Elon Musk hiện đang quản lý 6 công ty, mỗi công ty đều được định giá trên 1 tỷ USD. Kể từ tháng 1 năm nay, ông còn dẫn đầu cả DOGE và hỗ trợ cho nỗ lực của Tổng thống Trump trong việc thu nhỏ quy mô chính phủ liên bang. Vậy làm thế nào Elon Musk có thể cân bằng tất cả công việc này? Câu trả lời ngắn gọn là ông ấy không thể.
Tại một số công ty, Musk may mắn có những trợ lý trung thành và có năng lực để đảm đương công việc hàng ngày. Ví dụ, tại SpaceX, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành (COO) Gwynne Shotwell là người điều hành hoạt động hàng ngày của công ty. Tuy nhiên, tình hình tại Tesla thì lại không như vậy.
Tesla là công ty xe điện (EV) được niêm yết trên sàn chứng khoán với vốn hóa thị trường lên tới 770 tỷ USD - đây từng là tài sản giá trị nhất của Musk (dù hiện tại SpaceX có thể đã có giá trị cao hơn). Tuy nhiên, trong trường hợp người giàu nhất thế giới quyết định từ bỏ vai trò CEO tại Tesla (đây được cho là viễn cảnh không tưởng và rất khó xảy ra), thì không có một người kế nhiệm rõ ràng nào có thể lèo lái công ty trong giai đoạn khó khăn này.
Tesla hiện đang phải đối mặt với sự sụt giảm doanh số, lợi thế công nghệ xe điện của hãng đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi các đối thủ Trung Quốc như BYD. Bên cạnh đó, Tesla cũng đang bị Waymo bỏ xa trong lĩnh vực xe tự hành (robotaxi) - một lĩnh vực được dự báo sẽ trở thành xu hướng tất yếu trong tương lai.
Bản thân Tesla cũng thừa nhận mối lo ngại này trong báo cáo rủi ro gửi cho Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC): “Chúng tôi phụ thuộc rất lớn vào sự lãnh đạo của Elon Musk - Technoking kiêm Giám đốc điều hành của chúng tôi. Mặc dù ông Musk dành nhiều thời gian cho Tesla và tham gia tích cực vào việc quản lý công ty, nhưng ông ấy không thể dành toàn bộ thời gian và sự chú ý cho Tesla”.
Điều này cho thấy rằng, mặc dù Musk có tài năng và tầm ảnh hưởng lớn, nhưng tương lai của Tesla vẫn có thể gặp nhiều biến động nếu ông không còn đóng vai trò lãnh đạo trực tiếp tại công ty.
Nếu Elon Musk thực sự quyết định từ chức CEO tại Tesla, điều đó có thể kích hoạt một đợt bán tháo cổ phiếu Tesla nghiêm trọng hơn so với mức giảm 50% mà cổ phiếu đã trải qua trong những tháng gần đây. Giá trị của Tesla - lớn hơn bất kỳ nhà sản xuất ô tô nào khác phần lớn được xây dựng trên hình ảnh của Musk như một thiên tài kinh doanh và nhà lãnh đạo tầm nhìn xa.
Câu hỏi đặt ra bây giờ là ai có thể thay thế Elon Musk?
Vậy ai có thể đảm nhiệm vị trí CEO nếu hội đồng quản trị của Tesla buộc Musk phải từ chức? Ai có đủ kỹ năng, kinh nghiệm và bản lĩnh để đưa Tesla chuyển mình thành một tập đoàn AI và robot như Musk mong muốn?
Thông thường, các công ty lớn niêm yết công khai sẽ có sẵn một đội ngũ kế cận giàu kinh nghiệm - những người đã được thử thách qua thời gian và có sự tin tưởng từ các nhà đầu tư và giới phân tích. Tuy nhiên, Tesla lại không có một đội ngũ kế nhiệm như vậy.
