Hội đồng Cố vấn Kinh tế (CEA) thuộc Nhà Trắng ngày 10/10 đã công bố báo cáo dài 14 trang mang tên "Thực trạng ngành sản xuất Mỹ", đánh giá tình hình ngành sản xuất Mỹ trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump. Báo cáo cho rằng các chính sách thuế quan, ưu đãi đầu tư và khuyến khích đưa hoạt động sản xuất trở lại Mỹ đang hỗ trợ tăng trưởng việc làm, tiền lương, đầu tư xây dựng nhà máy và xuất khẩu hàng hóa.
Theo CEA, ngành sản xuất Mỹ tăng thêm 72.000 việc làm từ đầu năm 2026. Trong đó, lĩnh vực hàng hóa lâu bền tăng 101.000 việc làm, với ngành sản xuất kim loại tăng 21.000 việc làm và thiết bị vận tải tăng 17.000 việc làm. CEA đối chiếu kết quả này với hai năm cuối nhiệm kỳ của cựu Tổng thống Joe Biden, khi ngành sản xuất mất hơn 200.000 việc làm.
Số liệu do CEA tổng hợp từ Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), Hội đồng Dự trữ Liên bang, Cục Phân tích Kinh tế Mỹ, S&P Global và các thông báo đầu tư của doanh nghiệp, cho thấy ngành sản xuất mất trung bình 2.000 việc làm mỗi tháng trong năm 2023, 15.000 việc làm mỗi tháng trong năm 2024 và 9.000 việc làm mỗi tháng trong năm 2025. Sang năm 2026, ngành này chuyển sang tăng trung bình 8.000 việc làm mỗi tháng.
Về hoạt động sản xuất, chỉ số quản lý thu mua (PMI) ngành sản xuất Mỹ do S&P Global công bố đạt 55,9 điểm trong tháng 9/2026, mức cao nhất kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng. Theo báo cáo, ngành sản xuất đã ghi nhận 14 tháng liên tiếp mở rộng hoạt động.
* Tiền lương và nhu cầu tuyển dụng cải thiện
CEA cho biết tiền lương danh nghĩa của người lao động ngành sản xuất tăng 7,9% kể từ tháng 1/2025. Đối với nhóm lao động không giữ chức vụ quản lý, mức tăng đạt 9,2%. Sau khi điều chỉnh theo lạm phát, tiền lương thực tế của nhóm này tăng tương đương khoảng 2.486 USD/năm. Trong ngành xây dựng, mức tăng tương ứng đối với lao động không thuộc nhóm quản lý hoặc giám sát là 3.824 USD/năm.
Đối với toàn bộ lao động khu vực tư nhân, CEA ghi nhận tiền lương thực tế tính đến tháng 8/2026 tăng tương đương 791 USD/năm. Báo cáo so sánh con số này với mức giảm 2.938 USD trong 4 năm dưới chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden. Riêng lao động không giữ chức vụ quản lý trong ngành khai khoáng và khai thác gỗ ghi nhận mức tăng tiền lương thực tế tương đương 4.304 USD/năm.
Các chỉ báo tuyển dụng cũng cho thấy sự thay đổi. Số vị trí tuyển dụng trong ngành sản xuất tăng 25% trong một năm, trong khi số lao động tự nguyện nghỉ việc giảm 25%. Số giờ làm thêm tăng khoảng 5,3%.
Báo cáo đồng thời nhấn mạnh chính sách khấu trừ thuế đối với tiền làm thêm giờ. Hơn 29 triệu người Mỹ đã khai khoản khấu trừ này trong mùa khai thuế, với mức khấu trừ trung bình hơn 3.100 USD.
Trong lĩnh vực xây dựng, số việc làm thuộc nhóm xây dựng chuyên môn ngoài khu vực nhà ở tăng khoảng 111.000 kể từ khi ông Trump nhậm chức; tổng số việc làm trong toàn ngành xây dựng tăng khoảng 100.000. CEA nhận định hoạt động xây dựng nhà máy hiện nay có thể góp phần mở rộng năng lực sản xuất của Mỹ trong những năm tới.
* Doanh nghiệp mở rộng sản xuất, đầu tư nhà máy
Báo cáo dẫn một số trường hợp doanh nghiệp mở rộng hoạt động. Công ty Ketchie Inc. tại bang North Carolina tăng nhân sự 25% sau khi mua thêm máy móc chính xác. Công ty Jergens tại bang Ohio cho biết các ưu đãi khấu trừ đầu tư góp phần thúc đẩy kế hoạch mở rộng tại Illinois; 83% công nhân hưởng lương theo giờ của công ty hiện tự nguyện làm thêm.
