Trong một diễn biến đầy bất ngờ tại Hội nghị thường niên lần thứ 56 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos (Thụy Sĩ) ngày 21/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ rút lại lời cảnh báo áp thuế quan lên hàng hóa các nước châu Âu và loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để tiếp quản Greenland.
Phát biểu bên lề WEF, ông Trump cho biết Mỹ và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã hình thành “khuôn khổ” cho một thỏa thuận tương lai liên quan Greenland và rộng hơn là toàn bộ khu vực Bắc Cực. Trên mạng xã hội Truth Social, ông nói “dựa trên sự hiểu biết này”, Nhà Trắng sẽ không triển khai các mức thuế dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/2.
Trước đó, ông Trump từng cảnh báo áp thuế tăng dần đối với hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ từ 8 quốc gia châu Âu gồm Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Hà Lan và Phần Lan, trong bối cảnh căng thẳng xoay quanh Greenland leo thang.
Sau cuộc gặp Tổng thư ký NATO Mark Rutte tại Davos, ông Trump nói các đồng minh phương Tây ở Bắc Cực có thể đạt một thỏa thuận mới về hòn đảo chiến lược với khoảng 57.000 dân. Theo ông, thỏa thuận này có thể đáp ứng mong muốn của Mỹ về hệ thống phòng thủ tên lửa “Vòm Vàng” và tiếp cận các khoáng sản quan trọng, đồng thời ngăn chặn tham vọng của các cường quốc khác tại Bắc Cực. Ông Trump nhấn mạnh đây là “một thỏa thuận mà mọi người đều rất hài lòng”, mang tính “dài hạn”, liên quan đến “an ninh và khoáng sản”.
Về phần mình, Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết, trong trao đổi với ông Trump, vấn đề chủ quyền – Greenland có tiếp tục thuộc Đan Mạch hay không – không được đưa ra bàn thảo. Trả lời phỏng vấn trên Fox News, ông Rutte nói Tổng thống Trump tập trung vào việc làm thế nào bảo vệ khu vực Bắc Cực rộng lớn – nơi “đang thay đổi” và các cường quốc khác “ngày càng hiện diện”. Một phát ngôn viên NATO cũng cho hay các cuộc đàm phán giữa Đan Mạch, Greenland và Mỹ sẽ tiếp tục. Tuy nhiên, phía NATO chưa nêu thời gian và địa điểm cụ thể.
Trong khi ông Trump nói về một “khuôn khổ thỏa thuận”, các nhà lãnh đạo Đan Mạch vẫn tỏ ra thận trọng. Trên đài DR, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen nhấn mạnh, điều quan trọng là khép lại vấn đề Greenland với sự tôn trọng “toàn vẹn và chủ quyền” của Vương quốc Đan Mạch, cũng như quyền tự quyết của người dân Greenland. Ông cho biết đã trao đổi với Tổng thư ký NATO nhưng không tiết lộ chi tiết.
Sự thay đổi lập trường của ông Trump nhanh chóng tác động tới tâm lý nhà đầu tư: S&P 500 tăng 1,16%, ghi nhận mức tăng theo ngày mạnh nhất trong hai tháng. Trước đó, các bình luận cứng rắn về Greenland của ông Trump được cho là đã góp phần làm thị trường trải qua một phiên bán tháo mạnh.
Mặc dù một số nhà ngoại giao châu Âu cho rằng việc Tổng thống Trump “đổi giọng” phần nào giúp hạ nhiệt căng thẳng công khai giữa các đồng minh, nhưng diễn biến này chưa đồng nghĩa tranh chấp đã được giải quyết dứt điểm, nhất là khi vẫn chưa rõ “khuôn khổ thỏa thuận” mà ông Trump đề cập cụ thể bao gồm những điều khoản nào và có đáp ứng ra sao với các bên liên quan.
Theo kế hoạch, Tổng thống Trump còn có các hoạt động gặp gỡ bên lề WEF, trong đó có cuộc gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
