Khi mùa Đông đang đến gần, Liên minh châu Âu (EU) lại đối mặt với sức ép về năng lượng khi lượng khí đốt dự trữ hiện ở mức thấp nhất trong 15 năm.
Nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn khiến giá khí đốt tăng cao và làm chậm quá trình tích trữ, làm gia tăng nguy cơ giá năng lượng tiếp tục leo thang trong mùa Đông 2026-2027.
Theo báo Le Monde ngày 3/9, các kho dự trữ khí đốt của EU hiện mới đạt khoảng 65% công suất, mức thấp nhất trong 15 năm vào thời điểm đầu tháng 9. Thông thường, từ đầu mùa Xuân, các nước châu Âu bắt đầu tích trữ khí đốt để chuẩn bị cho nhu cầu tăng cao trong mùa Đông.
Tuy nhiên, xung đột tại Trung Đông đã làm đảo lộn kế hoạch này. Việc eo biển Hormuz bị phong tỏa khiến Qatar không thể xuất khẩu khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), đẩy giá khí đốt tăng mạnh. Trước tình hình đó, các nhà cung cấp năng lượng châu Âu đã giảm mua vào với hy vọng thị trường sớm ổn định và giá sẽ hạ nhiệt.
Bà Anne-Sophie Corbeau, chuyên gia về khí đốt tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia (Mỹ), cho biết thị trường từng kỳ vọng Qatar sẽ sớm nối lại xuất khẩu và giá khí đốt giảm đủ để châu Âu kịp bổ sung lượng dự trữ trước mùa Đông.
Tuy nhiên, điều này chưa xảy ra, khiến châu Âu có nguy cơ bước vào mùa lạnh mà không có lượng dự trữ đủ lớn để làm "tấm đệm" an toàn. Trong những tháng lạnh, khí đốt lấy từ các kho ngầm có thể đáp ứng tới một phần ba nhu cầu tiêu thụ của EU.
Theo tính toán của hãng Bloomberg, châu Âu cần mua thêm hơn 100 TWh khí đốt, trị giá trên 7 tỷ euro theo giá hiện tại, để đạt mục tiêu dự trữ tối thiểu 75% trước khi mùa sưởi ấm bắt đầu.
Muốn đạt mục tiêu này, EU phải đẩy nhanh tốc độ bơm khí vào kho lên mức chưa từng thấy vào thời điểm này trong năm kể từ cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022. Điều này có thể tiếp tục đẩy giá khí đốt lên cao.
Nguy cơ lớn nhất đối với châu Âu hiện nay không hẳn là thiếu khí đốt, mà là giá tăng mạnh, kéo theo hóa đơn năng lượng của các hộ gia đình và doanh nghiệp. Giá hợp đồng khí đốt kỳ hạn trên thị trường TTF của Hà Lan, mức giá tham chiếu của châu Âu, đã lên khoảng 73 euro/MWh, cao nhất trong ba năm rưỡi vừa qua.
Nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông kéo dài sang mùa Đông 2026-2027, châu Âu có thể phải trả giá cao hơn để thu hút các chuyến tàu chở LNG. Các nhà phân tích của Morgan Stanley dự báo giá khí đốt có thể lên tới 100 euro/MWh.
Mức dự trữ hiện cũng chênh lệch đáng kể giữa các nước. Đức, quốc gia có hệ thống kho khí đốt lớn nhất châu Âu, mới lấp đầy 53% công suất, trong khi Hà Lan chỉ đạt 47%. Pháp có tình hình thuận lợi hơn với mức dự trữ gần 72%.
Chủ tịch Ủy ban Điều tiết Năng lượng Pháp Emmanuelle Wargon cho biết toàn bộ sức chứa của các kho khí đốt tại nước này đã được các doanh nghiệp đăng ký sử dụng và cam kết bổ sung. Vì vậy, cơ quan quản lý Pháp tương đối tin tưởng vào khả năng bảo đảm lượng dự trữ cần thiết cho mùa Đông.
Tuy nhiên, do thị trường khí đốt châu Âu liên kết chặt chẽ, khó khăn của một nước có thể ảnh hưởng tới các nước khác.
Lượng dự trữ thấp tại Đức có thể buộc nền kinh tế lớn nhất châu Âu tăng mạnh nhập khẩu khí đốt trong mùa Đông. Khi đó, cuộc cạnh tranh mua LNG vốn đã gay gắt giữa châu Âu và châu Á trên thị trường giao ngay có thể lan sang chính các nước thành viên EU.
Dù vậy, châu Âu hiện ít phụ thuộc vào khí đốt hơn so với năm 2022, khi cuộc xung đột Nga-Ukraine gây ra cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng.
Theo số liệu của Viện Bruegel, lượng khí đốt tiêu thụ tại EU đã giảm 17% trong giai đoạn từ năm 2021-2022 đến năm 2025. Kết quả này có được nhờ các hộ gia đình và doanh nghiệp tiết kiệm năng lượng hơn, trong khi năng lượng tái tạo ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong sản xuất điện.
Thời tiết cũng có thể giúp châu Âu giảm bớt sức ép trong mùa Đông tới. Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), hiện tượng El Niño mạnh đã xuất hiện và có thể kéo dài tới tháng 2/2027.
Hiện tượng này được dự báo có thể khiến nhiệt độ tại châu Âu cao hơn bình thường, qua đó làm giảm nhu cầu sưởi ấm và lượng khí đốt tiêu thụ.
Tuy nhiên, trong bối cảnh lượng dự trữ đang ở mức thấp nhất trong 15 năm và nguồn cung từ Trung Đông chưa trở lại bình thường, giá khí đốt vẫn là một trong những rủi ro lớn đối với các hộ gia đình và nền kinh tế châu Âu trong mùa Đông 2026-2027.