Tại bang Washington, hãng đóng tàu nhôm Munson Boats khởi động lại kế hoạch mở rộng từng bị đình hoãn vào năm 2020. Dự án bổ sung 6.000 feet vuông diện tích sản xuất và dự kiến tạo thêm 15 việc làm. Trong khi đó, công ty Vermeer tại bang Iowa dự kiến đầu tư hàng triệu USD vào các trung tâm gia công máy móc và tuyển thêm từ 150-200 nhân viên.
Về đầu tư quy mô lớn, CEA cho biết các cam kết đầu tư được công bố tại Mỹ dưới thời chính quyền Tổng thống Trump đã vượt 11.000 tỷ USD, tập trung vào các lĩnh vực như chất bán dẫn, dược phẩm, ô tô và kim loại.
Trong số các dự án được nêu, Micron Technology cam kết đầu tư 250 tỷ USD vào các cơ sở sản xuất bộ nhớ điện tử tại Idaho, Virginia và New York. Apple công bố kế hoạch đầu tư 600 tỷ USD tại Mỹ. Hãng dược phẩm GSK công bố khoản đầu tư 30 tỷ USD cho nghiên cứu, phát triển và sản xuất, trong khi Gilead bổ sung 11 tỷ USD cho các nhà máy tại Mỹ. Stellantis cũng công bố chương trình đầu tư 13 tỷ USD, được mô tả là lớn nhất trong lịch sử công ty.
Các con số trên là những cam kết hoặc kế hoạch đầu tư được công bố, không đồng nghĩa toàn bộ vốn đã được giải ngân hoặc các dự án đã đi vào hoạt động.
* Sản lượng công nghiệp và xuất khẩu tăng
Theo số liệu của Hội đồng Dự trữ Liên bang Mỹ, sản lượng ngành bán dẫn và bảng mạch điện tử tăng 22% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng chế tạo xe thương mại tăng 16,1%, thiết bị vận tải hành khách tăng 11,2%, máy tính và sản phẩm điện tử tăng 8,7%.
Các lĩnh vực khác cũng ghi nhận mức tăng, gồm thiết bị quốc phòng và hàng không vũ trụ tăng 7,1%, máy móc công nghiệp tăng 6,3%, còn ngành hàng không và các thiết bị vận tải khác tăng 4,2%.
Dữ liệu tổng sản phẩm quốc nội cho thấy giá trị gia tăng của ngành sản xuất hàng hóa lâu bền tăng 8,3% trong quý II/2026 so với cùng kỳ năm trước; ngành sản xuất hàng hóa không lâu bền tăng 9,5%, trong khi ngành khai khoáng tăng 31%.
Đầu tư cố định tư nhân thực tế trong sáu tháng đầu năm 2026 tăng với tốc độ thường niên hóa 6,9%, cao hơn mức 3,8% của năm 2025 và 2,3% của năm 2024. CEA sử dụng số liệu này để nhấn mạnh xu hướng gia tăng đầu tư vào cơ sở sản xuất và trang thiết bị.
Trong lĩnh vực ngoại thương, xuất khẩu hàng hóa của Mỹ đạt mức kỷ lục theo tháng 220 tỷ USD vào tháng 4/2026. Trong tám tháng đầu năm, giá trị xuất khẩu hàng hóa tăng 15% so với cùng kỳ năm 2025 và cao hơn 20% so với cùng kỳ năm 2024.
Một số mặt hàng ghi nhận mức tăng xuất khẩu đáng kể, gồm máy tính tăng 46%, phụ kiện máy tính tăng 52%, chất bán dẫn tăng 26%, thiết bị viễn thông tăng 14%, máy bay dân dụng tăng 16% và động cơ máy bay dân dụng tăng 19%. Xuất khẩu nhôm tăng 34%, đồng tăng 25%, trong khi nhóm nguyên liệu và vật tư công nghiệp tăng 26%.
Ở chiều ngược lại, nhập khẩu tư liệu sản xuất, không bao gồm ô tô, tăng 39% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, nhập khẩu máy tính tăng 95%, chất bán dẫn tăng 84%, máy bay dân dụng tăng 66% và thiết bị khai khoáng chuyên dụng tăng 37%. Nhập khẩu hàng tiêu dùng giảm 20%.
CEA cho rằng diễn biến này phản ánh sự gia tăng nhập khẩu máy móc và thiết bị phục vụ sản xuất, đồng thời cho thấy sự thay đổi trong cơ cấu nhu cầu hàng hóa của Mỹ.
