Hàng loạt "ông lớn" trong ngành điện mặt trời Trung Quốc như TCL Zhonghuan, Trina Solar, Longi Green Energy, JA Solar và Tongwei vừa dự báo khoản lỗ lên đến 38,4 tỷ nhân dân tệ (5,5 tỷ USD) trong năm 2025. Con số này vượt qua cả kỷ lục thua lỗ 33,5 tỷ nhân dân tệ của năm 2024.
Dự báo này cho thấy thách thức ngày càng lớn trong nỗ lực kiểm soát cạnh tranh giá khốc liệt trong chiến dịch "anti-involution" (chống tự huỷ do cạnh tranh quá mức) mà chính phủ Trung Quốc đang theo đuổi.
Theo hồ sơ gửi sàn chứng khoán, chỉ riêng Tongwei đã dự kiến khoản lỗ từ 9 đến 10 tỷ nhân dân tệ, mức cao nhất trong ngành. Nguyên nhân chính được chỉ ra là tình trạng dư cung trầm trọng do cuộc đua tăng công suất sản xuất quá nhanh trong khi cầu thị trường chưa bắt kịp.
Tính đến cuối tháng 11/2025, tổng công suất lắp đặt điện mặt trời tại Trung Quốc đã đạt 1,16 terawatt, tăng gần 42% so với cùng kỳ năm trước, theo số liệu của Cơ quan Quản lý Năng lượng Quốc gia Trung Quốc. Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng ấn tượng này là một cơn bão dư thừa công suất đang âm ỉ lan rộng.
JA Solar thừa nhận cạnh tranh trong ngành tiếp tục gia tăng do sản lượng cao ở tất cả các phân khúc chính của chuỗi giá trị quang điện. Không chỉ dừng lại ở thị trường nội địa, các công ty Trung Quốc còn phải đối mặt với rào cản thương mại quốc tế ngày càng siết chặt.
Mỹ đã áp thuế nhập khẩu đối với các tấm pin và tấm pin năng lượng mặt trời từ các quốc gia Đông Nam Á, nơi nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đặt nhà máy để né thuế.
Song song đó, giá nguyên vật liệu thiết yếu như bạc và silicon tăng vọt cũng khiến biên lợi nhuận thu hẹp đáng kể. Chẳng hạn, giá bạc, thành phần không thể thiếu trong sản xuất tế bào quang điện, đã vượt 90 USD/ounce, đánh dấu mức cao nhất trong nhiều năm. Trina Solar thừa nhận chi phí nguyên liệu tăng quá nhanh đã ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận của mảng mô-đun.
Trước tình hình khó khăn, một số doanh nghiệp đang bắt đầu có những động thái hợp tác và tái cấu trúc để cắt giảm áp lực. Vào tháng 12, Tongwei và một số công ty khác thành lập một doanh nghiệp mới được cho là nhằm hợp nhất chuỗi cung ứng silicon thượng nguồn, nhằm kiểm soát sản lượng và ngăn chặn sự lao dốc giá cả.
Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình "liên minh ngành" này vẫn còn bỏ ngỏ. Theo hãng nghiên cứu Gavekal, việc phối hợp sản lượng giữa các công ty rất khó duy trì vì "một số doanh nghiệp có thể sẽ phá vỡ cam kết nếu giá tăng trở lại."
Trong một dấu hiệu khác cho thấy xu hướng tập trung hóa ngành, TCL Zhonghuan đã công bố kế hoạch mua lại Das Solar, một công ty sản xuất tấm pin đang gặp khó khăn, được hậu thuẫn bởi một quỹ đầu tư nhà nước ở thành phố Khúc Châu (tỉnh Chiết Giang).
Bộ Tài chính Trung Quốc trong tháng 1 đã thông báo chấm dứt chính sách hoàn thuế xuất khẩu đối với sản phẩm quang điện từ ngày 1/4/2026. Mục tiêu là hạn chế xu hướng bán phá giá và giảm rủi ro xung đột thương mại quốc tế.
Các chuyên gia tại Soochow Securities cảnh báo rằng, dù các công ty đã có cam kết cắt giảm sản lượng trong quý I, mùa thấp điểm truyền thống của ngành, nhưng việc thực thi sẽ là một bài toán khó. Nhu cầu yếu và nguy cơ tồn kho tăng cao có thể tiếp tục tạo áp lực cho toàn ngành.
Theo Nikkei Asia
