Các nhà đầu tư thấy mình đang ở trong một thế giới mới và họ cần một bộ quy tắc mới.
Theo tờ The Economist, chỉ số S&P 500 của các cổ phiếu hàng đầu của Mỹ đã giảm gần 25% xuống mức thấp nhất trong năm nay, lấy đi hơn 10.000 tỷ USD giá trị thị trường. Trái phiếu chính phủ, thường là nơi trú ẩn khỏi cổ phiếu, cũng bị tác động nghiêm trọng, và đang hướng tới năm tồi tệ nhất kể từ năm 1949.
Tính đến giữa tháng 10/2022, danh mục đầu tư được phân chia theo tỷ lệ 60/40 giữa các quỹ trái phiếu và Bộ Tài chính Mỹ đã giảm nhiều hơn bất kỳ năm nào kể từ năm 1937. Trong khi đó, giá nhà đang giảm khắp nơi từ Vancouver đến Sydney, tiền điện tử Bitcoin đã sụp đổ, vàng không còn “lấp lánh” như trước. Chỉ riêng thị trường hàng hóa đã có một năm thuận lợi nhưng điều đó một phần là do các cuộc xung đột quân sự.
Cú sốc càng tồi tệ hơn vì các nhà đầu tư đã quen với lạm phát thấp. Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2009, các ngân hàng trung ương đã cắt giảm lãi suất trong nỗ lực vực dậy nền kinh tế. Khi lãi suất giảm và duy trì ở mức thấp, giá tài sản tăng mạnh và “thị trường giá lên mọi thứ” được duy trì.
Từ mức thấp nhất vào năm 2009 đến mức cao nhất vào năm 2021, chỉ số S&P 500 đã tăng gấp 7 lần. Các nhà đầu tư mạo hiểm đã viết những tấm séc lớn hơn bao giờ hết cho mọi hình thức khởi nghiệp. Các thị trường tư nhân trên khắp thế giới - vốn cổ phần tư nhân, cũng như tài sản, cơ sở hạ tầng và cho vay tư nhân - đã tăng gấp bốn lần về quy mô, lên hơn 10.000 tỷ USD.
Xu hướng thị trường đảo ngược trong năm nay đã được kích hoạt khi lãi suất tăng. Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) đã thắt chặt chính sách tiền tệ nhanh nhất kể từ những năm 1980, và các ngân hàng trung ương khác đã bị tụt lại phía sau. Tuy nhiên, nguyên nhân cơ bản là lạm phát đang bùng phát trở lại. Tại khắp các nền kinh tế tiên tiến, giá tiêu dùng đang tăng với tốc độ hàng năm nhanh nhất trong bốn thập kỷ.
Cách tiếp cận thị trường mới
Thời đại "tiền đắt" hơn này đòi hỏi một sự thay đổi trong cách các nhà đầu tư tiếp cận thị trường. Họ đang chạy đua để điều chỉnh các quy tắc mới.
Cụ thể, quy tắc đầu tiên là lợi nhuận kỳ vọng sẽ cao hơn. Khi lãi suất giảm trong những năm tăng trưởng của thập niên 2010, thu nhập trong tương lai đã được chuyển thành lãi vốn. Nhược điểm của giá cao hơn là lợi nhuận kỳ vọng thấp hơn. Theo tính đối xứng, khoản lỗ vốn năm nay có một tia sáng: Lợi nhuận thực tế trong tương lai sẽ tăng lên. Điều này dễ nắm bắt nhất bằng cách xem xét Trái phiếu chính phủ bảo vệ nhà đầu tư khỏi lạm phát (TIPS), có chỉ số đại diện cho lợi nhuận thực tế phi rủi ro. Năm ngoái, lợi suất của TIPS kỳ hạn 10 năm là âm 1% hoặc thấp hơn, nhưng hiện tại là khoảng 1,2%. Các nhà đầu tư nắm giữ những trái phiếu trong thời gian đó đã bị lỗ vốn nặng nề. Nhưng TIPS cao hơn có nghĩa là lợi nhuận thực tế cao hơn trong tương lai.
Rõ ràng, không có luật nào quy định rằng giá tài sản đã giảm rất nhiều không thể giảm thêm nữa. Thị trường đang tăng trong khi chờ đợi tín hiệu từ Fed về tốc độ tăng lãi suất. Một cuộc suy thoái ở Mỹ sẽ phá vỡ lợi nhuận và thúc đẩy một đợt tháo chạy khỏi các tài sản rủi ro, khiến giá cổ phiếu giảm xuống.
