Thị trường chứng khoán thế giới vừa trải qua một tuần giao dịch đầy biến động, chịu tác động trực tiếp từ tiến trình đàm phán hòa bình Mỹ-Iran và những tín hiệu mới về chính sách tiền tệ từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
Dù vậy, tính chung cả tuần, chỉ số S&P 500 tăng 0,93%, Nasdaq tăng 2,43% và Dow Jones tăng 0,71%, nhờ sức bật từ nhóm cổ phiếu công nghệ và bán dẫn.
Trong phiên giao dịch cuối tuần ngày 19/6, thị trường chứng khoán Mỹ đóng cửa nghỉ lễ.
Còn tại châu Âu, các chỉ số đồng loạt giảm điểm khi nhà đầu tư phản ứng tiêu cực trước thông tin cuộc đàm phán hòa bình tại Thụy Sĩ giữa Mỹ và Iran bị hoãn và chưa có ngày tái ấn định.
Chỉ số CAC 40 tại Paris giảm 0,6% xuống 8.425,70 điểm, FTSE 100 tại London giảm 0,4% xuống 10.356,90 điểm và DAX tại Frankfurt giảm 0,2% xuống 24.985,82 điểm. Ngoài áp lực từ địa chính trị, thị trường còn chịu ảnh hưởng bởi tình trạng giao tranh gia tăng giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Liban, khiến kỳ vọng về một giải pháp hòa bình toàn diện cho khu vực Trung Đông trở nên mong manh.
Tại châu Á, chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản cũng ghi nhận mức tăng 0,3% trong phiên cuối tuần.
Trước đó, thị trường đã trải qua những phiên giao dịch đầy hưng phấn. Trong phiên 15/6, chứng khoán thế giới đồng loạt bứt phá khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận khung nhằm chấm dứt xung đột kéo dài gần bốn tháng và mở cửa lại eo biển Hormuz.
Chỉ số tổng hợp S&P 500 tăng 1,7% lên 7.554,29 điểm, còn chỉ số công nghiệp Dow Jones nhích 0,9% lên 51.671,03 điểm, chính thức xác lập mức cao kỷ lục mới. Đặc biệt, chỉ số công nghệ Nasdaq Composite nhận được lực đẩy khổng lồ từ sự kiện cổ phiếu SpaceX vọt tăng gần 20% ngay sau đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) thành công.
Tuy nhiên, đà tăng bị ngắt quãng vào giữa tuần sau quyết định chính sách của Fed ngày 17/6. Dù giữ nguyên lãi suất ở mức 3,5-3,75%, tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh đã đưa ra những phát biểu mang tính "diều hâu,'' nhấn mạnh ưu tiên kiểm soát lạm phát và bỏ ngỏ khả năng tăng lãi suất trong tương lai. Tuyên bố này khiến xác suất thị trường dự báo Fed giữ nguyên lãi suất đến cuối năm giảm mạnh, đẩy các chỉ số chính tại Phố Wall sụt giảm hơn 1% trong phiên đó.
Đến phiên 18/6, sắc xanh trở lại nhờ sự bứt phá của nhóm cổ phiếu bán dẫn. Chỉ số bán dẫn Philadelphia Semiconductor tăng mạnh 6,4%, dẫn đầu bởi cổ phiếu Intel (tăng 10,6%) sau thông tin tập đoàn Apple đồng ý hợp tác với Intel để sản xuất chip tại Mỹ. Cùng ngày, việc Mỹ và Iran chính thức ký thỏa thuận hòa bình tạm thời, gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày, đã xoa dịu đáng kể lo ngại về lạm phát năng lượng.
Tuy vậy, chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký bản ghi nhớ 14 điểm nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài nhiều tháng tại Trung Đông, tiến trình hòa bình đã sớm gặp phải trở ngại đầu tiên. Việc các cuộc đàm phán kỹ thuật giữa Mỹ và Iran tại Thụy Sĩ bất ngờ bị hủy bỏ cho thấy con đường từ một thỏa thuận khung đến một nền hòa bình bền vững vẫn còn nhiều thách thức.
