VN-Index đã hồi phục mạnh sau nhịp rơi hơn 200 điểm, nhưng một phiên tăng điểm chưa đủ để khẳng định thị trường đã tạo đáy. Thay vì cố đoán chính xác thời điểm đảo chiều, chuyên gia tài chính Huỳnh Hoàng Phương cho rằng nhà đầu tư nên quan sát ba chỉ báo quan trọng gồm thời gian, định giá và dòng tiền để đánh giá liệu thị trường đã bước qua giai đoạn khó khăn nhất hay chưa.
Thứ nhất, về thời gian, quá trình điều chỉnh đã kéo dài bao lâu?
Một đợt điều chỉnh kéo dài vài tuần sẽ khác với một chu kỳ suy yếu diễn ra trong nhiều tháng. Ở các giai đoạn năm 2018 và 2022, thị trường giảm rồi hồi đan xen trong khoảng 3-4 quý, đủ lâu để bào mòn kỳ vọng và khiến nhiều nhà đầu tư mất phương hướng.
Với chỉ số loại VIC và VHM, nhịp suy giảm bắt đầu rõ nét từ đầu tháng 3/2026 và đến nay đã bước sang tháng thứ năm. So với các chu kỳ suy giảm trước đây, quá trình hiện tại đã đi tương đối xa và không còn ở giai đoạn khởi đầu. Dù vậy, xét trên tương quan lịch sử, chuyên gia cho rằng thời gian điều chỉnh mới đi được khoảng một nửa chặng đường và một thị trường "buồn tẻ" vẫn có thể kéo dài lâu hơn kỳ vọng.
Thứ hai là định giá - thị trường đã chiết khấu đến đâu?
Theo số liệu đến ngày 15/7, P/E trailing của chỉ số loại VIC và VHM hiện ở gần 11 lần. Mức này thấp hơn đáng kể so với trước đây, cho thấy phần còn lại của thị trường đã được chiết khấu nhiều hơn so với những gì P/E của VN-Index headline phản ánh.
Tuy nhiên, mặt bằng định giá hiện vẫn cao hơn khoảng 10-15% so với vùng đáy của giai đoạn Covid-19 năm 2020 và chu kỳ downtrend năm 2022. Hai mốc này chỉ mang tính tham chiếu, không phải mức thị trường buộc phải quay trở lại. Dẫu vậy, chúng cho thấy phần còn lại của thị trường đã trải qua một quãng chiết khấu khá dài nhưng vẫn chưa rơi vào vùng định giá cực đoan, phản ánh trạng thái hoảng loạn (panic) ở mức cao nhất.
Thước đo thứ ba là dòng tiền
Theo thống kê của chuyên gia, thanh khoản bình quân 20 phiên đã co lại trong hơn ba quý. Ở một số chu kỳ trước, quá trình suy giảm thanh khoản cũng kéo dài khoảng 3-4 quý trước khi thị trường dần tìm được trạng thái cân bằng mới. Điều đó cho thấy sự thận trọng của dòng tiền hiện nay không còn là hiện tượng nhất thời.
Theo chuyên gia, ba "đồng hồ" này không đưa ra cùng một con số và cũng không đồng loạt báo hiệu rủi ro đã qua. Điểm chung là chúng đều cho thấy quá trình điều chỉnh đã đi tương đối xa, thay vì vẫn ở giai đoạn đầu. Việc định vị như vậy không giúp dự báo chính xác ngày thị trường hồi phục, nhưng giúp nhà đầu tư tránh cảm giác phải tìm câu trả lời sau từng phiên giao dịch.
"Ba đồng hồ" cũng không thể khôi phục niềm tin chỉ bằng những lời trấn an. Giá trị của chúng nằm ở việc thay thế cảm giác mơ hồ bằng một cách nhìn có cấu trúc: quá trình điều chỉnh đã kéo dài bao lâu, định giá đã thay đổi đến đâu và dòng tiền đã suy giảm ở mức nào. Khi nhìn được chu kỳ dài hơn thay vì chỉ một vài phiên giao dịch, nhà đầu tư sẽ có cơ sở tốt hơn để phân biệt một thay đổi thực sự trong luận điểm đầu tư với phản ứng cảm xúc trước sự bào mòn kéo dài của thị trường.
