Doanh nghiệp khổ nhất Việt Nam vì đi vay bằng vàng: Từ khoản vay 103 tỷ thành nợ 2.449 tỷ cả gốc lẫn lãi không trả được

Khủng hoảng tài chính kéo dài của Công ty Cổ phần Kinh doanh Thủy hải sản Sài Gòn (mã chứng khoán: APT) bắt nguồn từ quyết định sử dụng công cụ nợ bằng vàng vào đầu năm 2009 tại Ngân hàng Phương Nam, nay đã sáp nhập vào Sacombank.

Thời điểm đó, công ty ký hợp đồng vay nợ gốc gồm tiền mặt và 5.833 lượng vàng SJC để bổ sung vốn lưu động. Tại thời điểm giải ngân, giá vàng thị trường chỉ ở mức khoảng 17,7 triệu đồng/lượng, tương đương giá trị quy đổi ban đầu của lượng vàng vay là hơn 103 tỷ đồng.

Tuy nhiên, nghĩa vụ trả nợ bằng hiện vật này đã kéo dài 17 năm mà chưa thể tất toán. Khi giá vàng SJC được đơn vị cho vay niêm yết ở mức 152,8 triệu đồng/lượng vào ngày 31/12/2025, số dư nợ gốc bằng vàng của công ty đã bị đẩy lên mức 891 tỷ đồng, tăng ròng 500 tỷ đồng chỉ riêng trong năm 2025.

Đại hội cổ đông 2026 của APT: lộ trình hủy giao dịch và phương án giải cứu

Hệ lụy từ khoản nợ phình to này đã trực tiếp dẫn đến những quyết định quan trọng tại Đại hội đồng cổ đông thường niên ngày 20/04/2026 vừa qua của doanh nghiệp. Theo các quy định sửa đổi có hiệu lực từ đầu năm 2026, doanh nghiệp đại chúng phải đảm bảo mức vốn chủ sở hữu thực dương từ 30 tỷ đồng trở lên.

Do vốn chủ sở hữu của APT tính đến cuối năm 2025 đang âm tới 2.619 tỷ đồng trên tổng vốn điều lệ thực góp 88 tỷ đồng, Đại hội đã chính thức thông qua lộ trình rà soát và chấp thuận thủ tục hủy tư cách công ty đại chúng vào năm 2027 nếu không thể khắc phục được trạng thái tài chính hiện tại.

Đà tăng mạnh của giá vàng đã phủ bóng lên những chuyển biến tích cực từ hoạt động sản xuất kinh doanh cốt lõi của doanh nghiệp. Trong năm tài chính 2025, doanh thu thuần của APT đạt 265 tỷ đồng, tăng trưởng 5,9% so với năm 2024.

Lợi nhuận trước thuế từ hoạt động sản xuất kinh doanh thuần túy đạt 13,3 tỷ đồng, tăng 100,2% so với kết quả 6,6 tỷ đồng của năm trước.

Dù vậy, việc đánh giá lại số dư khoản vay vàng cuối năm theo giá thị trường đã làm phát sinh khoản lỗ chênh lệch tỷ giá lên tới 1.056 tỷ đồng, chiếm hơn 90% tổng chi phí tài chính.

Hệ quả này khiến APT chịu mức lỗ sau thuế kỷ lục 1.153 tỷ đồng trong năm 2025, kéo tổng lỗ lũy kế chạm mốc 2.708 tỷ đồng.

Bảng cân đối kế toán của APT tính đến cuối năm 2025 phản ánh trạng thái mất an toàn nghiêm trọng khi tổng nợ phải trả đạt 2.814 tỷ đồng, cao gấp 32 lần vốn điều lệ. Nợ ngắn hạn chiếm đại đa số với 2.810 tỷ đồng, vượt xa quy mô tổng tài sản hiện có là 195 tỷ đồng.

Trong đó, nghĩa vụ quá hạn tại tổ chức tín dụng lên tới 2.749 tỷ đồng, bao gồm 994 tỷ đồng nợ gốc và 1.755 tỷ đồng nợ lãi vay tạm tính chưa bao gồm lãi phạt quá hạn.

Hiện tại, APT đang đối mặt với vụ kiện đòi phát mại tài sản từ Sacombank và vụ kiện đòi nợ lãi trị giá 24,7 tỷ đồng từ cổ đông lớn là Tổng công ty Thương mại Sài Gòn (Satra).

Bước sang năm 2026, ban điều hành APT đặt kế hoạch kinh doanh tương đối thận trọng do lo ngại tình trạng thiếu hụt nguồn vốn lưu động. Công ty đặt mục tiêu doanh thu thuần đạt 284 tỷ đồng, tăng trưởng 7,5% so với thực hiện năm 2025.

Tuy nhiên, chỉ tiêu lợi nhuận trước thuế từ hoạt động kinh doanh thuần túy dự kiến giảm 34,3%, xuống còn 8,8 tỷ đồng do áp lực chi phí sản xuất tăng và rủi ro một phần mặt bằng nhà xưởng có khả năng bị thu hồi.

Ban lãnh đạo APT thừa nhận khả năng trả các khoản nợ quá hạn hiện nằm ngoài năng lực tự có, phương án giải cứu duy nhất là phối hợp với ngân hàng để tìm kiếm đối tác mua lại nợ nhằm tái cấu trúc dòng vốn.