Các chuyên gia cùng đưa ra nhận định tâm lý yếu của nhà đầu tư chi phối xu hướng thị trường chứng khoán. Bài toán cần giải hiện nay là lấy lại niềm tin với nhà đầu tư, cần đưa ra ngay giải pháp để củng cố niềm tin để ngày mai nhà đầu tư có hành động như thế nào…
Cần đưa ra giải pháp để kết thúc câu chuyện trái phiếu
Ông Huỳnh Anh Tuấn, Tổng giám đốc CTCK Đông Á
Tôi cho rằng, tất cả nguyên do thị trường giảm quy lại vấn đề thông tin thị trường trái phiếu. Đây là thị trường “ầm ĩ” thời gian qua, chưa có dấu hiệu chấm dứt. Ban đầu thị trường này màu mỡ. Nhưng khi phát triển quá nóng, Chính phủ thấy có nhiều lỗ hổng cần minh bạch trở lại. Nhưng có thể thấy chúng ta phanh thị trường quá gấp làm cho hàng hoạt doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp bất động sản gặp khó khăn.
Trên thị trường chứng khoán, doanh nghiệp bất động sản chiếm tỷ trọng lớn, khoảng 15%, chỉ xếp sau ngân hàng. Thị trường bất động sản lại tác động tới loạt lĩnh vực khác. Vì vậy, nếu xét tổng dư nợ trái phiếu riêng bất động sản không phải quá lớn nhưng liên đới nhiều ngành nên khi bất động sản bị ảnh hưởng thì nhiều nhóm ngành liên quan bất động sản cũng tác động bị theo.
Ngoài việc lãi suất ngân hàng tăng, dòng tiền vốn rẻ không còn, nhà đầu tư thấy TTCK không đủ hấp dẫn nên rút tiền ra, thì USD tăng làm cho nhiều doanh nghiệp vay USD phải trích lập. Có thể kể đến HPG, MWG, ngoài trả lãi suất bằng USD còn phải chịu ảnh hưởng từ tỷ giá tăng.
VN-Index giảm từ hơn 1.500 điểm xuống vùng 950 điểm hiện nay chịu tác động bởi bức tranh nhiều góc độ chứ không chỉ riêng trái phiếu. Nhưng có thể thấy trái phiếu là tác nhân chính yếu.
Ngoài ra, TTCK bây giờ mới lộ rõ ra vấn đề, các “ông chủ” doanh nghiệp vay tiền từ CTCK bằng cách thế chấp cổ phiếu đang nắm giữ. Họ vay quá dễ dàng, các cổ phiếu giảm tác động dây chuyền lớn trên TTCK, đặc biệt là cổ phiếu bất động sản.
Khi xảy ra việc các CTCK dự đoán nhóm bất động sản chịu ảnh hưởng lớn, dòng tiền khó tới đầu quý 1/2023 nên CTCK bóp margin từ nhóm này. Các CTCK đồng loạt cắt margin theo. Chính vì vậy các “ông chủ” doanh nghiệp không xoay sở dòng tiền kịp. Nếu như các năm trước, dòng tiền doanh nghiệp cuối năm khá tốt, năm nay như là năm hạn của bất động sản. Bởi bản thân ngân hàng cũng siết, đầu ra của bất động sản đóng băng dẫn đến dòng tiền bị tắc.
Trên sàn, có những cổ phiếu bất động sản rớt từ 80 ngàn xuống còn hơn 20 ngàn. Cho dù những cổ phiếu trong ngành tốt thì nhà đầu tư vẫn so sánh. Họ có thể bán cổ phiếu đang có giá 40 ngàn để canh mua vào cổ phiếu đã giảm về còn 20 ngàn. Như vậy cả làng cổ phiếu bất động cùng bị kéo xuống.
Có điểm quan trọng khác, cổ phiếu cũng là tài sản đảm bảo, cho nên khi cổ phiếu trên sàn bị CTCK cắt margin khiến giá cổ phiếu rớt. Theo đó giá tài sản đảm bảo cho phát hành trái phiếu cũng giá. Đơn vị làm phát hành thì yêu cầu các ông chủ doanh nghiệp bổ sung tài sản. Như trường hợp DIG thế chấp 55 triệu cổ phiếu, giá cổ phiếu rớt mạnh nên doanh nghiệp bị yêu cầu bổ sung thêm tài sản thế chấp. Tôi cho rằng còn nhiều đơn vị khác rơi vào tình trạng như vậy.
