Tại Tọa đàm “Sàn giao dịch vàng: Minh bạch thị trường và ổn định kinh tế vĩ mô” do Báo Tiền Phong tổ chức, TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế cho biết, Nghị định 232 được ban hành với mục tiêu xây dựng một cơ chế quản lý thị trường vàng minh bạch, phù hợp với tinh thần kinh tế thị trường.
Theo ông, điểm cốt lõi của nghị định này không nằm ở biện pháp can thiệp hành chính, mà ở việc Nhà nước chuyển vai trò từ độc quyền sang quản lý, chấm dứt tư duy độc quyền nhập khẩu, sản xuất và phân phối vàng như giai đoạn trước đây.
Ông Hiếu đánh giá, Nghị định 24 trước đây đã giúp thị trường vàng ổn định trong một thời gian dài nhờ sự điều hành chặt chẽ của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước. Tuy nhiên, bối cảnh đã thay đổi: thị trường hiện nay đòi hỏi một cơ chế quản lý nhưng không bao cấp, không độc quyền. Đây chính là tinh thần của Nghị định 232.
Vị chuyên gia cũng nhận định Việt Nam đang nắm giữ một lượng vàng rất lớn trong dân, ước tính hàng trăm tấn. Tuy nhiên, việc huy động nguồn lực này không thể thực hiện trong ngắn hạn mà cần một quá trình dài hơi, thận trọng và dựa trên niềm tin thị trường.
Ở bình diện quốc tế, giá vàng đang biến động mạnh do nhiều yếu tố kinh tế vĩ mô như lạm phát cao tại Mỹ, tăng trưởng thiếu ổn định và sự bất định trong chính sách điều hành. Những yếu tố này khiến vàng tiếp tục đóng vai trò kênh trú ẩn.
“Giá vàng quốc tế đã vượt 4.000 USD/ounce và theo đánh giá của tôi hoàn toàn có thể quay trở lại vùng 4.200 USD/ounce vào cuối năm. Việt Nam dù không liên thông hoàn toàn với thị trường quốc tế vẫn chịu tác động rất mạnh, dẫn đến những biến động bất thường trong nước”, ông Hiếu nói.
Theo ông, trong gần một năm qua, giá vàng thế giới tăng khoảng 56%, trong khi giá vàng trong nước tăng tới 80%. Vì vậy, việc người dân chuyển từ bất động sản, chứng khoán hay gửi tiết kiệm sang vàng là điều dễ hiểu: bất động sản cần vốn lớn, chứng khoán đòi hỏi kiến thức và chịu nhiều rủi ro, còn lãi suất ngân hàng khó cạnh tranh với mức sinh lời của vàng thời gian gần đây. “Nhu cầu tích lũy và đầu tư vàng của người dân là chính đáng”, ông nhấn mạnh.
Ông Hiếu cũng cho rằng vàng ở Việt Nam không chỉ là tài sản đầu cơ mà còn đóng vai trò tích lũy và bảo hiểm tài chính. Trong nhiều gia đình không có bảo hiểm xã hội hoặc bảo hiểm y tế, vàng trở thành “của để dành”, được sử dụng khi gặp biến cố. Tính thanh khoản cao, dễ mua bán, dễ chia nhỏ và có thể giữ kín khiến vàng phù hợp với tập tính tài chính truyền thống của người Việt.
Tuy nhiên, ông cho biết, việc trữ vàng vật chất tại nhà là một sự lãng phí lớn đối với nền kinh tế. Ước tính lượng vàng cất giữ trong dân tương đương khoảng 8% GDP nhưng không được đưa vào sản xuất – kinh doanh. Về dài hạn, Việt Nam cần hướng đến mô hình chứng khoán hóa vàng, cho phép người dân nắm giữ tài sản vàng dưới dạng chứng chỉ có giá trị tương đương với vàng vật chất. Điều kiện tiên quyết là niềm tin: người dân phải tin rằng chứng chỉ đó an toàn tuyệt đối và có giá trị thực.
“Với Nghị định 232 và định hướng xây dựng hệ sinh thái sản phẩm vàng an toàn - minh bạch - cạnh tranh, tôi cho rằng Việt Nam có thể từng bước làm được ba việc: bảo đảm phân phối vàng vật chất minh bạch; chống đầu cơ, buôn lậu; và phát triển các sản phẩm vàng đầu tư theo chuẩn mực quốc tế, tiến tới chứng khoán hóa vàng để tạo nguồn lực phục vụ nền kinh tế”, ông nói.
Theo vị chuyên gia, Việt Nam hoàn toàn có thể huy động 300–500 tấn vàng trong dân vào nền kinh tế, nhưng điều này cần thời gian và không thể nóng vội.
“Nếu chúng ta xây dựng được niềm tin thị trường, giảm độc quyền, mở rộng quyền tham gia của doanh nghiệp và ngân hàng, bảo đảm lưu thông vàng minh bạch và cung cấp các sản phẩm đầu tư vàng an toàn, dòng vàng trong dân sẽ dần chảy vào hệ thống một cách tự nhiên và tự nguyện”, TS. Nguyễn Trí Hiếu nói.
