Trong 13 tháng qua, ECB đã thực hiện 7 lần cắt giảm lãi suất trong bối cảnh lạm phát hạ nhiệt từ mức đỉnh sau đại dịch COVID-19, để vực dậy nền kinh tế Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone), vốn đã gặp nhiều khó khăn ngay cả trước khi các chính sách kinh tế và thương mại khó lường của Mỹ giáng thêm một đòn mạnh.
Khi lạm phát hiện đã ổn định quanh mức mục tiêu 2% và việc cắt giảm lãi suất được nhiều nhà hoạch định chính sách báo hiệu trước, quyết định ngày 5/6 được dự báo sẽ không gây nhiều tranh cãi. Thay vào đó, sự chú ý sẽ đổ dồn vào những tín hiệu mà Chủ tịch ECB Christine Lagarde có thể đưa ra về định hướng chính sách tiền tệ trong thời gian tới.
Giới đầu tư hiện đã tính đến khả năng ECB sẽ tạm dừng cắt giảm lãi suất vào tháng 7/2025. Một số nhà hoạch định chính sách cũng ủng hộ việc tạm nghỉ này để ECB có thời gian đánh giá lại tác động của những bất ổn và biến động chính sách đặc biệt cả trong và ngoài khu vực lên triển vọng kinh tế.
Trong ngắn hạn, lạm phát có thể giảm, thậm chí xuống dưới mục tiêu của ECB. Tuy nhiên, chi tiêu gia tăng và các rào cản thương mại ngày càng lớn có thể làm gia tăng áp lực giá trong giai đoạn sau.
Một yếu tố phức tạp nữa là chính sách tiền tệ thường có độ trễ từ 12 tháng đến 18 tháng mới tác động lên nền kinh tế. Do đó, các biện pháp hỗ trợ được thông qua ở thời điểm hiện tại có thể chỉ phát huy tác dụng khi khối này không còn thực sự cần đến chúng nữa.
Việc cắt giảm lãi suất vào ngày 5/6 sẽ đưa lãi suất tiền gửi xuống còn 2%. Đây là mức được ECB coi là "trung tính", tức là không còn kìm hãm đà tăng trưởng kinh tế nhưng cũng chưa đủ để kích thích kinh tế.
ECB được cho là sẽ hạ cả dự báo tăng trưởng và lạm phát cho năm 2026.
Trước đó, thành viên Hội đồng Thống đốc ECB, ông Joachim Nagel, cho biết ECB đang tiến gần đến mục tiêu lạm phát 2%, nhưng bất ổn gia tăng khiến việc dự đoán các động thái lãi suất trong tương lai trở nên khó khăn và đòi hỏi sự linh hoạt tối đa.
Ông Nagel nhấn mạnh các chính sách của Tổng thống Mỹ Donald Trump là nguyên nhân gây ra sự không chắc chắn. Ông cho biết, trong khi căng thẳng thương mại sẽ làm giảm tăng trưởng ở Đức và Eurozone, tác động lên lạm phát lại ít rõ ràng hơn.
Kinh tế Eurozone đã gây ngạc nhiên với mức tăng trưởng 0,3% vào đầu năm 2025. Tuy nhiên, khối này vẫn chưa cảm nhận hết toàn bộ tác động của thuế quan Mỹ. Dữ liệu cho thấy hoạt động của khu vực tư nhân bất ngờ giảm trong tháng 5/2025 do ngành dịch vụ ghi nhận hiệu suất tồi tệ nhất trong 16 tháng.
Ông Nagel cho rằng các dự báo kinh tế sắp tới của ECB sẽ kém chính xác do bất ổn thương mại, nhưng xu hướng chung là kinh tế châu Âu, đặc biệt là Đức, sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực bởi chính sách thuế quan của Mỹ. Trong khi đó, lạm phát có thể cao hơn hoặc thấp hơn so với dự kiến gần đây, tùy thuộc vào diễn biến của tranh chấp thương mại và các yếu tố khác như tỷ giá hối đoái, giá dịch vụ và những gói tài khóa.
Trong khi đó, ông Piero Cipollone, thành viên ban điều hành ECB, nhận định một cuộc chiến thương mại toàn cầu có thể làm giảm cả tăng trưởng kinh tế lẫn lạm phát tại Eurozone, đồng thời tạo nên tác động suy thoái không thể phủ nhận đối với các quốc gia tham gia.
Theo ông Cipollone, bất ổn gia tăng trong chính sách thương mại gần đây có thể khiến đầu tư kinh doanh của Eurozone giảm khoảng 1,1% trong năm đầu tiên và tăng trưởng GDP thực giảm khoảng 0,2 điểm phần trăm trong giai đoạn 2025-2026. Ông nói thêm rằng những biến động trên thị trường tài chính có thể khiến tăng trưởng GDP giảm khoảng 0,2 điểm phần trăm vào năm 2025.
Ông Cipollone cho rằng các ngân hàng trung ương cần chuẩn bị cho kịch bản dòng vốn bị dừng đột ngột, gián đoạn thanh toán và biến động trên thị trường tiền tệ bằng cách lập những kế hoạch dự phòng và khung quản lý khủng hoảng mạnh mẽ. Đồng thời, ông cho rằng các nền kinh tế lớn nên tìm kiếm các giải pháp thay thế cho chủ nghĩa bảo hộ.
Ngày 17/4 vừa qua, ECB đã quyết định cắt giảm lãi suất lần thứ bảy kể từ tháng 6/2024 nhằm hỗ trợ nền kinh tế của Eurozone đang gặp khó khăn và chịu ảnh hưởng lớn từ thuế quan của Mỹ. Cụ thể, ECB đã giảm lãi suất tiền gửi từ 2,5% xuống còn 2,25%. Đây là ngưỡng trần trong khung 1,75% - 2,25% mà ECB xác định là "trung lập", không thúc đẩy cũng không hạn chế hoạt động kinh tế.
Trước đó, đầu tháng 6/2024, ECB đã cắt giảm lãi suất tiền gửi xuống còn 3,75% và sau đó tạm dừng vào tháng 7/2024 và tháng 8/2024. Đến tháng 9/2024, ECB lại cắt giảm lãi suất 0,25 điểm phần trăm xuống còn 3,5%. Và tiếp theo ECB đã cắt giảm lãi suất tiền gửi thêm 5 lần nữa, xuống mức 2,25% như hiện nay.
