Mặc dù thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp bởi FTSE trong kỳ Interim review tháng 3 năm nay. Tuy nhiên, nhà đầu tư nước ngoài vẫn tiếp tục duy trì xu hướng bán ròng, kể từ thời điểm ra thông báo đến nay khối ngoại đã có 5 tuần bán ròng liên tiếp với giá trị hơn 20.888 tỷ đồng.
Trao đổi tại chương trình Talk show Phố Tài chính (The Finance Street Talk show) vừa diễn ra trên VTV8, TS. Trần Thăng Long, Phó Tổng Giám đốc, Công ty CP Chứng khoán BIDV (BSC) cho biết, việc này đến từ nhiều nguyên nhân.
Thứ nhất là phản ứng phòng thủ “risk off” diễn ra trên toàn cầu không chỉ riêng tại thị trường Việt Nam. Cuộc xung đột địa chính trị giữa Mỹ/Israel với Iran, thêm vào đó, chính sách thuế quan của Mỹ cũng khiến các nhà đầu tư quốc tế rút ròng và duy trì vị thế phòng thủ, hoặc tìm đến các tài sản an toàn hơn để trú ẩn.
Thứ hai là xu hướng chuyển dịch dòng vốn toàn cầu. Trong những năm gần đây, dòng vốn công nghệ dường như chiếm trọn tâm điểm. Dòng vốn ngoại tập trung đổ mạnh vào các quốc gia dẫn dắt làn sóng bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI) như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản hay Trung Quốc.
Thứ ba, khi thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng, theo nguyên tắc, các quỹ đầu tư vào thị trường cận biên buộc phải chủ động bán ra cổ phiếu Việt Nam để cơ cấu lại danh mục và quá trình bán thường sẽ diễn ra vào trước thời điểm chính thức chuyển đổi nâng hạng. Trong khi đó, các quỹ đầu tư vào thị trường mới nổi sẽ giải ngân sau khi quá trình chuyển đổi diễn ra và theo lộ trình từng giai đoạn.
Ngoài ra, ông Long cho biết nguyên nhân đến từ rào cản từ yếu tố “room ngoại”, dù theo luật pháp hiện hành đã cho phép mở room ngoại tối đa 100% cho các ngành nghề không hạn chế, nhưng trên thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn chủ động khóa room ở mức thấp vì lo ngại bị thâu tóm.
Tuy nhiên, nhìn vào bức tranh dài hạn, ông Long dự báo, khối ngoại sẽ bắt đầu quay trở lại giải ngân trong giai đoạn từ quý III, quý IV/2026. Kỳ vọng này đến từ việc quá trình chuyển đổi nâng hạng theo thông báo của FTSE sẽ bắt đầu diễn ra vào tháng 9/2026 và chia thành 4 chặng kéo dài đến hết tháng 9/2027.
“Cuối cùng là, kỳ vọng về việc Việt Nam được thêm vào Watchlist của MSCI trong giai đoạn năm 2026 - 2027, điều này sẽ là cú hích tâm lý thu hút dòng vốn của khối nhà đầu tư nước ngoài quay trở lại thị trường chứng khoán Việt Nam”, chuyên gia Chứng khoán BSC cho biết.
Về giải pháp phát triển thị trường để có sự tăng trưởng bền vững hơn, tạo sức hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước, theo chuyên gia BSC, một số giải pháp cần được cân nhắc thực hiện như: Về việc hoàn thiện khung pháp lý, việc cắt giảm thủ tục hành chính, đầu tiên là xem xét cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết 24/2026/NĐ-CP của Chính phủ trong việc đơn giản hóa, cắt giảm các thủ tục hành chính. Đồng thời, cần hoàn thiện khung pháp luật và nâng cao vai trò của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ trong hoạt động từ IPO, bảo lãnh phát hành, tư vấn niêm yết, tư vấn IR, quản trị công ty, ESG, tạo lập thị trường.
Ngoài ra, phải xem xét sửa đổi để tháo gỡ nút thắt về giới hạn tỷ lệ sở hữu nước ngoài (FOL) – đặc biệt sau khi FTSE Russell đã chính thức công bố lộ trình chuyển đổi nâng hạng lên phân loại lên Secondary Emerging market và nghiên cứu triển khai cơ chế phòng ngừa rủi ro tỷ giá cho nhà đầu tư nước ngoài khi tham gia thị trường;
Về việc nâng cấp cơ sở hạ tầng, công nghệ thông tin, triển khai các sản phẩm mới, chúng ta cần nâng cấp hệ thống KRX, hoàn thiện khung pháp lý cho mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và sớm thành lập đơn vị chuyên trách thực hiện chức năng này - yếu tố quan trọng để triển khai các sản phẩm mới trên thị trường. Bên cạnh đó, cần triển khai các sản phẩm như giao dịch trong ngày, bán chứng khoán chờ về, bán khống…
Về việc gia tăng thêm nguồn hàng hóa chất lượng cho thị trường, có thể sớm ban hành Nghị định mới hướng dẫn về hoạt động niêm yết, đăng ký giao dịch cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tiếp tục nghiên cứu, xây dựng các cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy hoạt động IPO, đăng ký giao dịch của các doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp Nhà nước có kế hoạch cổ phần hóa, thoái vốn trên thị trường.
Trong năm 2026, thị trường đang chờ những thương vụ IPO mới từ các tập đoàn lớn như DMX (MWG), Highland, CP food, HDS, HD Saison.
