Sáng 5/3, tại lễ khai mạc kỳ họp thường niên Quốc hội khóa XV, Chính phủ Trung Quốc đã chính thức đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 ở mức 4,5-5%, thấp hơn con số 5% của năm 2025.
Điều này cho thấy chính phủ dường như đã sẵn sàng chấp nhận tốc độ tăng trưởng chậm hơn để tập trung xử lý tình trạng dư thừa công suất công nghiệp và tái cân bằng nền kinh tế.
Cùng với mục tiêu tăng trưởng, Trung Quốc công bố Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, cam kết tăng cường đầu tư vào đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, nghiên cứu khoa học và thúc đẩy tăng tỷ trọng tiêu dùng hộ gia đình trong tổng sản phẩm quốc nội (GDP).
Giới quan sát nhận định, những cam kết này phản ánh sự lo ngại của Chính phủ Trung Quốc về việc nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang quá phụ thuộc vào xuất khẩu trong bối cảnh nhu cầu nội địa yếu.
Tuy nhiên, các nhà chức trách Trung Quốc vẫn kiên định với chiến lược nâng cấp tổ hợp công nghiệp khổng lồ nhằm duy trì lợi thế chuỗi cung ứng trước các đối thủ cạnh tranh toàn cầu, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược với Mỹ và các đồng minh ngày càng gia tăng.
Các nhà phân tích tại Viện Nghiên cứu Trung Quốc Mercator (MERICS) cho rằng chính sách kinh tế của Trung Quốc sẽ vẫn ưu tiên hỗ trợ các doanh nghiệp chiến lược hơn là các hộ gia đình, đồng thời Chính phủ Trung Quốc nhiều khả năng tiếp tục mở rộng phúc lợi xã hội một cách thận trọng, trong khi sử dụng trợ cấp và ưu đãi thuế để thúc đẩy tăng trưởng và nâng cấp công nghiệp.
Về chính sách tài khóa, Trung Quốc dự kiến đặt mức thâm hụt ngân sách tương đương 4% GDP, tương tự năm 2025. Hạn mức phát hành trái phiếu đặc biệt của Chính phủ trung ương vẫn giữ nguyên ở mức 1.300 tỷ nhân dân tệ (khoảng 188,5 tỷ USD), trong khi chính quyền địa phương được phép phát hành 4.400 tỷ nhân dân tệ.
Chính phủ cũng cam kết tăng lương hưu tối thiểu hàng tháng thêm 20 nhân dân tệ/người và tăng trợ cấp bảo hiểm y tế cơ bản cho người dân nông thôn không có việc làm. Ngoài ra, ngân sách cho giáo dục, chăm sóc trẻ em và cải cách hệ thống bệnh viện công cũng được dự kiến tăng thêm.
Ông Larry Hu, nhà kinh tế trưởng về Trung Quốc tại Macquarie, nhận định các đòn bẩy tài khóa sẽ được điều chỉnh linh hoạt. Ông nói: "Nếu xuất khẩu suy giảm, Trung Quốc có thể tăng cường kích thích trong nước để bảo vệ mục tiêu GDP".
Tuy nhiên, cựu cố vấn Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC, ngân hàng trung ương) Lưu Thế Cẩm cảnh báo thặng dư thương mại kỷ lục 1.200 tỷ USD của Trung Quốc trong năm 2025 - yếu tố quan trọng giúp đạt mục tiêu tăng trưởng năm ngoái - đồng thời phản ánh tình trạng tiêu dùng nội địa yếu. Ông nhấn mạnh Trung Quốc cần chuyển đổi sang mô hình lấy đổi mới và tiêu dùng làm động lực chính.
Theo ông Lưu, các rào cản về thể chế và cơ cấu khiến tiêu dùng khó đột phá trong ngắn hạn, song việc trì hoãn cải cách không còn là lựa chọn khả thi.
Dư luận quốc tế hiện đang tập trung theo dõi cách thức Chính phủ Trung Quốc thực thi các cải cách cơ cấu này trong bối cảnh doanh nghiệp nội địa đang chịu áp lực từ nợ cao, cuộc chiến giá cả và các hàng rào thuế quan từ bên ngoài.
