Trước thềm thị trường chứng khoán Việt Nam đón kỳ vọng nâng hạng, dòng vốn ngoại vẫn chưa cho thấy dấu hiệu đảo chiều. Tính từ đầu năm đến nay, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 80.000 tỷ đồng trên thị trường chứng khoán Việt Nam, nối dài xu hướng rút vốn mạnh đã diễn ra trong những năm gần đây.
Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư, Chứng khoán An Bình (ABS), diễn biến đáng chú ý của thị trường thời gian qua là điểm số biến động mạnh trong khi dòng tiền trong nước đang phải đóng vai trò cân đối lượng vốn rút ra của khối ngoại.
Xu hướng này không chỉ xuất hiện trong năm 2026 mà đã kéo dài qua năm 2024 và 2025. Ở chiều ngược lại, dòng tiền trong nước, gồm nhà đầu tư tổ chức và cá nhân, đang đóng vai trò chính trong việc hấp thụ lượng cung từ khối ngoại.
Theo ông Minh, một trong những nguyên nhân cần nhìn từ sự dịch chuyển của dòng vốn toàn cầu, đặc biệt là hoạt động carry trade liên quan đến đồng Yên Nhật.
Trước năm 2022, lãi suất tại Nhật Bản duy trì ở mức rất thấp, thậm chí có thời điểm dưới 0%. Chi phí vay bằng đồng Yên vì vậy ở mức thấp, tạo điều kiện để các nhà đầu tư huy động vốn tại Nhật Bản rồi đưa sang những thị trường có lãi suất và mức sinh lời kỳ vọng cao hơn, trong đó có các thị trường mới nổi.
Nhật Bản cũng là một trong những nguồn vốn quan trọng đối với Việt Nam. Tuy nhiên, không phải toàn bộ dòng vốn có liên quan đến Nhật Bản đều xuất phát từ các nhà đầu tư Nhật Bản đầu tư trực tiếp. Một phần dòng vốn quốc tế có thể tận dụng chi phí vay Yên thấp để thực hiện các chiến lược đầu tư tại các thị trường khác.
Cơ chế này trở nên kém hấp dẫn khi BOJ bắt đầu chuyển sang chính sách tiền tệ thắt chặt và lãi suất tại Nhật Bản tăng lên. Khi chi phí vay bằng đồng Yên tăng, lợi nhuận kỳ vọng từ chiến lược carry trade bị thu hẹp, khiến một bộ phận nhà đầu tư phải thu hẹp các vị thế ở nước ngoài và đưa vốn trở lại.
Ông Minh cho rằng đây là một trong những yếu tố lý giải cho xu hướng rút vốn của khối ngoại khỏi Việt Nam trong những năm gần đây. Dòng tiền không chỉ rút khỏi Việt Nam mà còn có xu hướng quay trở lại các thị trường như Mỹ và Nhật Bản.
Theo chuyên gia, khi lợi suất và chi phí vốn bằng đồng Yên tăng, áp lực rút vốn khỏi các thị trường bên ngoài Nhật Bản có thể tiếp tục duy trì.
Khi nào dòng vốn ngoại có thể quay trở lại?
Về triển vọng dòng vốn ngoại, ông Minh cho rằng áp lực rút vốn có thể giảm bớt khi lạm phát tại Nhật Bản hạ nhiệt và mặt bằng lãi suất đồng Yên giảm xuống.
Theo ông, nếu lãi suất có thể giảm về quanh mức 1%, chi phí vốn bằng đồng Yên sẽ trở nên hấp dẫn hơn, qua đó có thể tạo điều kiện để các chiến lược carry trade được khôi phục và dòng vốn quốc tế quay trở lại các thị trường như Việt Nam.
Như vậy, câu chuyện nâng hạng vẫn có thể tạo thêm động lực cho thị trường chứng khoán Việt Nam, nhưng diễn biến dòng vốn ngoại trong ngắn hạn còn phụ thuộc vào xu hướng của dòng tiền toàn cầu và chính sách tiền tệ tại các thị trường lớn.
Trong khi chờ dòng vốn ngoại đảo chiều, thị trường hiện vẫn đang dựa nhiều vào dòng tiền trong nước để hấp thụ lượng cung từ khối ngoại. Đây sẽ là một trong những yếu tố cần theo dõi khi Việt Nam tiến gần hơn tới các cột mốc quan trọng của quá trình nâng hạng.
