Phiên giao dịch ngày 9/3/2026 được xếp vào nhóm những phiên giảm mạnh hiếm gặp của thị trường. Dù thị trường đã hồi phục sau phiên giảm sâu, song tâm lý chung của nhà đầu tư thường vẫn rất thận trọng và lo ngại kịch bản xấu hơn có thể xảy ra.
Theo thống kê của ông Trần Thăng Long - Giám đốc Chứng khoán BIDV (BSC), sau khi giảm sâu hơn 4% trong một phiên, diễn biến của VN-Index trong quá khứ cho thấy thị trường thường trải qua giai đoạn thận trọng ngắn hạn trước khi dần hồi phục. Thống kê lịch sử cho thấy đây cũng thường là giai đoạn nhà đầu tư cần giữ sự bình tĩnh nhất để đánh giá cơ hội.
Dữ liệu trong giai đoạn 2014–2026 cho thấy trong 12 năm qua, VN-Index đã có khoảng 25 phiên giảm trên 4% chỉ trong một ngày. Điều này đồng nghĩa bình quân mỗi năm gần đây thị trường đều xuất hiện khoảng hai phiên giảm mạnh như vậy, cho thấy đây không phải hiện tượng quá bất thường đối với chu kỳ thị trường.
Nguyên nhân của các đợt giảm sâu thường đến từ những cú sốc vĩ mô hoặc sự kiện lớn, như đại dịch COVID-19, căng thẳng thương mại Mỹ – Trung, chu kỳ tăng lãi suất của Federal Reserve, biến động mạnh của giá dầu, thị trường Trung Quốc lao dốc hoặc các sự kiện riêng lẻ trong nước như vụ việc tại SCB hay Vạn Thịnh Phát. Phần lớn các cú giảm mạnh tập trung trong giai đoạn 2020–2023.
Sau các phiên giảm sâu, thanh khoản thị trường thường sụt giảm đáng kể do tâm lý thận trọng của nhà đầu tư. Thống kê của chuyên gia BSC cho thấy dòng tiền thường cần khoảng ba tháng để phục hồi rõ rệt.
Xét về diễn biến điểm số, lịch sử cho thấy trong phiên T+1 sau cú giảm mạnh, khoảng 2/3 số lần VN-Index tăng trở lại, với mức tăng trung bình khoảng 0,4%. Đến phiên T+5, chỉ số thường tăng khoảng 0,7%, tương đương mức hồi phục gần 1/5 số điểm đã mất trước đó.
Trong trung hạn, xác suất phục hồi trở nên rõ ràng hơn. Từ mốc T+20 đến T+60 phiên, xác suất thị trường tăng trở lại dao động từ 65% đến 78%. Thông thường sau khoảng một tháng, chỉ số có thể phục hồi phần lớn số điểm đã giảm và trong vòng ba tháng, mức tăng trung bình có thể đạt khoảng 9%.
Nhìn chung, những phiên giảm sâu rõ ràng là tín hiệu tiêu cực trong ngắn hạn. Tuy nhiên, dữ liệu lịch sử cho thấy các nhịp điều chỉnh mạnh thường đi kèm với cơ hội đầu tư đáng chú ý trong giai đoạn từ một đến ba tháng sau đó. Trong ngắn hạn, thị trường vẫn có thể xuất hiện thêm các nhịp rung lắc trước khi xu hướng ổn định trở lại.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân tại Chứng khoán Yuanta Việt Nam thống kê các sự kiện xung đột địa chính trị thường gây phản ứng tiêu cực trong ngắn hạn đối với thị trường chứng khoán, nhưng tác động dài hạn nhìn chung khá hạn chế.
" Theo thống kê, các sự kiện xung đột thường khiến thị trường tạo đáy sau khoảng 22 phiên giao dịch và mất khoảng 47 phiên để phục hồi về mức điểm trước khi sự kiện xảy ra. Đáng chú ý, mức độ tác động tiêu cực từ các sự kiện tại Trung Đông thường thấp hơn so với nhiều khu vực khác ", ông Nguyễn Thế Minh cho biết.
Cụ thể, trong bộ dữ liệu thống kê, Trung Đông là khu vực ghi nhận số sự kiện nhiều nhất với 12 trường hợp, tuy nhiên mức giảm trung bình của chỉ số S&P 500 chỉ khoảng 1,3% sau 30 ngày, cho thấy thị trường phần nào đã quen với các biến động tại khu vực này.
