Tại chương trình Dinsights - La bàn đầu tư do Chứng khoán VNDirect tổ chức mới đây, các chuyên gia nhận định quý 2/2026 là giai đoạn “bản lề” khi các biến số vĩ mô sẽ dần ngã ngũ: giá dầu liệu có hạ nhiệt, lạm phát có vượt ngưỡng mục tiêu hay không, và lãi suất có thực sự tạo đỉnh.
Lãi suất đã thực sự tạo đỉnh?
Với biến số lãi suất, đa số các chuyên gia nhận định mức lãi suất huy động hiện tại đang tiệm cận vùng đỉnh nếu không có thêm cú sốc lớn từ bên ngoài. Tuy nhiên, việc lãi suất giảm nhanh trong ngắn hạn là kịch bản khó xảy ra. Khả năng cao hơn là lãi suất sẽ duy trì ở vùng cao (sideway) trong quý 2, và nếu điều kiện thuận lợi, có thể bắt đầu hạ nhiệt từ quý 3/2026.
Trước đó, từ quý 4/2025, mặt bằng lãi suất tiền gửi tại Việt Nam đã tăng mạnh với biên độ khoảng 2-2,5 điểm phần trăm. Các chuyên gia chỉ ra 3 nguyên nhân khiến lãi suất tăng bao gồm:
Thứ nhất, trong hai năm gần đây, tăng trưởng tín dụng liên tục "vượt mặt" tăng trưởng huy động, khiến tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) của hệ thống ngân hàng bị kéo căng. Khi nguồn huy động không theo kịp tốc độ giải ngân tín dụng, áp lực thanh khoản tích tụ là hệ quả tất yếu.
Thứ hai, kênh bổ sung thanh khoản thông qua mua vào ngoại hối đã thu hẹp đáng kể trong nhiều năm qua do bối cảnh thị trường ngoại hối thay đổi. Lượng tiền thực sự lưu thông trong nền kinh tế thấp hơn đáng kể so với con số tăng trưởng tín dụng trên sổ sách.
Thứ ba, xung đột Mỹ-Iran bùng phát vào đầu năm 2026 đã trở thành "cú sốc ngoại sinh", phá vỡ kỳ vọng về lãi suất. Yếu tố địa chính trị này khiến áp lực lên tỷ giá và lạm phát gia tăng, trong bối cảnh cơ quan điều hành phải cân đối đồng thời nhiều mục tiêu vĩ mô - qua đó mặt bằng lãi suất khó có thể hạ nhiệt nhanh như kỳ vọng.
Đối với thị trường, chuyên gia VNDirect chỉ ra rằng lãi suất đóng vai trò như một leading indicator (chỉ báo dẫn đường). "Lịch sử cho thấy xu hướng lãi suất thường diễn biến "mượt" và rõ ràng hơn so với biến động của thị trường cổ phiếu. Việc quan sát thời điểm lãi suất xác nhận xu hướng đi xuống sẽ là tín hiệu đáng tin cậy hơn so với việc cố gắng dự báo đáy thị trường", chuyên gia nhấn mạnh.
Kênh tài sản nào đang trở nên hấp dẫn hơn tương đối so với cổ phiếu?
Trong môi trường lãi suất hiện tại, trái phiếu doanh nghiệp với mức lợi suất 9-10%/năm đang trở thành kênh tài sản được đánh giá hấp dẫn. Tuy nhiên, thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn chưa thực sự thẩm thấu hết mặt bằng lãi suất mới - cả phía phát hành lẫn phía đầu tư đều đang trong giai đoạn điều chỉnh kỳ vọng.
Chiến lược được các chuyên gia ưu tiên trong giai đoạn này là: tăng tỷ trọng kênh fixed income, nhưng ưu tiên các kỳ hạn ngắn 3-6 tháng. Theo các chuyên gia VNDirect, khi chưa chắc chắn lãi suất đã đạt đỉnh, kỳ hạn ngắn giúp nhà đầu tư linh hoạt tái đầu tư ở mức lợi suất cao hơn nếu lãi suất tiếp tục tăng, đồng thời hạn chế rủi ro bị "khóa" vào mức lợi suất thấp nếu đỉnh chưa xuất hiện.
Về mặt thanh khoản, quỹ trái phiếu được đánh giá là lựa chọn phù hợp hơn so với trái phiếu riêng lẻ, nhờ khả năng rút vốn linh hoạt hơn trong bối cảnh thị trường biến động.
Trong bối cảnh này, một số điểm đáng lưu ý cho nhà quan sát thị trường:
Thứ nhất, lãi suất là biến số then chốt. Khi lãi suất xác nhận xu hướng hạ nhiệt, đó thường là tín hiệu tích cực cho thị trường tài sản rủi ro.
Thứ hai, trái phiếu là kênh đáng chú ý trong ngắn hạn. Với lợi suất 9-10%/năm, kênh trái phiếu đang cạnh tranh trực tiếp với kênh cổ phiếu về tỷ suất sinh lời kỳ vọng.
Thứ ba, giá dầu quyết định "tốc độ" hạ nhiệt của lãi suất. Nếu xung đột Trung Đông hạ nhiệt và giá dầu quay về vùng 70-80 USD/thùng, áp lực lên tỷ giá và lạm phát sẽ giảm và mở ra cơ hội rõ ràng hơn cho nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán
Các chuyên gia đưa ra khuyến nghị, nhà đầu tư nên nhìn nhận đây là giai đoạn thanh lọc và tích lũy. Tốc độ hạ nhiệt của lãi suất phụ thuộc trực tiếp vào diễn biến tại Trung Đông; nếu giá dầu quay về vùng 70-80 USD/thùng, áp lực tỷ giá sẽ được giải tỏa, mở ra dư địa cho một chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường chứng khoán. Sức chống chịu của nền kinh tế Việt Nam hiện đã tốt hơn nhiều nhờ xếp hạng tín nhiệm quốc gia được cải thiện và dư địa tài khóa vẫn còn.
Do đó, kim chỉ nam cho giai đoạn tới là sự kiên nhẫn để đón đầu "điểm xoay trục" của dòng tiền khi lãi suất thực sự xác nhận xu hướng hạ nhiệt.
