Vonfram là kim loại có điểm nóng chảy cao nhất trong tất cả các kim loại (3.420°C) và có độ bền nhiệt, độ cứng vượt trội. Nhờ những đặc tính này, kim loại này được sử dụng trong nhiều ứng dụng công nghệ cao như bán dẫn, pin, thiết bị công nghiệp và vật liệu siêu cứng.
Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch sang các lĩnh vực công nghệ cao, nhu cầu đối với những kim loại có tính năng đặc biệt như vonfram được dự báo sẽ tiếp tục tăng. Đặc biệt, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu đang thúc đẩy nhu cầu mạnh mẽ đối với chip bán dẫn, pin và nhiều thiết bị công nghệ tiên tiến khác, những lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến nhu cầu vật liệu vonfram.
Tại sự kiện Vietcap Investment Day 2026 tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh ngày 12/3, đại diện Masan High-Tech Materials (UPCoM: MSR) cũng chia sẻ một số xu hướng dài hạn của thị trường vật liệu công nghệ. Theo báo cáo của doanh nghiệp, chi tiêu đầu tư cho trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu trong giai đoạn 2026–2030 có thể đạt khoảng 5–8 nghìn tỷ USD. Song song với đó, nhu cầu đối với bán dẫn và pin dự kiến có thể tăng gấp đôi vào năm 2030 khi các trung tâm dữ liệu, thiết bị điện tử và hệ thống tính toán hiệu năng cao tiếp tục mở rộng.
Trong bối cảnh đó, nhu cầu vonfram toàn cầu được dự báo sẽ tăng từ khoảng 147 nghìn tấn năm 2024 lên khoảng 171 nghìn tấn WO₃ vào năm 2030, cho thấy xu hướng tăng trưởng ổn định của kim loại công nghiệp này trong dài hạn khi nhu cầu vật liệu cho các công nghệ mới tiếp tục gia tăng.
Vonfram trở thành tài nguyên chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Không chỉ nhu cầu công nghệ thúc đẩy vai trò của vonfram, cấu trúc nguồn cung của kim loại này cũng đang trở thành một yếu tố chiến lược trong địa chính trị kinh tế. Hiện nay, nguồn cung vonfram toàn cầu có mức độ tập trung rất cao, trong đó Trung Quốc chiếm khoảng 82% sản lượng thế giới.
Sự phụ thuộc lớn vào một nguồn cung duy nhất khiến nhiều nền kinh tế phát triển bắt đầu coi vonfram là khoáng sản chiến lược. Mỹ và Liên minh châu Âu đã đưa vonfram vào danh sách các nguyên liệu quan trọng và triển khai nhiều chương trình đầu tư nhằm đa dạng hóa chuỗi cung ứng khoáng sản phục vụ công nghiệp công nghệ cao.
Trong khi đó, nguồn cung tại Trung Quốc lại đang có xu hướng thu hẹp. Theo báo cáo của Fastmarkets, sản lượng trong nước của Trung Quốc đã giảm khoảng 6% mỗi năm trong những năm gần đây do các chính sách siết chặt khai thác tài nguyên. Đồng thời, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu được tăng cường từ năm 2025 khiến lượng vonfram xuất khẩu giảm đáng kể, khoảng 30% so với trước đó.
Sự kết hợp giữa nhu cầu công nghiệp tăng lên và nguồn cung thắt chặt đang khiến thị trường vonfram toàn cầu bước vào giai đoạn tái cấu trúc. Đáng chú ý, Trung Quốc, quốc gia vốn là trung tâm sản xuất của ngành, đang dần trở thành nước nhập khẩu ròng tinh quặng vonfram. Điều này phản ánh sự thay đổi trong cán cân cung cầu và khiến giá kim loại này tăng mạnh trên thị trường quốc tế.
