Một hiện tượng trái chiều đang diễn ra trên thị trường chứng khoán: VN-Index vẫn được giữ nhịp bởi nhóm cổ phiếu lớn, nhưng phần đông cổ phiếu chưa thực sự hồi phục. Dòng tiền thận trọng, thanh khoản suy giảm và áp lực bán ròng của khối ngoại khiến thị trường thiếu động lực lan tỏa, tạo nên trạng thái “xanh vỏ, đỏ lòng”.
Ba yếu tố để chấm dứt trạng thái "cưa chân bàn"
Trao đổi về diễn biến này, ông Lương Duy Phước - Giám đốc Phân tích Chứng khoán Kafi cho rằng cần phân biệt rõ giữa “Index” và “Market”. Việc VN-Index duy trì ở vùng cao chưa phản ánh đầy đủ sức khỏe của toàn thị trường, bởi phần lớn mức tăng hiện nay đến từ một số nhóm cổ phiếu dẫn dắt như ngân hàng, Vingroup, trong khi nhiều cổ phiếu khác vẫn đang đi ngang hoặc điều chỉnh.
Một thị trường khỏe không được đánh giá chỉ qua việc chỉ số tăng mà cần nhìn vào khả năng tạo lợi nhuận cho số đông nhà đầu tư. Thanh khoản bình quân từ đầu năm 2026 duy trì quanh 26.000 tỷ đồng/phiên, thấp hơn đáng kể so với giai đoạn sôi động năm 2025, cho thấy dòng tiền lớn chưa sẵn sàng mua đuổi ở mặt bằng giá hiện tại mà vẫn chờ đợi thêm tín hiệu rõ ràng hơn từ kết quả kinh doanh và triển vọng vĩ mô. Bên cạnh đó, xu hướng bán ròng kéo dài của khối ngoại cũng phần nào ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư và hạn chế khả năng lan tỏa của dòng tiền.
Khác với giai đoạn đầu của chu kỳ tăng năm 2025 khi dòng tiền lan tỏa rộng trên nhiều nhóm ngành, thị trường hiện nay đang bước vào giai đoạn phân hóa cao hơn. Nhà đầu tư không còn nhiều khả năng kiếm lợi nhuận chỉ bằng việc mua theo xu hướng chung, mà sẽ cần tập trung nhiều hơn vào việc lựa chọn đúng doanh nghiệp.
Theo chuyên gia, để trạng thái “cưa chân bàn” chấm dứt, thị trường cần hội tụ ba yếu tố. Thứ nhất là tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp cần lan tỏa sang nhiều ngành thay vì chỉ tập trung ở một số nhóm dẫn dắt. Thứ hai, thanh khoản cần cải thiện cùng với độ rộng thị trường, thể hiện qua việc nhiều cổ phiếu hơn hình thành xu hướng tăng bền vững. Cuối cùng, sự trở lại của dòng vốn tổ chức và khối ngoại sẽ là yếu tố quan trọng giúp thị trường có thêm động lực.
Cơ hội có thể xuất hiện, nhưng đây không còn là giai đoạn “mua cả thị trường”
Về quan điểm “khi sự chán nản và bi quan lên cao có thể là lúc cơ hội xuất hiện”, chuyên gia cho rằng nhận định này về bản chất vẫn đúng bởi thị trường chứng khoán vận động theo chu kỳ của tâm lý và kỳ vọng.
Nhìn lại giai đoạn năm 2022, khi tâm lý nhà đầu tư xuống mức rất thấp và P/E thị trường lùi về vùng 9-10 lần, đó lại là thời điểm mở đầu cho một chu kỳ hồi phục mạnh sau đó. Điều này cho thấy cơ hội thường xuất hiện khi nhiều rủi ro đã được phản ánh vào giá.
Tuy nhiên, thị trường thường đi trước nền kinh tế. Vùng đáy thường hình thành khi những thông tin tiêu cực vẫn còn hiện hữu nhưng không còn xấu hơn kỳ vọng của nhà đầu tư. Ngược lại, nếu lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục bị điều chỉnh giảm hoặc các yếu tố vĩ mô chưa ổn định, trạng thái chán nản có thể kéo dài.
Trong bối cảnh hiện tại, quan điểm trên vẫn phù hợp nhưng cần được nhìn nhận theo hướng chọn lọc hơn. Đây không còn là giai đoạn “mua thị trường” mà là giai đoạn “mua doanh nghiệp”. Dòng tiền sẽ tập trung vào những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, tăng trưởng lợi nhuận rõ ràng và định giá đủ hấp dẫn.
Kết quả kinh doanh quý II sẽ là phép thử, câu chuyện nâng hạng cần nhìn dài hạn
Về các yếu tố có thể tác động đến xu hướng thị trường trong thời gian tới, chuyên gia Kafi cho rằng nhà đầu tư cần tiếp tục theo dõi sát các yếu tố vĩ mô như tăng trưởng GDP, chính sách tiền tệ, mặt bằng lãi suất và tốc độ tăng trưởng tín dụng.
Nếu nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng tích cực, lãi suất ổn định và tín dụng mở rộng theo đúng mục tiêu, đây sẽ là nền tảng hỗ trợ lợi nhuận doanh nghiệp và cải thiện khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư.
Ở góc độ doanh nghiệp, kết quả kinh doanh quý II sẽ là chất xúc tác quan trọng nhất trong ngắn hạn. Trong bối cảnh thị trường phân hóa, những doanh nghiệp duy trì được tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận sẽ tiếp tục thu hút dòng tiền, trong khi các doanh nghiệp không đạt kỳ vọng có thể chịu áp lực điều chỉnh. Theo chuyên gia, thị trường sắp tới có thể chuyển từ giai đoạn giao dịch dựa trên kỳ vọng sang giai đoạn định giá dựa trên kết quả kinh doanh thực tế.
Đối với câu chuyện nâng hạng, việc Việt Nam tiếp tục lỡ hẹn với MSCI không nên được nhìn nhận quá tiêu cực. MSCI và FTSE Russell là hai hệ thống đánh giá độc lập với bộ tiêu chí khác nhau, do đó việc chưa được MSCI nâng hạng không làm thay đổi triển vọng của lộ trình FTSE Russell.
Về dài hạn, việc nâng hạng không chỉ mang ý nghĩa thu hút dòng vốn ngoại mà còn góp phần cải thiện thanh khoản, mở rộng sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức quốc tế và tạo điều kiện để thị trường chứng khoán Việt Nam được định giá lại ở mặt bằng cao hơn.