Trong suốt 17 năm lãnh đạo Tesla với tư cách là CEO và cổ đông lớn nhất, Musk đã tập trung quyền lực vào tay mình và không xây dựng một hệ thống kế nhiệm mạnh mẽ. Tesla hiện không có chủ tịch, COO hay phó chủ tịch điều hành (EVP). Người giữ chức vụ cao nhất dưới Musk hiện tại là giám đốc tài chính (CFO) và một phó chủ tịch cấp cao duy nhất. Đây rõ ràng là một sự thiếu hụt nhân sự lãnh đạo trầm trọng nếu so sánh với các công ty lớn khác trong ngành xe hơi, sản xuất hoặc công nghệ.
Việc Musk đã đẩy nhiều nhân sự cốt lõi ra đi cũng làm suy yếu đội ngũ kế nhiệm của Tesla. Những nhân tài như Jerome Guillen (cựu Chủ tịch phụ trách hoạt động ô tô) hay Doug Fields (kỹ sư nổi tiếng từ Apple, người đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển Model Y và Model 3) đã rời công ty trong bối cảnh Musk không cho phép họ có quá nhiều ảnh hưởng.
Tuy vậy, theo đánh giá của Forbes, 5 nhân vật sau đây có thể là những lựa chọn khả thi để kế nhiệm Musk. Quan trọng hơn, họ không có xu hướng gây tranh cãi hay tạo ra những lùm xùm trên mạng xã hội như Musk:
1. JB Straubel
Người có khả năng thay thế Musk rõ ràng nhất chính là JB Straubel, người hiện là CEO và đồng sáng lập của Redwood Materials, một công ty chuyên tái chế pin và sản xuất linh kiện. Ông cũng đang là thành viên hội đồng quản trị của Tesla.
Straubel không chỉ là người đóng vai trò quan trọng trong những ngày đầu thành lập Tesla, mà còn là kiến trúc sư chính đứng sau công nghệ pin đột phá của hãng - yếu tố quan trọng nhất giúp Tesla trở thành công ty xe điện số một thế giới.
Nếu Tesla muốn duy trì vị thế dẫn đầu về công nghệ pin và mở rộng sang lĩnh vực AI và xe tự hành, Straubel là lựa chọn sáng giá nhất. Hơn nữa, phong cách lãnh đạo điềm đạm và tập trung vào kỹ thuật của ông có thể giúp Tesla ổn định lại trong giai đoạn hỗn loạn hậu Musk.
Elon Musk đã mời JB Straubel gia nhập Tesla với tư cách là đồng sáng lập vào năm 2004. Ông giữ vai trò Giám đốc Công nghệ (CTO) cho đến năm 2019, chịu trách nhiệm giám sát việc phát triển động cơ điện và các bộ pin trong giai đoạn đầu của Tesla, đồng thời là người đã đưa Gigafactory khổng lồ của Tesla tại Nevada đi vào hoạt động.
Tuy nhiên, theo những người thân cận, Straubel không tỏ ra quá quan tâm đến việc tiếp quản Tesla. Hiện tại, ông đang tập trung vào việc xây dựng Redwood Materials - công ty tái chế pin và sản xuất linh kiện mà ông đồng sáng lập và đang điều hành. Straubel vẫn chưa đưa ra bất kỳ bình luận nào về khả năng tiếp quản vị trí CEO của Tesla.
Tom Zhu: "COO không chính thức" của Tesla
Một nhân vật khác có khả năng kế nhiệm Musk là Tom Zhu, hiện là Phó Chủ tịch Cấp cao (SVP) duy nhất của Tesla. Zhu là người đứng đầu mảng vận hành ô tô toàn cầu của Tesla và được xem như là COO không chính thức - đặc biệt là khi Musk ngày càng dành ít thời gian hơn cho Tesla.