Tuy nhiên, như tỷ phú Warren Buffett đã từng lập luận, các nhà đầu tư tiềm năng nên vui mừng khi giá cổ phiếu giảm. Các nhà đầu tư lo lắng hoặc có thanh khoản kém mới bán cổ phiếu ở mức giá thấp, nhưng họ sẽ hối tiếc. Những người có kỹ năng và vốn sẽ tận dụng lợi nhuận kỳ vọng cao hơn và phát triển.
Quy tắc thứ hai là tầm nhìn của các nhà đầu tư đã bị rút ngắn. Lãi suất cao hơn đang khiến họ mất kiên nhẫn, vì giá trị hiện tại của các dòng thu nhập trong tương lai giảm xuống. Điều này đã giáng một đòn mạnh vào giá cổ phiếu của các công ty công nghệ vốn hứa hẹn những khoản lợi nhuận dồi dào trong tương lai xa, ngay cả khi mô hình kinh doanh của họ đang bắt đầu già cỗi. Giá cổ phiếu của 5 công ty công nghệ lớn nhất trong S&P 500, chiếm 1/5 vốn hóa thị trường, đã giảm 40% trong năm nay.
Khi quy mô nghiêng từ các công ty mới sang các công ty cũ, các mô hình kinh doanh mới đang dần “cạn kiệt” dòng vốn. Không phải mọi công ty non trẻ sẽ bị thiếu vốn, nhưng giá trị các tấm séc sẽ nhỏ hơn và sổ séc được sử dụng ít thường xuyên hơn. Các nhà đầu tư sẽ ít kiên nhẫn hơn đối với các công ty có chi phí trả trước cao và lợi nhuận xa vời. Nhà sản xuất xe điện Tesla đã thành công rực rỡ, nhưng các nhà sản xuất ô tô lâu đời đột nhiên có lợi thế hơn. Họ có thể rút ra dòng tiền từ các khoản đầu tư trong quá khứ.
Quy tắc thứ ba là các chiến lược đầu tư sẽ thay đổi. Một cách tiếp cận phổ biến kể từ những năm 2010 là kết hợp đầu tư theo chỉ số thụ động vào thị trường đại chúng với đầu tư tích cực vào thị trường tư nhân. Điều này chứng kiến một lượng lớn tiền chảy vào tín dụng tư nhân, trị giá hơn 1.000 tỷ USD vào thời kỳ đỉnh cao. Khoảng 1/5 danh mục đầu tư của các quỹ hưu trí công của Mỹ là tài sản và vốn cổ phần tư nhân. Các giao dịch cổ phần tư nhân chiếm khoảng 20% trong tất cả các vụ sáp nhập và mua lại theo giá trị.
Một mặt của chiến lược có vẻ dễ bị tổn thương, nhưng không phải là phần mà nhiều người trong ngành hiện nay có xu hướng bác bỏ. Đối với những người chỉ trích, đầu tư theo chỉ số là rất nguy hiểm vì các công ty công nghệ chiếm khá nhiều trong các chỉ số, được tính theo giá trị thị trường. Trên thực tế, đầu tư theo chỉ số sẽ không biến mất. Đó là một cách để một số lượng lớn các nhà đầu tư đạt được lợi nhuận thị trường trung bình với chi phí thấp hơn.
Những vấn đề cần lo lắng
Những khoản đầu tư tư nhân đắt đỏ cần được xem xét kỹ lưỡng. Hiệu suất của tài sản tư nhân đã được ca ngợi nhiều. Theo một ước tính, các quỹ đầu tư tư nhân trên toàn cầu đã tăng giá trị của các công ty mà họ sở hữu lên 3,2%, ngay cả khi chỉ số S&P 500 giảm 22,3%.
Đây phần lớn là ảo ảnh. Bởi vì tài sản của các quỹ tư nhân không được giao dịch, các nhà quản lý có quyền quyết định giá trị tài sản mà họ đầu tư. Họ nổi tiếng là chậm chạp trong việc định giá những tài sản này, có lẽ vì chi phí của chúng dựa trên giá trị của danh mục đầu tư.
Tuy nhiên, sự sụt giảm giá trị của các công ty niêm yết cuối cùng sẽ được cảm nhận ngay cả trong các doanh nghiệp tư nhân. Theo thời gian, các nhà đầu tư vào tài sản tư nhân nghĩ rằng họ đã tránh được sự sụp đổ trên thị trường đại chúng, cũng sẽ phải đối mặt với thua lỗ.
Tóm lại, các nhà đầu tư nên nắm bắt được bối cảnh mới khi lãi suất cao hơn và vốn khan hiếm hơn. Điều đó sẽ không dễ dàng, nhưng họ nên có tầm nhìn xa trong thời đại mà tiền không còn rẻ.
