Mới đây, phát biểu tại Hội nghị triển khai Nghị quyết số 201, Quốc hội khóa 15 ngày 29/5/2025 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Thanh Hà cho biết, ngành ngân hàng đã xác định rõ vai trò trong việc triển khai chính sách tín dụng ưu đãi dành cho lĩnh vực nhà ở xã hội, bám sát chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các nghị quyết quan trọng như Nghị quyết số 33/NQ-CP và mới đây là Nghị quyết số 201/2025/QH15 được Quốc hội thông qua.
Ngay từ đầu năm 2025, NHNN đã ban hành Công văn số 55/NHNN-TD cho phép các ngân hàng thương mại (NHTM) tham gia chương trình cho vay nhà ở xã hội không tính dư nợ chương trình vào chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng hằng năm. Không dừng lại ở đó, NHNN còn liên tục điều chỉnh quy trình, thủ tục nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn.
Đặc biệt, NHNN đã phối hợp với Bộ Xây dựng tổ chức hơn 10 hội nghị để thúc đẩy triển khai chương trình, cùng hàng loạt văn bản chỉ đạo các chi nhánh ngân hàng tại địa phương phối hợp với chính quyền và chủ đầu tư tháo gỡ vướng mắc từng dự án cụ thể. Sự quyết liệt này phần nào cho thấy nỗ lực của ngành ngân hàng trong việc cụ thể hóa chủ trương từ trung ương xuống cơ sở.
Tính đến nay, có 9 ngân hàng thương mại (NHTM) đăng ký tham gia chương trình với tổng số tiền cam kết lên đến 145.000 tỷ đồng. Trong đó, NHNN đã 5 lần thông báo điều chỉnh lãi suất vay theo hướng giảm dần. Hiện nay, lãi suất cho vay là 6,6%/năm đối với chủ đầu tư và 6,1%/năm đối với người mua nhà, mức thấp hơn quy định tại Nghị định 100/2024/NĐ-CP.
Mặc dù vậy, tốc độ giải ngân vẫn chưa như kỳ vọng. Báo cáo cho thấy mới có khoảng 100 dự án trên toàn quốc được công bố tham gia chương trình, trong đó chỉ 53 dự án đã được tiếp cận vốn vay. Có 28 dự án không có nhu cầu vay, chủ yếu do chưa cần vốn hoặc đã tự huy động từ người mua. Phần còn lại đang trong quá trình thẩm định hoặc tiếp cận ngân hàng.
"Do thiếu hụt nguồn cung nhà ở xã hội, dẫn tới việc ngân hàng khó giải ngân dù đã sẵn sàng nguồn lực. Ngoài ra, nhiều địa phương vẫn chưa công bố danh mục dự án tham gia, hoặc công bố chậm, khiến việc phối hợp bị động, thiếu thông tin", Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà nêu nguyên nhân.
Về lãi suất ưu đãi, Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà cho biết, bên cạnh chương trình tổng thể theo Nghị quyết 33, một điểm sáng đáng chú ý là việc triển khai gói tín dụng riêng dành cho người trẻ dưới 35 tuổi mua nhà ở xã hội. Theo Công văn số 4290/NHNN-TD ngày 29/5/2025, chương trình này cho phép người trẻ được vay với lãi suất ưu đãi kéo dài trong 15 năm, trong đó 5 năm đầu được giảm 2% lãi suất so với mức thông thường, 10 năm tiếp theo giảm 1% so với lãi suất thông thường.
Chính sách này thể hiện sự ưu tiên của Nhà nước với đối tượng thanh niên đô thị, công nhân và người thu nhập trung bình thấp trong xã hội, góp phần giải quyết vấn đề an cư cho lực lượng lao động trẻ, vốn là trụ cột phát triển bền vững.
Dưới góc độ địa phương, ông Dương Đức Tuấn, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội bày tỏ cam kết đảm bảo đến năm 2030 đạt từ 100.000-120.000 căn nhà ở xã hội, đồng thời cho biết, thời gian tới Hà Nội chuẩn bị mặt bằng cho khoảng khoảng 1.000 ha đất, với 20 dự án quan trọng. Do đó, lãnh đạo Hà Nội kiến nghị là có thể triển khai dự án đầu tư công, chuẩn bị sẵn quỹ đất độc lập cho các dự án để phát triển để chủ động và tiết kiệm thời gian. Công tác giải phóng mặt bằng mất rất nhiều thời gian, thậm chí mất nhiều thời gian hơn so với các quy trình khác của dự án đầu tư xây dựng, do đó, đề nghị cần có những hướng dẫn cụ thể hơn.
Một số địa phương kiến nghị cho phép thực hiện khảo sát, đo đạc, đền bù giải phóng mặt bằng trước khi có quyết định chủ trương đầu tư, điều chưa được pháp luật hiện hành quy định rõ.
Liên quan đến vấn đề nhà ở xã hội, Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung cho biết, Bộ đang tích cực phối hợp với Bộ Xây dựng tham mưu Chính phủ ban hành văn bản hướng dẫn chung, đồng thời điều phối các giai đoạn hỗ trợ gồm: hỗ trợ nhà đầu tư, hỗ trợ xây dựng quỹ nhà và hỗ trợ người mua, đảm bảo nguồn tín dụng được thông suốt và hiệu quả. Đặc biệt, trong quá trình thực hiện, nhiều nội dung phát sinh từ thực tế cũng đang được xem xét điều chỉnh.
Về lãi suất, lãnh đạo Bộ Tài chính cho rằng, với cơ chế tài khóa hiện hành, việc ngân sách Nhà nước cấp bù lãi suất để các ngân hàng thương mại cho vay ưu đãi là giải pháp quan trọng. Bộ Tài chính sẽ chỉ đạo Ngân hàng phát triển phối hợp Ngân hàng Chính sách xã hội bảo đảm nguồn tín dụng. Bộ Tài chính đang tích cực tham gia nghiên cứu cơ chế bù lãi suất, quỹ hỗ trợ phát triển nhà ở và góp ý sửa đổi chính sách liên quan.