Theo kế hoạch ban đầu, các quan chức và chuyên gia của hai nước sẽ gặp nhau tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock (Thụy Sĩ) vào ngày 19/6 để thảo luận các bước triển khai thỏa thuận. Tuy nhiên, cuộc họp đã bị hủy vào phút chót.
Nhà Trắng cho biết Phó Tổng thống JD Vance sẽ không tới Thụy Sĩ như dự kiến do các vấn đề hậu cần liên quan đến vòng đàm phán tiếp theo chưa được giải quyết.
Trong khi đó, nhiều nguồn tin cho biết phía Iran đã chủ động hoãn tham gia đối thoại nhằm phản đối các cuộc không kích mới của Israel tại Lebanon. Theo các nguồn tin ngoại giao, Trưởng đoàn đàm phán Iran Bagher Qalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi đã sẵn sàng lên đường đến Thụy Sĩ, nhưng cuối cùng hủy chuyến đi theo chỉ thị từ giới lãnh đạo cấp cao ở Tehran.
Diễn biến này phản ánh thực tế rằng dù Mỹ và Iran đã đạt được đồng thuận về một khuôn khổ hòa bình, những nhân tố bên ngoài vẫn có thể nhanh chóng làm chệch hướng tiến trình đàm phán.
Bản ghi nhớ được ký kết giữa Mỹ và Iran được xem là bước đột phá ngoại giao quan trọng nhất kể từ khi xung đột bùng phát. Theo thỏa thuận, hai bên duy trì lệnh ngừng bắn trong 60 ngày để xây dựng một thỏa thuận toàn diện hơn. Văn kiện cũng quy định việc khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu trước khi chiến sự nổ ra.
Chính yếu tố này đã khiến các thị trường tài chính phản ứng tích cực ngay sau khi thỏa thuận được công bố. Giá dầu thế giới giảm mạnh, trong khi tâm lý nhà đầu tư được cải thiện đáng kể nhờ kỳ vọng nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu sẽ giảm bớt.
Tuy nhiên, những gì diễn ra tại Liban trong vòng 24 giờ sau khi thỏa thuận được ký kết cho thấy các điều khoản trên giấy tờ chưa đủ để bảo đảm sự ổn định thực tế.
Theo các nguồn tin quốc tế, các cuộc không kích của Israel tại miền Nam Liban đã khiến hàng chục người thương vong, trong khi Israel cáo buộc lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn tiến hành các hoạt động quân sự nhằm vào nước này. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố đã chỉ đạo quân đội đáp trả Hezbollah "bằng toàn bộ sức mạnh.''
Chỉ vài giờ sau đó, Israel và Hezbollah mới đạt được thỏa thuận ngừng bắn mới, có hiệu lực từ chiều 19/6 (giờ địa phương).
Việc giao tranh tiếp diễn tại Liban đã trở thành phép thử đầu tiên đối với bản ghi nhớ về một thỏa thuận hòa bình Mỹ-Iran, đạt được vào ngày 14/6, bởi văn kiện này không chỉ ràng buộc hai nước mà còn được kỳ vọng sẽ tạo ra khuôn khổ giảm căng thẳng đối với các lực lượng đồng minh trong khu vực.
Thực tế, các nhà phân tích quốc tế đều cho rằng thỏa thuận hiện nay mới chỉ là bước khởi đầu. Ngân hàng UBS nhận định đây là một đột phá quan trọng nhưng chưa phải là điểm kết thúc của tiến trình hòa bình. Những vấn đề cốt lõi nhất, đặc biệt là chương trình hạt nhân của Iran, vẫn chưa được giải quyết.
Giới phân tích nhận định, sự hưng phấn ban đầu về một thỏa thuận hòa bình toàn diện đang dần nhường chỗ cho sự thận trọng khi các vấn đề cốt lõi như chương trình hạt nhân của Iran vẫn cần thêm thời gian đàm phán. Bên cạnh đó, tình hình căng thẳng tại Liban và sự không chắc chắn về lộ trình lãi suất của Fed sẽ là những yếu tố then chốt chi phối tâm lý nhà đầu tư trong thời gian tới.