Hệ lụy của thị trường, hiện các lãnh đạo doanh nghiệp dễ dàng vay tiền không đưa ra các giải pháp chống rủi ro khi tắc dòng tiền bây giờ là bài toán rất rõ. Một ngành giảm quá sâu ảnh hưởng dây chuyền nên thị trường giảm sâu.
Nhiệm vụ lớn của nhiều doanh nghiệp hiện nay lo xoay sở dòng tiền nhiều hơn là triển khai sản xuất kinh doanh. Những doanh nghiệp làm ăn đàng hoàng, chất lượng tài sản tốt cũng bị ảnh hưởng.
Bây giờ chúng ta cần phải phanh lại. Cần phân loại rõ những doanh nghiệp nào được định nghĩa là đàng hoàng, doanh nghiệp nào không đàng hoàng? Tức là cần nhanh chóng đưa ra giải pháp để kết thúc câu chuyện trái phiếu hiện nay.
Tổng dư nợ trái phiếu hiện nay so với toàn bộ dư nợ thì tỷ trọng là thấp, không có gì đáng lo ngại. Lo ngại lớn là tài sản thế chấp nằm ở cổ phiếu nhiều. Mà cổ phiếu giảm giá tốc độ như hiện nay thì loay hoay không có bài toán giải quyết.
Chúng ta bắt mạch được lý do TTCK giảm là do tâm lý nhà đầu tư. Chơi chứng khoán là dựa vào gì? Dựa vào niềm tin, kỳ vọng. Bây giờ không có niềm tin, không có kỳ vọng thì tâm lý nhà đầu tư xấu. Vậy bài toán cần giải hiện nay là lấy lại niềm tin với nhà đầu tư.
Chúng ta cần đưa ra ngay giải pháp để củng cố niềm tin để ngày mai nhà đầu tư có hành động như thế nào. Thực tế hiện nhà đầu tư không muốn bán, nhưng giá ngày nào cũng giảm thì họ khó giữ cổ phiếu, phải bán để cắt lỗ, thậm chí họ không bán thì CTCK cũng cắt lỗ.
Một trong những giải pháp trong tầm tay đó là làm minh bạch thị trường phái sinh. Thị trường phái sinh đang là thị trường quá rủi ro, tác động quá lớn tới thị trường cơ sở. Trong khi thị trường cơ sở mới là nền tảng, thông qua đó doanh nghiệp huy động vốn từ cổ phiếu, trái phiếu. Thị trường cơ sở bây giờ đang là công cụ, thị trường phái sinh mới là chính. Nếu không nuôi thị trường cơ sở mà lại nuôi thị trường phái sinh thì không còn ý nghĩa. Phái sinh là công cụ phòng ngừa rủi ro nhưng thực tế lại quá rủi ro.
Giải pháp có thể làm là gì? Tôi cho rằng, chúng ta có thể tăng tỷ lệ ký quỹ trên phái sinh. Điều này sẽ hạn chế thành phần tham gia, người tham gia ít thì khả năng thao túng giảm, ít tác động tới thị trường cơ sở.
Đáy VN-Index ở quanh đây
Ông Trương Hiền Phương, Giám đốc cấp cao, CTCK KIS Việt Nam
Thị trường chứng khoán hiện nay có sự không ổn định. Theo tôi đến từ yếu tố tâm lý nhà đầu tư là nhiều. Những vấn đề tiêu cực có thể gây quan ngại tới thị trường thì đã xảy ra, như nỗi lo lạm phát, các giải pháp chống lạm phát dễ dẫn đến suy thoái đã nhắc nhiều; Fed tăng lãi suất, NHNN cũng đã tăng lãi suất, ngân hàng trong nước cũng đã tăng lãi suất theo, hay câu chuyện TPDN gặp nhiều khó khăn, đáo hạn trái phiếu vài chục ngàn tỷ… các vấn đề này đã xảy ra, thời gian cũng tính bằng tuần, thậm chí là tháng. Tuy nhiên thị trường cứ tiếp tục mong manh, lúc tăng lúc giảm và những phiên giảm thì sâu, mạnh, có tính chất bán tháo, hoảng loạn.
Vấn đề của thị trường bây giờ là tâm lý nhà đầu tư. Ví dụ nhà đầu tư lo ngại vài doanh nghiệp, lãnh đạo doanh nghiệp bị bán giải chấp cổ phiếu. Cá nhân tôi thấy điều đó là bình thường, điều này diễn ra từ lâu chứ không mới. Nói chung nếu nói lý do để trở thành câu chuyện căng thẳng, lo lắng và cho rằng thị trường vào giai đoạn xấu thì tôi thấy không thuyết phục.
