Những con số "biết nói"
Trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, dân số ở độ tuổi 65 trở lên toàn cầu dự kiến vượt 1,5 tỷ người vào năm 2050. Thị trường chăm sóc người cao tuổi toàn cầu dự kiến tăng gần gấp đôi, lên 375 tỷ USD năm 2030 (từ 190 tỷ USD năm 2020). Nhu cầu đến từ nhóm dân số già nhất tăng nhanh, xu hướng sống tách thế hệ, đô thị hóa.
Tại Nhật Bản - một trong những quốc gia già hóa nhất thế giới (khoảng 30% dân số trên 65 tuổi), Hệ thống Bảo hiểm Chăm sóc Dài hạn (LTCI) tạo nguồn chi trả ổn định, thu hút vốn tổ chức thông qua các hợp đồng thuê dài hạn có bảo chứng Chính phủ.
Tại Úc, tăng trưởng nhờ tầng lớp hưu trí giàu có, nhận lương hưu từ Quỹ hưu trí. DMF (Phí quản lý trả chậm - Deferred Management Fee) chiếm 86% thị trường, giảm chi phí ban đầu, tạo ra doanh thu. Chính phủ là cơ quan điều tiết, tập trung bảo vệ người cao tuổi và quản lý các ưu đãi thuế.
Theo Savills, Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa nhanh, với 17 triệu người cao tuổi và tiếp tục tăng. Đồng thời, lực lượng lao động chăm sóc người cao tuổi còn hạn chế, nghề chăm sóc viên chưa được công nhận chính thức.
Thống kê cho thấy, cả nước hiện có chưa đến 100 trung tâm chăm sóc người cao tuổi. Dịch vụ chăm sóc người cao tuổi hiện tại chỉ đáp từ 2,6 tỷ USD (2023) lên 4,8 tỷ USD (2034), tốc độ đáp ứng được một phần nhỏ nhu cầu.
Hiện, Chính phủ Việt Nam đang tích cực thúc đẩy phát triển dịch vụ chăm sóc người cao tuổi. 80% người cao tuổi muốn được chăm sóc tại nhà cho thấy nhu cầu rất lớn cần được đáp ứng.
Nhìn từ cơ hội của các nước trong khu vực, chuyên gia Savills cho rằng, Việt Nam có thể phát triển mạnh mô hình bất động sản chăm sóc người cao tuổi. Cụ thể, nhà đầu tư phát triển tài sản chuyên biệt, mô hình tài chính dài hạn; Tái định hướng thị trường bằng cách xây dựng cộng đồng an toàn, hòa nhập; tạo ra mô hình tài chính linh hoạt như bán/thuê, các tầng dịch vụ, công nghệ…
Về hạ tầng tích hợp chăm sóc người cao tuổi, thì mỗi vùng miền có lợi thế để nhà đầu tư tận dụng. Miền Bắc (Hà Nội) ưu tiên mô hình gần bệnh viện, gắn với quy hoạch y tế hiện hữu. Miền Trung (Đà Nẵng tận dụng hạ tầng du lịch để phát triển mô hình chăm sóc toàn diện. Trong khi miền Nam (TP.Hồ Chí Minh) thì nên thử nghiệm mô hình kết hợp công nghệ và dịch vụ mới.
Savills chỉ ra 6 loại hình chăm sóc người cao tuổi có thể áp dụng tại Việt Nam, bao gồm: Dịch vụ chăm sóc ban ngày cho người cao tuổi; Khu an cư cho người cao tuổi/làng hưu trí; Chăm sóc tại nhà/sống độc lập tại nhà có hỗ trợ; phục hồi chức năng sau điều trị cấp tính; nhà ở tăng cường dịch vụ/nhà an dưỡng Living) cho người cao tuổi.
“Rộng cửa” cho nhà đầu tư bất động sản
Ông Matthew Powell, Giám đốc Savills Hà Nội cho hay, Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa nhanh, tạo động lực rõ nét cho sự phát triển của mô hình bất động sản chăm sóc người cao tuổi.
Trong bối cảnh tuổi thọ trung bình ngày càng cao, cấu trúc các gia đình thay đổi từ mô hình nhiều thế hệ sang gia đình hạt nhân và các chính sách hỗ trợ thị trường bắt đầu được triển khai, nhu cầu về mô hình chăm sóc an toàn, toàn diện cho người cao tuổi tại Việt Nam gia tăng mạnh mẽ.
Trên thế giới, bất động sản chăm sóc người cao tuổi đang là phân khúc tiềm năng, kết hợp dịch vụ lưu trú, chăm sóc sức khỏe và phúc lợi trong một mô hình đồng nhất. Trong khi đó, khu vực châu Á – Thái Bình Dương nói chung và Việt Nam nói riêng, thị trường vẫn ở giai đoạn sơ khai, mở ra dư địa lớn cho các nhà phát triển và nhà đầu tư tiên phong.
Theo các chuyên gia, Nhật Bản hiện thiếu 200.000 chăm sóc viên vào năm 2030. So với Nhật Bản, Việt Nam có nguồn lao động trẻ dồi dào – đây là điều kiện quan trọng để thúc đẩy mô hình chăm sóc người cao tuổi. Dẫu vậy, thách thức là nhân sự Việt Nam hạn chế trong việc sử dụng tiếng Nhật; cần cải thiện đào tạo, điều kiện làm việc và mở rộng thị trường chăm sóc trong nước.
Bà Chu Việt Nga, Quản lý Chương trình HelpAge International tại Việt Nam cho hay, Việt Nam chuyển trọng tâm từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển. Đồng thời, ưu tiên việc chăm sóc dài hạn, y tế cơ bản, các bệnh mãn tính và lão khoa. Trong tương lai, chăm sóc tại nhà và cộng đồng sẽ là nòng cốt. Tuy nhiên, khung pháp lý tại Việt Nam chưa hoàn chỉnh trở thành thách thức và cơ hội cho khối tư nhân.
“Bất động sản chăm sóc người cao tuổi là một lĩnh vực kinh doanh phức tạp, nơi niềm tin của khách hàng rất dễ bị xói mòn. Vì vậy, ở giai đoạn đầu phát triển, các tổ chức tham gia thị trường cần đặc biệt thận trọng, không chỉ trước những rủi ro về uy tín, mà còn bởi đây là mô hình đòi hỏi năng lực vận hành chuyên sâu, cường độ cao và tính nhất quán trong thời gian dài”, bà Olivia Wood, CEO Lotus Advisory Group nhấn mạnh.