Zhu hiện đang làm việc tại Trung Quốc, thị trường xe điện lớn nhất thế giới và cũng là chiến trường quan trọng của Tesla trước các đối thủ Trung Quốc như BYD. Ông là người chịu trách nhiệm về các hoạt động sản xuất và mở rộng của Tesla tại Trung Quốc, bao gồm Gigafactory Thượng Hải - nơi đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sản lượng và doanh thu của Tesla trong những năm gần đây.
Zhu được coi là người có kinh nghiệm thực chiến trong việc vận hành một công ty sản xuất quy mô lớn và hiểu rõ về chuỗi cung ứng toàn cầu - những yếu tố cực kỳ quan trọng trong ngành công nghiệp ô tô. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ Zhu có được sự ủng hộ từ hội đồng quản trị và các cổ đông lớn hay không, bởi ông không có ảnh hưởng và sức hút như Musk hay Straubel.
Theo các nguồn tin nội bộ, Zhu là một nhà quản lý cực kỳ hiệu quả và là kiểu "con nghiện công việc" mà Musk đánh giá cao. Tuy nhiên, Zhu lại duy trì một hồ sơ công khai rất kín tiếng và ít được biết đến trong giới đầu tư. Khi được hỏi về khả năng đảm nhận vai trò CEO tại Tesla, Zhu không đưa ra phản hồi.
Stella Li: Ứng viên ngoại lai đầy tiềm năng từ BYD
Stella Li, 55 tuổi, đã đóng vai trò quan trọng trong việc giúp BYD mở rộng hoạt động kinh doanh ô tô quốc tế, đặc biệt là ở khu vực Mỹ Latinh - một thị trường đang phát triển nhanh chóng. Li là nhân vật quen thuộc với giới phân tích và nhà đầu tư tại Mỹ, khi từng được vinh danh trong danh sách Time 100 Climate Leaders của tạp chí Time và từng nhận giải thưởng World Car Person of the Year.
Nếu Li đảm nhận vị trí CEO của Tesla, đó sẽ là một sự thay đổi táo bạo vì bà đến từ một công ty đối thủ trực tiếp. Tuy nhiên, việc BYD hiện là nhà cung cấp pin cho Tesla tại Trung Quốc có thể là một lợi thế lớn.
Mối quan hệ chặt chẽ của Li với chuỗi cung ứng tại Trung Quốc và sự am hiểu về thị trường xe điện trong khu vực sẽ giúp Tesla duy trì lợi thế cạnh tranh, đặc biệt khi BYD đang chuẩn bị ra mắt công nghệ "God's Eye" - một hệ thống hỗ trợ lái tự động có thể trở thành đối thủ của hệ thống Full Self-Driving của Tesla.
John Krafcik: Người lãnh đạo từ Waymo
John Krafcik, cựu CEO của Waymo (công ty xe tự lái thuộc Alphabet), cũng là một ứng viên tiềm năng cho vị trí CEO của Tesla nhờ vào kinh nghiệm toàn diện trong cả lĩnh vực xe hơi và công nghệ xe tự hành - hai lĩnh vực cốt lõi của Tesla.
Krafcik là người đã dẫn dắt Waymo từ một dự án thử nghiệm tại Google thành một công ty xe tự lái thương mại hàng đầu thế giới. Dưới sự lãnh đạo của Krafcik, Waymo đã phát triển thành công các dịch vụ robotaxi hoạt động thực tế tại Mỹ, qua đó tạo ra lợi thế dẫn đầu trong lĩnh vực xe tự lái so với Tesla.
Mặc dù Krafcik là người ngoài đối với Tesla, ông lại là nhân vật quen thuộc với giới đầu tư, các công ty sản xuất ô tô và nhà cung cấp linh kiện trên toàn cầu. Ông cũng có quan hệ sâu rộng với các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc nhờ thời gian lãnh đạo Waymo.
