anh, dư địa ấy tương đối rộng. Khi giá dầu hạ nhiệt sau thỏa thuận giữa Mỹ và Iran, áp lực lạm phát từ bên ngoài dịu lại, đủ để Ủy ban Chính sách Tiền tệ chọn phương án giữ nguyên lãi suất và tiếp tục quan sát.
Ông George Brown, chuyên gia kinh tế trưởng tại Schroders (tập đoàn quản lý tài sản và đầu tư đa quốc gia hàng đầu của Anh) mô tả đây là thế của người đang "câu giờ thay vì chủ động ra đòn" - tâm thế của một định chế đủ điều kiện để chờ thêm dữ liệu.
Lạm phát tại Anh trong tháng 5/2026 ở mức 2,8%, cao hơn mục tiêu 2% của Ngân hàng trung ương, nhưng chưa đến mức buộc phải hành động ngay. Nền kinh tế cũng đang trong nhịp đi chậm: tăng trưởng GDP/quý ước chỉ đạt 0,2% trong quý 1 và 2 năm 2026, tiền lương khu vực tư nhân tăng yếu, dừng ở mức thấp nhất trong hơn 5 năm trong tháng 4/2026.
Trong bối cảnh ấy, việc tạm dừng nâng lãi suất là lựa chọn hợp lý, ngay cả khi chính Ngân hàng trung ương Anh dự báo lạm phát có thể nhích lên 3% trong quý 3 năm 2026 và 3,25% trong quý 4 năm 2026.
Đông Nam Á lại đối diện với một bài toán khác. Ở đây, lãi suất tăng không xuất phát từ một nền kinh tế tăng trưởng nóng, mà chủ yếu nhằm giữ ổn định tỷ giá và kiềm chế lạm phát.
Đồng rupiah của Indonesia và đồng peso của Philippines nằm trong nhóm chịu áp lực lớn nhất châu Á năm nay, khi cả hai đồng tiền này được giao dịch sát mức thấp lịch sử so với đồng USD.
Khi dòng vốn có xu hướng dịch chuyển, việc nâng lãi suất trở thành công cụ để củng cố niềm tin và ổn định thị trường. Thống đốc Ngân hàng trung ương Indonesia cho biết đợt tăng lãi suất lần này nhằm củng cố đồng rupiah và thu hút vốn nước ngoài. Còn người đứng đầu Ngân hàng trung ương Philippines giữ thái độ thận trọng, chưa khẳng định giai đoạn khó khăn nhất đã qua.
Mức độ phụ thuộc vào dầu nhập khẩu khiến hai nền kinh tế này nhạy cảm hơn với biến động bên ngoài. Ngay cả khi giá dầu thế giới đã rời xa vùng đỉnh, diễn biến lên xuống thất thường những ngày qua cùng độ trễ trong truyền dẫn khiến áp lực lạm phát chưa thể lập tức dịu đi ở khu vực này.
Tại Philippines, nơi Trung Đông chiếm 95% nguồn cung dầu, ngân hàng trung ương dự báo lạm phát toàn phần sẽ vượt mức trần mục tiêu 4% trong năm nay và năm tới.
Trong bối cảnh cả Indonesia và Philippines đều đang trong giai đoạn điều chỉnh chính sách trong nước, cú sốc năng lượng từ bên ngoài không hẳn tạo ra thách thức mới, mà khiến những vấn đề sẵn có trở nên rõ nét hơn.
Đến cuối tuần này, diễn biến đảo chiều của giá dầu lại đẩy lên một câu hỏi cũ mà chưa có lời đáp: cú sốc năng lượng sẽ ngấm vào mỗi nền kinh tế ra sao. Thống đốc Ngân hàng trung ương Philippines nhắc tới một thực tế mà thị trường đôi khi bỏ qua: ngay cả khi eo biển Hormuz được khai thông trở lại, vẫn cần vài tháng để tái thiết hạ tầng trước khi giá dầu có thể trở về mặt bằng trước đó.
Với những nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào dầu nhập khẩu và dòng vốn quốc tế, quãng thời gian ấy có ý nghĩa không nhỏ. Đà hạ nhiệt vừa qua của giá dầu từng mở ra một khoảng lặng, nhưng là khoảng lặng ngắn ngủi và không chia đều.
Với nước Anh, đó là quãng thời gian để chờ thêm dữ liệu, trong khi với Đông Nam Á, đó vẫn là lúc phải gồng mình giữ tỷ giá và dòng vốn. Khi cú sốc năng lượng có thể quay lại bất cứ lúc nào, câu hỏi ai được phép chờ, ai phải hành động sẽ còn nguyên tính thời sự trong những tuần tới.
