“Đại hạ giá” loạt nợ xấu
Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank, mã STB) gần đây tiếp tục rao bán khoản nợ của Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Kim Kim Hoàn Mỹ, phát sinh theo hợp đồng tín dụng ký ngày 4/5/2010.
Tổng nghĩa vụ nợ của khoản vay này tính đến ngày 31/12/2019 là gần 474 tỷ đồng, song Sacombank chỉ đưa ra giá khởi điểm hơn 108 tỷ đồng, bằng khoảng 23% tổng nghĩa vụ nợ. Đây cũng là mức giá từng được ngân hàng này chào bán vào tháng 7/2024 nhưng không tìm được đối tác mua lại.
Theo thông tin từ Sacombank, tài sản bảo đảm cho khoản nợ là bất động sản tại số 21-23 Nguyễn Biểu, phường 1, quận 5, TP.HCM, khu đất được biết đến với tên gọi cao ốc Ngọc Khánh. Dự án được xây dựng trên khu đất diện tích 886m2, quy mô 18 tầng, bao gồm 2 tầng hầm, 3 tầng được bố trí làm trung tâm thương mại và các tầng còn lại là khu căn hộ.
Bên cạnh khoản nợ trên, Sacombank đang tiếp tục rao bán các khoản nợ trị giá hàng trăm tỷ đồng, thậm chí lên đến hơn 1.000 tỷ đồng kéo dài nhiều năm và từng được ngân hàng rao bán nhiều lần nhưng không tìm được người mua.
Trong đó, đáng chú ý nhất là khoản nợ của Công ty CP Kinh doanh Thủy hải sản Sài Gòn (APT) hình thành từ năm 2009. Tính đến ngày 8/1/2024, tổng nghĩa vụ nợ của khoản nợ này là gần 1.768 tỷ đồng, bao gồm gần 530 tỷ đồng nợ vốn, hơn 823 tỷ đồng lãi trong hạn và trên 415 tỷ đồng lãi quá hạn.
Khoản nợ này từng được rao bán hồi tháng 8/2024 ở mức giá khởi điểm 846,1 tỷ đồng, đến tháng 12 cùng năm giảm xuống 449,7 tỷ đồng, rồi tiếp tục giảm xuống 327,8 tỷ đồng vào tháng 3/2025 và gần đây đã hạ giá còn 317 tỷ đồng, khoảng 18% tổng giá trị khoản nợ và xấp xỉ 60% dư nợ gốc.
Cùng với đó, Sacombank cũng rao bán khoản nợ của Công ty CP Địa ốc Vạn Phát, phát sinh theo hợp đồng tín dụng ký năm 2012 cùng các phụ kiện hợp đồng. Tài sản bảo đảm cho khoản vay là 40 triệu cổ phiếu của Công ty CP Bất động sản Đô Thành.
Tính đến ngày 27/4/2021, tổng giá trị khoản nợ là hơn 596 tỷ đồng, trong đó nợ gốc hơn 188 tỷ đồng và lãi trong hạn gần 408 tỷ đồng. Với khoản nợ này, Sacombank đưa ra giá khởi điểm là 189 tỷ đồng, chỉ bằng khoảng 1/3 tổng giá trị khoản nợ.
Ngoài ra, ngân hàng còn rao bán khoản nợ của Doanh nghiệp Tư nhân Thương mại Vận tải Lan Anh (nay là Công ty CP Đầu tư Sài Gòn TPP) theo hợp đồng tín dụng ký vào năm 2009 với tổng dư nợ 194 tỷ đồng (tính đến ngày 20/5/2020). Giá khởi điểm là hơn 93 tỷ đồng, chưa bằng một nửa tổng dư nợ.
Sacombank cũng đang tìm đối tác mua lại khoản nợ từ năm 2009 của Công ty CP Ngọc Sương, đơn vị vận hành chuỗi nhà hàng Ngọc Sương. Sau nhiều lần tổ chức đấu giá bất thành, hiện ngân hàng đang rao bán khoản nợ này với giá khởi điểm 49 tỷ đồng, chỉ tương đương 40,5% tổng giá trị khoản nợ 121 tỷ đồng (tính đến ngày 30/6/2019).
Áp lực xử lý nợ xấu, thu hồi vốn
Việc Sacombank liên tục hạ giá và đẩy nhanh tiến độ bán nợ được đánh giá là một phần trong chiến lược tăng tốc xử lý nợ xấu kéo dài nhiều năm, nhằm giải phóng tài sản bảo đảm, thu hồi vốn, cải thiện chất lượng tài sản. Song điều này cũng cho thấy áp lực xử lý các khoản nợ tồn đọng kéo dài nhiều năm của ngân hàng này vẫn đang rất lớn, nhất là khi nợ có khả năng mất vốn (nợ nhóm 5) có sự chuyển biến tăng mạnh qua các năm.
Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2025 của Sacombank, 3 nhóm nợ xấu (nhóm 3: nợ dưới tiêu chuẩn, nhóm 4: nợ nghi ngờ, nhóm 5: nợ có khả năng mất vốn) tại ngày 30/9/2025 đang ở mức 16.664 tỷ đồng, tăng hơn 3.700 tỷ đồng, tương đương tăng 28,6% so với con số 12.955 tỷ đồng ghi nhận hồi đầu năm. Trong năm 2024, nợ xấu của Sacombank cũng tăng từ 10.983 tỷ đồng vào đầu năm lên 12.955 tỷ đồng vào cuối năm.
Riêng nợ xấu nhóm 5 của ngân hàng đã tăng từ mức 4.900 tỷ đồng vào cuối năm 2023, lên 8.869 tỷ đồng vào cuối năm 2024 và lên 11.511 tỷ đồng tính đến cuối quý III/2025.
Trong báo cáo gần đây, SSI Research cho rằng, chất lượng tài sản của Sacombank suy giảm chủ yếu do nợ xấu đến từ nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) gia tăng, đặc biệt là các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Trong quý III/2025, ngân hàng đã trích lập khoảng 4.600 tỷ đồng dự phòng, phần lớn được bù đắp bởi 3.500 tỷ đồng hoàn nhập dự phòng từ khoản thu còn lại liên quan đến bán khu công nghiệp Phong Phú. Việc tăng trích lập dự phòng đã nâng tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LCR) lên 93,3% tại thời điểm cuối quý III/2025 (so với 75,4% tại cuối quý II/2025).
Theo nhóm phân tích của SSI Research, áp lực dự phòng của Sacombank sẽ tiếp tục duy trì trong quý IV/2025 do ngân hàng có thể sẽ phân loại lại dư nợ của Bamboo Airways (3.000 - 4.000 tỷ đồng) sang nợ nhóm 4.
SSI Research dự báo với áp lực chi phí dự phòng năm 2025 tăng mạnh lên 4.100 tỷ đồng (tăng 108% so với cùng kỳ) nhiều khả năng lợi nhuận năm nay của Sacombank sẽ ghi nhận kết quả thấp hơn kỳ vọng (đạt khoảng 12.900 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế). Điều này khiến phần lợi nhuận đột biến từ thương vụ Phong Phú không còn tạo được đột phá rõ rệt cho kết quả năm 2025.
Sang năm 2026, nhóm phân tích dự báo chi phí dự phòng của Sacombank tiếp tục duy trì ở mức cao khi đẩy mạnh xử lý nợ xấu. Theo đó, chi phí dự phòng dự kiến ở mức 6.100 tỷ đồng (tăng 47,6% so với năm 2025), tương ứng chi phí tín dụng khoảng 0,93%. Với 60% danh mục cho vay thuộc doanh nghiệp nhỏ và vừa, bán lẻ - hai phân khúc phục hồi chậm, NIM dự báo giảm nhẹ 7 điểm cơ bản xuống 3,59%. Ngoài ra, với việc không có thu nhập bất thường nào từ các khoản thu ngoài lãi, lợi nhuận trước thuế năm 2026 của nhà băng dự báo tăng nhẹ 9% so với cùng kỳ lên 14.000 tỷ đồng.
SSI Research kỳ vọng Sacombank sẽ nhận được phê duyệt cuối cùng từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) về việc xử lý 32,5% cổ phần tại VAMC trong nửa cuối 2026. Trong kịch bản cơ sở, nhóm phân tích giả định Sacombank sẽ thu hồi khoảng 12.000 tỷ đồng từ việc bán vốn này - phù hợp với kế hoạch của ban lãnh đạo, qua đó đủ bù đắp phần gốc và lãi lũy kế.
VCBS gần đây cũng nhận định điểm rơi lợi nhuận của Sacombank sẽ vào năm 2026 với triển vọng xử lý thành công một số khoản nợ lớn, bao gồm: phương án đấu giá 32,5% cổ phiếu VAMC đang được trình lên NHNN chờ phê duyệt, triển vọng thực hiện từ giữa 2026 và dự kiến trong nửa cuối năm 2026, ngân hàng có thể xử lý dứt điểm khoản nợ của Bamboo Airways với dư nợ 3.000 - 4.000 tỷ đồng và ghi nhận lợi nhuận vào thu nhập bất thường.
Trong khi đó, Chứng khoán Vietcap cho rằng những thay đổi trong ban điều hành của Sacombank gần đây, nhất là sự tham gia của ông Nguyễn Đức Thụy có thể báo hiệu sự đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu và tiến độ bán vốn.
Trước đó, tại buổi gặp gỡ nhà đầu tư quý III/2025, Sacombank cho biết quy trình phê duyệt bán vốn có thể lùi sang nửa cuối năm 2026. Tuy nhiên, việc bổ nhiệm ông Nguyễn Đức Thụy làm Quyền Tổng Giám đốc được Vietcap đánh giá có thể là tín hiệu tích cực, với khả năng giao dịch bán vốn hoàn tất sớm hơn kế hoạch. Nguồn tiền thu về sớm sẽ giúp củng cố vốn tự có, hỗ trợ tăng trưởng tín dụng và giảm chi phí huy động, từ đó cải thiện tâm lý nhà đầu tư cá nhân.
