Trước thềm Diễn đàn Đầu tư Năng lượng châu Phi (IAE) 2026 tại Paris (Pháp), một làn sóng dịch chuyển chiến lược đầu tư từ các cơ quan xuất khẩu tín dụng châu Âu (ECA) và những định chế tài chính phát triển (DFI) của khối này đang làm thay đổi cách nhà đầu tư nhìn nhận rủi ro khi rót vốn vào các dự án dầu khí và năng lượng châu Phi.
Sự thay đổi này được minh chứng rõ nét qua khả năng cấu trúc linh hoạt các thương vụ mới, nơi dòng vốn châu Âu đóng vai trò "chất xúc tác". Tại Bờ Biển Ngà, dự án điện Mặt trời Bondoukou 50 MW đã hoàn tất cấu trúc vốn nhờ sự kết hợp giữa bảo lãnh rủi ro từ các ngân hàng phát triển Hà Lan (FMO), Đức (DEG) và những khoản cho vay thương mại. Tại Senegal và Mauritania, các ECA vẫn duy trì sự hiện diện mạnh mẽ trong những dự án xử lý khí và hạ tầng LNG, đồng thời quan tâm đặc biệt đến các dự án cảng biển và hạ tầng “trung nguồn” (vận chuyển, lưu trữ) gắn liền với thương mại khu vực.
Đáng chú ý, một xu hướng mới đang trỗi dậy mạnh mẽ là việc huy động vốn tư nhân cho những hạ tầng quy mô lớn. Tại Uganda, khu vực tư nhân đang dẫn đầu nỗ lực huy động khoảng 2 tỷ USD cho nhà máy lọc dầu và hệ thống kho cảng liên quan đến mỏ dầu hồ Albert. Sự chuyển dịch này cho thấy niềm tin của thị trường vào tính khả thi thương mại của các dự án “trung nguồn” đã tăng lên đáng kể, giảm bớt sự phụ thuộc vào ngân sách quốc gia vốn đang chịu nhiều áp lực.
Kết quả của những chuyển biến này là nhờ sự thay đổi tư duy từ các định chế tài chính hàng đầu như COFACE (Pháp), FMO (Hà Lan) hay DEG (Đức). Những tổ chức này đang chuyển từ mô hình viện trợ ưu đãi thuần túy sang cấu trúc “tài chính pha trộn” (blended finance) mang tính thương mại cao. Công cụ này hiện được áp dụng rộng rãi cho cả dầu khí và hạ tầng logistics xuyên biên giới – những nơi có tiềm năng xuất khẩu rõ ràng.
Bên cạnh dòng vốn bên ngoài, những nỗ lực cải tổ đáng kể tại nhiều nước châu Phi cũng đang tạo ra lực cộng hưởng trong đầu tư. Angola đã thu hút thêm dòng tiền nhờ những cải cách thuế và tài khóa quyết liệt trong ngành dầu khí, trong khi Đạo luật Công nghiệp Dầu khí của Nigeria tiếp tục cung cấp một khung pháp lý ổn định, củng cố niềm tin cho các nhà đầu tư dài hạn. Sự giao thoa giữa chính sách hỗ trợ từ châu Âu và môi trường quản trị được cải thiện tại châu Phi đang biến những rủi ro vốn có thành những cơ hội hiện hữu.
Tất cả những xu hướng tích cực này sẽ được phản ánh rõ nét tại Diễn đàn IAE 2026 tại Paris, nơi chính phủ các nước châu Phi, các ECA, DFI và khối tư nhân trực tiếp kết nối để hiện thực hóa những dự án phát triển năng lượng và hạ tầng xuyên quốc gia.
