Năm ngoái, lượng hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển của Mỹ sang các thị trường mới nổi, không bao gồm Trung Quốc, đã tăng 17%.
Số liệu này cho thấy rõ tác động từ các thỏa thuận thương mại của Tổng thống Donald Trump, vốn đã định hình lại chuỗi cung ứng toàn cầu kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng cách đây một năm.
Nikkei Asia đã phân tích hoạt động xuất khẩu của Mỹ sang 20 nền kinh tế mới nổi lớn, trong đó có Brazil, Ấn Độ, Malaysia và Việt Nam, dựa trên dữ liệu từ Kpler, một đơn vị cung cấp thông tin thương mại.
Kết quả phân tích cho thấy tổng khối lượng vận chuyển đường biển đã tăng từ 190 triệu tấn vào năm 2024 lên 223 triệu tấn trong năm 2025.
Một số quốc gia châu Á ghi nhận sự gia tăng đột biến đối với các mặt hàng như ngô và đậu tương, qua đó bù đắp một phần cho sự sụt giảm đáng kể trong lượng xuất khẩu sang Trung Quốc.
Ông Ishan Bhanu, chuyên gia phân tích hàng đầu về hàng hóa nông nghiệp tại Kpler, nhận định rằng có thể thấy rõ sự gia tăng đáng kể trong hoạt động nhập khẩu tại một số quốc gia sau các cuộc đàm phán thương mại với Mỹ.
Đơn cử tại Việt Nam, lượng ngô nhập khẩu từ Mỹ trong năm 2025 đã tăng gấp 21 lần so với năm trước đó, đạt khoảng 1,7 triệu tấn. Dữ liệu theo tháng cho thấy nhập khẩu ngô của Việt Nam từ Mỹ đã đạt mức cao kỷ lục 383.000 tấn vào tháng 11.
Trao đổi với Nikkei Asia, ông Bhanu đánh giá đây là một hiện tượng rất thú vị, bởi Việt Nam vốn thường nhập khẩu lượng lớn ngô từ Nam Mỹ, nhưng trong năm 2025 lại chuyển sang nhập rất nhiều ngô từ Mỹ.
Tương tự, lượng đậu tương xuất khẩu của Mỹ sang Pakistan cũng tăng vọt lên 1,23 triệu tấn, so với mức chỉ 60.000 tấn của năm trước đó. Những diễn biến tương tự cũng được ghi nhận trong hoạt động buôn bán lúa mỳ giữa Mỹ và Bangladesh.
Theo ông Bhanu, trước đây Bangladesh là một khách hàng lớn mua lúa mì Nga, bên cạnh nguồn nhập từ Canada, Ukraine và Argentina. Tuy nhiên, nhờ thỏa thuận mới với Mỹ, quốc gia này hiện đang mua một lượng lớn lúa mỳ từ Mỹ, ngay cả khi giá thành cao hơn so với các nguồn cung khác.
Nigeria cũng nổi lên là một nhà nhập khẩu ngũ cốc lớn của Mỹ, với lượng lúa mỳ nhập khẩu tăng từ 0,53 triệu tấn năm 2024 lên 1,48 triệu tấn năm 2025.
Kết hợp với các yếu tố khác như sự chậm trễ trong vụ thu hoạch lúa mỳ năm 2025 của Nga, tổng lượng xuất khẩu lúa mỳ của Mỹ sang 20 quốc gia nói trên đã tăng 16%, đạt 21,57 triệu tấn.
Ông Hideki Hattori thuộc Nippn, một công ty xay bột mì lớn của Nhật Bản, nhận định rằng các cuộc đàm phán thuế quan đã thúc đẩy các thị trường mới nổi thay đổi chiến lược tìm kiếm nguồn cung của họ.
Dữ liệu của Kpler cho thấy một danh mục khác góp phần thúc đẩy sự mở rộng xuất khẩu của Mỹ là tài nguyên thiên nhiên. Xuất khẩu dầu thô sang 20 nền kinh tế mới nổi trong năm 2025 đạt 36 triệu tấn (tương đương 760.000 thùng/ngày), tăng 58%.
Ấn Độ nổi lên như một bên mua tích cực, tăng cường nhập khẩu từ Mỹ nhằm xoa dịu căng thẳng với nước này. Theo dữ liệu của Kpler, nhập khẩu dầu thô từ Nga của Ấn Độ trong tháng 12/2025 đã giảm 29% so với cùng kỳ năm 2024, xuống còn 1,27 triệu thùng/ngày.
Trong cùng tháng, nhập khẩu dầu thô từ Mỹ tăng gấp 4,9 lần lên 0,33 triệu thùng/ngày. Trong khi Mỹ bán được nhiều ngũ cốc và dầu hơn cho các thị trường mới nổi khác, xuất khẩu của nước này sang Trung Quốc lại giảm 65%, từ 93 triệu tấn năm 2024 xuống còn 32 triệu tấn năm 2025.
Điều này có nghĩa là mức tăng ghi nhận được tại 20 quốc gia nói trên (33 triệu tấn) không đủ để bù đắp hoàn toàn cho sự sụt giảm tại thị trường Trung Quốc.
Nguyên nhân chính là do các giao dịch đậu nành, vốn chiếm 30% kim ngạch xuất khẩu của Mỹ sang Trung Quốc, đã gần như dừng hẳn sau tháng 5/2025.
Hơn nữa, một nghiên cứu cho thấy chính nước Mỹ cũng có khả năng phải gánh chịu hậu quả từ chính sách thương mại của mình.
Theo nghiên cứu của Đại học Công nghệ Auckland, các mức thuế quan của ông Trump dự kiến sẽ làm giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế của Mỹ 0,36 điểm phần trăm trong năm 2025, trong khi tăng trưởng của Thái Lan và Brazil cũng được dự báo giảm lần lượt 0,44 và 0,19 điểm phần trăm.