Với kinh nghiệm trong kỹ thuật ô tô, sản xuất, phát triển sản phẩm, tiếp thị và đặc biệt là trong lĩnh vực xe tự lái, Krafcik sở hữu bộ kỹ năng phù hợp hoàn hảo với những gì Tesla đang cần để tiến xa hơn trong lĩnh vực xe tự hành. Tuy nhiên, Krafcik đã từ chối bình luận về khả năng tiếp quản vị trí CEO của Tesla.
José Muñoz: Lựa chọn tiềm năng từ Hyundai
José Muñoz cũng là một ứng viên tiềm năng khác, mặc dù khả năng ông đảm nhận vai trò CEO tại Tesla có phần thấp hơn do ông mới bắt đầu công việc mới trong năm nay với tư cách là CEO của Hyundai Motor.
Muñoz là người Tây Ban Nha, có bề dày kinh nghiệm trong lĩnh vực ô tô và là người đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng quy mô sản xuất và phát triển thị trường cho Hyundai. Ông được biết đến như một nhà lãnh đạo có chiến lược rõ ràng, khả năng điều hành xuất sắc và sự nhạy bén trong việc phát triển sản phẩm.
Trước khi đảm nhận vị trí hiện tại, Muñoz từng là COO toàn cầu của Hyundai sau 15 năm làm việc tại Nissan, nơi ông đã đảm nhiệm vai trò Giám đốc hiệu quả hoạt động (CPO) và Chủ tịch phụ trách khu vực Bắc Mỹ. Hồ sơ của Muñoz cũng bao gồm 5 năm làm việc tại bộ phận châu Âu của Toyota — cho thấy ông là một nhà lãnh đạo có bề dày kinh nghiệm trong ngành ô tô toàn cầu.
Muñoz không chỉ là một nhà lãnh đạo giỏi về kinh doanh, ông còn là nhà khoa học thực thụ. Muñoz có bằng Tiến sĩ Kỹ thuật Hạt nhân từ Đại học Bách khoa Madrid (Universidad Politécnica de Madrid) và cả MBA.
Tuy nhiên, khả năng Muñoz rời Hyundai để gia nhập Tesla vẫn là một dấu hỏi lớn, đặc biệt khi ông mới đảm nhận vị trí CEO của Hyundai. Việc chuyển đổi từ một tập đoàn ô tô truyền thống sang một công ty có văn hóa khởi nghiệp như Tesla cũng là một thách thức không nhỏ.
Thách thức từ "bóng ma" Elon Musk
Dù bất kỳ ai trong số các ứng viên kể trên được chọn làm CEO của Tesla (nếu có thể), thì họ vẫn phải đối mặt với “bóng ma” của Elon Musk. Musk hiện là cổ đông lớn nhất và là thành viên hội đồng quản trị có sức ảnh hưởng lớn tại Tesla. Người kế nhiệm sẽ khó có thể đưa ra các quyết định độc lập mà không chịu ảnh hưởng từ Musk.
Ross Gerber, CEO của Gerber Kawasaki Wealth and Investment Management và là một trong những nhà đầu tư có tiếng nói lớn tại Tesla đã chia sẻ: “Hội đồng quản trị đã không làm gì để bảo vệ Tesla khỏi Elon Musk. Tesla không có một Tim Cook, không có người nào ở vị trí số 2. Nếu Musk chỉ cần tìm được một người có năng lực để điều hành, đó sẽ là một chiến thắng lớn cho tất cả mọi người. Nhưng bây giờ, vấn đề của Musk là cái tôi của ông ấy”.
Chưa kể, khả năng Musk từ bỏ vị trí CEO là rất thấp, vì Musk vốn dĩ đã gắn chặt tên tuổi của mình với Tesla. Bản sắc của công ty - từ phong cách thiết kế sản phẩm cho đến chiến lược kinh doanh đều mang dấu ấn của Musk. Việc tìm được một người có thể tiếp quản và định hướng Tesla mà không bị Musk can thiệp là một bài toán khó.
Theo: Forbes