Hiện thị trường đang trong một diễn biến mong manh, mang đậm yếu tố tâm lý nhà đầu tư. Khi thị trường có thông tin tốt lại phản ứng yếu, trong có thông tin xấu hoặc họ suy luận là không tốt lại phản ứng một cách mạnh mẽ.
Tôi cũng thấy có vẻ dấu hiệu có khuynh hướng bán xuống, tận dụng đầu tư bên thị trường phái sinh. Cụ thể, những phiên gần đây, những phiên giảm biến động từ khung giờ 14h15 trở đi, tức khoảng 30 phút giao dịch cuối tính giá bình quân hợp đồng phái sinh.
Tôi nghĩ thị trường tuần mới có khuynh hướng tích cực hơn. VN-Index sẽ có những phiên tăng điểm nhiều hơn, bởi sự hỗ trợ từ một số yếu tố.
Thứ nhất, lạm phát tại Mỹ cho thấy dấu hiệu chững lại. Tuyên bố của Fed cho thấy tốc độ tăng lãi suất sẽ có khuynh hướng giảm dần về độ tăng, quãng thời gian.
Thời gian gần đây, tín hiệu cho thấy NHNN chưa tăng lãi suất trong thời gian sắp tới, tỷ giá trên thị trường tự do giảm, lãi suất qua đêm cũng giảm… Đây là tín hiệu tốt cho thị trường tiền tệ, tài chính. Theo đó mang tới làn gió tích cực cho thị trường chứng khoán.
Thứ ba, khối ngoại quay lại mua ròng mạnh trong những phiên gần đây. Đặc biệt tuần qua có phiên họ mua ròng hơn 2.500 tỷ. Chứng tỏ khối này đang tin tưởng nhiều vào tiềm năng tăng trưởng của nền kinh tế cũng khả năng tăng điểm trở lại của thị trường chứng khoán Việt nên giải ngân liên tục. Thông qua động thái mua ròng mạnh của họ cho thấy định giá thị trường Việt hiện quá rẻ, hấp dẫn.
Tôi nghĩ rằng với những thông tin trên có thể giúp nhà đầu tư mạnh dạn giải ngân vào thị trường.
Cuối cùng những thông tin mang tính tiêu cực như xử phạt, xử lý cá nhân cũng đã ra, không còn gì mới lạ, cũng đã thẩm thấu trong thời gian qua.
Có thể thấy, những thông tin gây hoang mang cho nhà đầu tư giảm dần, trong khi những thông tin tích cực hiện hữu, rõ nét hơn. Tôi cho rằng, dòng tiền thông minh bắt đầu quay trở lại cân nhắc giải ngân trong tuần mới, tích lũy dần cổ phiếu với vùng giá rẻ, tìm kiếm cơ hội được mua cổ phiếu tốt với giá cực kỳ hợp lý hiện nay, tạo lợi nhuận tốt hơn trong tương lai. Đây là tuần giải ngân nhiều, mang hướng tích cực.
Chính xác đâu là đáy thì không ai có thể xác định được. Nhưng ở vùng này, tôi xác nhận có thể là vùng đáy, giá nhiều cổ phiếu đã ở vùng thấp hơn thời gian dịch COVID diễn ra, kể cả vùng đỉnh dịch. Thị trường đã bắt đầu vào xu hướng giảm điểm từ tháng 4 đến nay kéo dài 8 tháng, so những biến cố của nhiều năm trước như sự kiện biển Đông, vụ án bầu Kiên thì thị trường cũng không giảm sâu, dài.
Với giai đoạn giảm vừa rồi, có thể nói đáy VN-Index ở quanh đây. Việc thị trường xác lập đáy hay không là phụ thuộc vào tâm lý của nhà đầu tư. Nếu họ mạnh dạn giải ngân, tâm lý tích cực thì đây là vùng đáy. Nếu họ vẫn hoang mang, lo sợ, nghe theo lời đồn tiêu cực, có chủ đích, bán cổ phiếu bất chấp thì không thể xác định được đâu là đáy.
Tuy nhiên, tôi cho rằng vùng giá này đã vào vùng đáy, đã quá hấp dẫn để mua tích lũy cổ phiếu, như một dạng tích lũy tài sản.