Song song với đó, thị trường ngoài Trung Quốc cũng đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung đáng kể. Theo nghiên cứu của Masan High-Tech Materials – Công ty thành viên Tập đoàn Masan (HOSE: MSN) nhu cầu từ phần còn lại của thế giới đang đòi hỏi bổ sung khoảng 79.000 tấn nguồn cung vonfram, một khoảng cách lớn giữa nhu cầu công nghiệp và nguồn cung hiện hữu.
Cơ hội cho doanh nghiệp khoáng sản Việt Nam
Trong bối cảnh nguồn cung ngoài Trung Quốc còn hạn chế, các doanh nghiệp sở hữu tài sản vonfram quy mô lớn bên ngoài quốc gia này có thể đóng vai trò ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Masan High-Tech Materials (UPCoM: MSR) là một trong những doanh nghiệp như vậy.
Công ty hiện sở hữu mỏ đa kim Núi Pháo tại Thái Nguyên, mỏ vonfram lớn nhất đang hoạt động ngoài Trung Quốc. Mỏ này có công suất khai thác khoảng 3,5 triệu tấn quặng mỗi năm và đã vận hành ổn định từ năm 2014, với mức độ sẵn sàng của nhà máy đạt khoảng 94%.
Một trong những lợi thế đáng chú ý của dự án Núi Pháo là mô hình khai thác đa kim “4 trong 1”. Bên cạnh vonfram, mỏ còn khai thác các khoáng sản đi kèm như fluorspar, đồng và bismuth. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể tối ưu chi phí sản xuất vonfram, cải thiện biên lợi nhuận so với các dự án khai thác đơn kim loại.
Ngoài hoạt động khai thác, Masan High-Tech Materials còn phát triển chuỗi giá trị chế biến thông qua Masan Tungsten Company, nơi tinh quặng vonfram được chế biến thành các sản phẩm hóa chất như APT, BTO và YTO phục vụ nhiều ngành công nghiệp công nghệ cao. Chuỗi cung ứng tích hợp từ khai thác đến chế biến giúp doanh nghiệp đảm bảo nguồn cung ổn định, củng cố quan hệ với khách hàng và kiểm soát biên lợi nhuận tốt hơn.
Nhờ nền tảng này, Masan High-Tech Materials hiện chiếm khoảng 21% nguồn cung vonfram ngoài Trung Quốc, trở thành một trong những nhà cung cấp lớn nhất trong thị trường ngoài Trung Quốc.
Góc nhìn đầu tư trong chu kỳ mới của khoáng sản công nghệ
Trong nhiều năm, câu chuyện đầu tư liên quan đến AI thường xoay quanh các công ty công nghệ, bán dẫn hoặc nền tảng điện toán đám mây. Tuy nhiên, khi AI ngày càng trở thành một hạ tầng kinh tế toàn cầu, một góc nhìn đầu tư khác cũng đang dần hình thành: chuỗi cung ứng vật liệu phía sau công nghệ.
Những kim loại công nghiệp như vonfram có thể không xuất hiện trực tiếp trong các sản phẩm công nghệ tiêu dùng, nhưng lại đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc vật lý của nhiều thiết bị và hệ thống công nghệ cao. Khi nhu cầu đối với trung tâm dữ liệu, bán dẫn và thiết bị công nghiệp tiếp tục tăng, nhu cầu đối với các vật liệu nền tảng cũng có xu hướng tăng theo.
Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp sở hữu tài nguyên quy mô lớn, hệ thống sản xuất hoàn chỉnh và khả năng vận hành ổn định có thể trở thành một phần quan trọng của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Với Masan High-Tech Materials, câu chuyện không chỉ nằm ở một chu kỳ giá kim loại, mà còn ở vị thế ngày càng rõ nét trong chuỗi giá trị vật liệu cho các công nghệ của tương lai. Khi thế giới bước sâu hơn vào kỷ nguyên AI và điện toán quy mô lớn, những tài sản tài nguyên chiến lược như mỏ Núi Pháo có thể tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái công nghiệp toàn cầu.
